Η 20ή Μαρτίου είναι αφιερωμένη σε ένα από τα πιο οικεία πλάσματα του κόσμου μας: το σπουργίτι. Η Παγκόσμια Ημέρα Σπουργιτιού ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Nature Forever Society της Ινδίας και της γαλλικής Eco-Sys Action Foundation, με στόχο να ευαισθητοποιήσει για τη μείωση των πληθυσμών του, ιδιαίτερα στις πόλεις.

Από την εποχή που ο άνθρωπος άρχισε να εγκαθίσταται και να καλλιεργεί τη γη, το σπουργίτι τον ακολούθησε. Βρήκε καταφύγιο στις στέγες, στα δοκάρια, στις ρωγμές των τοίχων. Έμαθε να φωλιάζει εκεί όπου υπάρχει ανθρώπινη παρουσία — κάτω από κεραμίδια, σε τρύπες κτιρίων, σε φανάρια, ακόμη και σε κλιματιστικά. Δεν απομακρύνθηκε ποτέ πραγματικά από εμάς. Δεν έγινε «άγριο» πουλί. Έγινε συγκάτοικος.

Ίσως γι’ αυτό εξαπλώθηκε σχεδόν παντού στον κόσμο. Με τη βοήθεια —και τη συνήθεια— του ανθρώπου. Όπου υπήρχε οικισμός, υπήρχε και ένα σπουργίτι. Ένα μικρό σώμα που κινείται ανάμεσα στα πόδια μας, που τσιμπολογά στις αυλές, που φτιάχνει τη ζωή του μέσα στις δικές μας κατασκευές.

Και όμως, αυτή η τόσο στενή σχέση το κάνει και ευάλωτο.
Το σπουργίτι είναι δείκτης της ζωής γύρω μας. Όταν λιγοστεύει, κάτι έχει ήδη χαθεί: τα έντομα, οι μικρές νησίδες πρασίνου, οι ανοιχτοί χώροι, οι χαραμάδες όπου μπορούσε να φωλιάσει. Σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, οι πληθυσμοί του μειώθηκαν δραματικά — σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν εξαφανίστηκαν.

Στην Ελλάδα, και ακόμη στην Αθήνα, επιμένει. Θα το δεις σε ένα παρκάκι, σε ένα μπαλκόνι, σε μια λαϊκή αγορά. Θα το δεις να κινείται σε μικρές ομάδες, να φλυαρεί ασταμάτητα, να ζει σε αποικίες — σαν να μη θέλει να είναι ποτέ μόνο του. Το ζευγάρι του μένει μαζί για χρόνια. Η ζωή του είναι δεμένη με έναν τόπο, με μια γειτονιά, με μια σταθερότητα που σπάνια μετακινείται.

Δεν τραγουδά εντυπωσιακά. Δεν έχει τα χρώματα άλλων πουλιών. Κι όμως, είναι ίσως το πιο ανθρώπινο από όλα. Γιατί έμαθε να ζει μέσα στη φασαρία μας χωρίς να μας φοβάται πραγματικά. Να παίρνει κάτι από τα ψίχουλά μας, αλλά και να μας προσφέρει κάτι σχεδόν ανεπαίσθητο: μια αίσθηση συνέχειας. Ότι, ακόμη και μέσα στο τσιμέντο, υπάρχει ζωή που μας παρατηρεί και μας ακολουθεί.

Η Παγκόσμια Ημέρα Σπουργιτιού είναι μια μικρή υπενθύμιση: να σηκώσουμε για λίγο το βλέμμα από τον δρόμο και να δούμε ποιος ζει δίπλα μας. Και ίσως να αφήσουμε —κυριολεκτικά και μεταφορικά— λίγο χώρο. Μια γωνιά, ένα δέντρο, μια χαραμάδα. Γιατί χωρίς αυτά, το σπουργίτι δεν θα φύγει απλώς. Θα χαθεί μαζί του κι ένα κομμάτι της πιο καθημερινής, πιο ήσυχης σχέσης μας με τον κόσμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η φωτογραφία με τον σπουργίτη, του Δημήτρη Καλιακούδα από την περιοχή της Πέλλας.