Μέρες καλοκαιριού, άκουσα αυτό το τραγούδι, το «Θαλασσάκι», αγναντεύοντας τη θάλασσα στην Κρήτη... 

Με συνέτριψαν τα λόγια αυτού του δωδεκανησιακού θαλασσινού σκοπού, με προέλευση από την Κάλυμνο, που κλείνει μέσα του όλη την Ελλάδα. Τραγουδήθηκε πολύ, όπως έμαθα, από τις γυναίκες για τους δικούς τους ανθρώπους, τους σφουγγαράδες, που έφευγαν από το Αιγαίο για να πάνε στην Αφρική για σφουγγάρια. Δεν ένιωσε η καρδιά μου τον σπαρακτικό πόνο της μάνας για το παιδί, που ζούσε τον πόνο του ξενιτεμού και πολλές φορές χάνονταν στα κρύα νερά ή καταπίνονταν από αγριόψαρα και δεν μπορεί να τον περιγράψει ούτε της ερωτευμένης νησιωτοπούλας τον καημό για τον αγαπημένο της, που την μπόρκα του (φουντωτά μαλλιά) έραιναν τα κύματα σ’ άγνωστα νερά... 

Νοερά θα γράψω σ’ αυτό το άρθρο το τραγούδι, σιγοψιθυρίζοντας, που μόνο Ελληνοπούλες μπορούν να κατανοήσουν τέτοια λόγια Αιγαιοπελαγίτη λαϊκού ποιητή, σαν αυτούς που τόσους «έβγαλε» αυτός ο λαός των ποιητών και φιλοσόφων μας. Το τραγούδι βρήκα ότι το έγραψε η Πόπη Παπανικόλα και τη μουσική ο Νικόλαος Τάλιας. Το τραγούδησαν ακόμα ο Γιάννης Πάριος, η Αιμιλία Χατζηδάκη, η Ελένη Βιτάλη, η Γλυκερία, η Μαρίζα Κωχ και η Νάνα Μούσχουρη κ.ά. 

Θάλασσα, θάλασσα τους θαλασσινούς, θαλασσάκι μου, 
μη τους θαλασσοδέρνεις, θαλασσάκι μου, φύσα μαϊστραλάκι μου.
Θάλασσα κι αλμυρό νερό, να σε ξεχάσω δεν μπορώ, 
να σε ξεχάσω δεν μπορώ, θάλασσα κι αλμυρό νερό.
Ροδόσταμο, ροδόσταμο να γίνεσαι, μ’ έλα μπρόβαλε
την μπόρκα  ντος  να ραίνεις, θάλασσα πλατιά, καμός  που είν' η ξενιτιά. 
Θάλασσα κι αρμυρό νερό, να σε ξεχάσω δεν μπορώ 
να σε ξεχάσω δεν μπορώ, θάλασσα κι αρμυρό νερό. 
Να ’μουν αφρός, να ’μουν αφρός της θάλασσας, θαλασσώνομαι 
κι αέρας τους πελάου, θαλασσώνομαι, για σένα ξημερώνομαι. 
Θάλασσα κι αρμυρό νερό, να σε ξεχάσω δεν μπορώ 
να σε ξεχάσω δεν μπορώ, θάλασσα κι αρμυρό νερό. 
Και στ' άρμπουρο,  και στ' άρμπουρο της βάρκας σου, μ' άστρο της αυγής 
πέρδικα να κελάδου,  μ' άστρο της αυγής, γιατί άργησες τόσο να βγεις; 
Θάλασσα κι αρμυρό νερό, να σε ξεχάσω δεν μπορώ 
να σε ξεχάσω δεν μπορώ, θάλασσα κι αρμυρό νερό.

Στη διασκευή του τραγουδιού με τους Πάριο, Αιμιλία Χατζηδάκη, Ελένη Βιτάλη και Μαρία Κωχ, υπάρχουν και στίχοι με αλλαγές:

...ροδόσταμο να γίνεσαι θαλασσάκι μου, 
την πλώρη τους να ραίνεις και φέρε το πουλάκι μου.
Θάλασσα που τον έπνιξες της κοπελιάς τον άνδρα, 
θαλασσώνομαι, για σένα ξημερώνομαι
κι η κοπελιά είναι μικρή, ωχ αμάν
και δεν της παν τα μαύρα, θαλασσάκι μου
και φέρε το πουλάκι μου. 

Ήμουν κάπου 8-9 χρόνων όταν άκουσα για πρώτη φορά σ’ ένα χωριό στην Ήπειρο νησιωτικό τραγούδι, το «Μες στου Αιγαίου τα Νησιά», σε δίσκο γραμμοφώνου, που έφερε σπίτι μας ο πατέρας, γυρνώντας από την Κεφαλλονιά όπου δούλευε οικοδόμος μετά τους σεισμούς του 1954. Χαράχθηκαν οι ήχοι μέσα μου και μου στριφογυρίζουν πιο πολύ σήμερα, ήχους, ανθρώπους, φιλοσοφίες, ρίζες ελληνικές, θαλασσινές και την ετυμολογία των λέξεων. 

Θάλασσα κι αλμυρό νερό! Θάλαττα - Θάλασσα. Αρχέγονες ελληνικές λέξεις! Αλς, από τον σάλο των κυμάτων που βγαίνει η θάλασσα. Αλμυρό νερό, από την άλμη. «Περίβρεμε δ’ άσπετος άλμη», δηλαδή εβρυχάτο γύρω από απερίγραπτη θάλασσα, έγραψε ο Όμηρος. Ελληνική αρχέγονη λέξη και η μύρα. Αλμύρα, το αλάτι της μύρας, της θάλασσας. Μέσα στη λέξη, ο ήχος του νερού που μουρμουρίζει από το ρήμα μορμύρω = μουρμουρίζω. Στο βιβλίο «Ο εν τη Λέξει Λόγος» (εκδόσεις Γεωργιάδη), διαβάζω τι γράφει ο Ανδρέας Κάλβος: «Ακούω την θάλασσα που κτυπώντας μυρμυρίζει. Μυρμυρείν εστί ονοματοποιΐα ήχου ρέοντος ύδατος και ταχυνομένου ήρεμα, ως και υπαφρίζειν». Είναι τα «αλμυρέα βένθη» τα «μορμύροντα αφρού» που στην «Ιλιάδα» γράφει ο Όμηρος (Φ. 325). Λαμύρα είναι η θάλασσα, η πλήρης χασμάτων. Από τη «Μύρα», διαβάζω στο βιβλίο, παράγονται πολλές λέξεις, όπως Αμαρύσιον, τόπος με πολλά νερά, ο Μάρνης ποταμός, η Νύμφη Μυρτώ, που βαστάει υδρία, η Μάρπησσα, θυγατέρα του ποταμού Σκίνου, το μυρώ = ρέω, το μύρομαι = θρηνώ, τα μυρίκια = αρμυρίκια, φυτά κοντά σε θάλασσα, το υδατοχαρές μαρούλι, η Μαίρα, Νηρηίδα στη θάλασσα, η Μύριαμ, εβραϊκό όνομα = κυρά της θάλασσας, εξ ου και το αντιδάνειο Μαίρη από το Μαρία, σμύρνα της θάλασσας, μύραινα = είδος ψαριού(μουρουνέλαιο), οι μύριοι από το μέγα πλήθος, ανθρωποθάλασσα, το χίλια = mille, μίλια, mare, mer, marina. Από το μαίρη, το μύρα που προέρχεται από το μαρμαίρω = λάμπω, αστράπτω, το μάρμαρο, Μαίρα, είναι και όνομα αστέρος, το άστρον του Κυνός ,Μαίρη και ο αστήρ Σείριος… Ο Όμηρος χρησιμοποιεί την έκφραση Αλς μαρμαρεει 

Αμέτρητες οι λέξεις γύρω από το «αλς» και τη «θάλασσα» και τη σχέση των Ελλήνων με το Αιγαίο Πέλαγος και των νησιωτών, που από την αρχαιότητα έως σήμερα έχουν ίδιες ονομασίες και ομιλούνται με την ίδια γλώσσα και φωνή. Αμέτρητες και οι ευκαιρίες της θάλασσας για όλους, και για τους ασφαλιστές που οφείλουν να ξαναδούν τις ασφαλίσεις περί τη θάλασσα και ναυτιλία μας, όπου ο εμπορικός στόλος μας έχει παγκόσμια πρωτιά. Έχετε αναλογιστεί τα παγκόσμια ασφάλιστρα γύρω από τη θάλασσα; Οι εφοπλιστές μας από τις ελληνικές τράπεζες και το ΝΑΤ πήραν τα πρώτα κεφάλαια για να φτιάξουν τις αυτοκρατορίες τους. Δεν είναι οι σελίδες του «ΝΑΙ» εδώ να γράψουμε και λεπτομέρειες , υπάρχουν στα αρχεία του ΝΑΤ. Μήπως η ελληνική ασφαλιστική αγορά δεν πρόβλεψε και δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις τους και έφυγαν στην Αγγλία και σε άλλες ασφαλιστικές αγορές; Άνθρωποι της Εθνικής Τράπεζας με αφορμή τα Ποσειδώνια υπολόγισαν σε 5 δισ. παρόμοια ασφάλιστρα σημερινής εποχής. Το «Ασφαλιστικό ΝΑΙ» προτείνει να επανασχεδιάσει τη σχέση της με τη θάλασσα και ας θυμηθούμε άλλη μια φορά τον Δημήτρη Κοντομηνά που επί προεδρίας του στην ΕΑΕΕ καθιέρωσε την ασφάλιση σκαφών αναψυχής.

Αγαπημένοι αναγνώστες και φίλοι στην ασφαλιστική κοινωνία, που αυτό το καλοκαίρι του 2022 βρεθήκατε ίσως σε κάποιο νησί και τραγουδήσατε το «Θαλασσάκι» ή κάποιο νησιώτικο ή ίσως το πείτε μιαν άλλη φορά, θυμίστε σε φίλους και γνωρίστε σε ξένους που έρχονται στην Ελλάδα ότι ελληνικά μιλάνε σε όλα τα νησιά του Αιγαίου και στην Κύπρο και δωρίστε στα παιδιά μια «Ιλιάδα», να διαβάσουν από τον Όμηρο εκεί τον κατάλογο των 1.200 πλοίων που έστειλαν στην Τροία Έλληνες από στεριά και θάλασσα, όπου η Ελλάδα «θαλασσοκρατούσε» τότε, αλλά και σήμερα! Ξαναθυμίζω «Ιλιάδα» Β’ 484 - 877 όπου υπάρχει από τον Όμηρο ο Νηών κατάλογος και μην ξεχνάτε ότι «Έλληνες ιδρυμένοι περί την θάλασσαν πάντες» (Αριστοτέλης)!

Ευάγγελος Γ. Σπύρου 

Δείτε το όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ - Τεύχος 197