Σύμφωνα με την Insurance Europe, o ασφαλιστικός κλάδος είναι ο μεγαλύτερος θεσμικός επενδυτής στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά τους ασφαλιστές σημαντικούς φορείς παροχής των επενδύσεων που απαιτούνται για την οικονομική ανάπτυξη. 

Ο όγκος του χαρτοφυλακίου των ασφαλιστικών εξαρτάται από δύο παράγοντες: 

• την εξέλιξη των περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκια· και, 
• τις εισροές νέων ασφαλίστρων μείον τις εκροές παροχών και αποζημιώσεων που έχουν καταβληθεί ή τις ανακλήσεις ασφαλιστικής κάλυψης. 

Ο πίνακας της Insurance Europe με στοιχεία για το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο ασφαλιστών τα έτη 2010-2019 (σε δισ. ευρώ):

Ορισμένοι παράγοντες επηρεάζουν τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων των ασφαλιστών και την εξέλιξη των χαρτοφυλακίων τους. Καθώς οι ασφαλιστικές εξαρτώνται από την ευθύνη, πρέπει να επενδύουν σε περιουσιακά στοιχεία που να ταιριάζουν με τις υποχρεώσεις τους, ιδίως όσον αφορά τη διάρκεια. Οι ασφαλιστικές επενδύουν σημαντικό μέρος των χαρτοφυλακίων τους σε μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι ένα σημαντικό μερίδιο των υποχρεώσεων τους αφορά προϊόντα συντάξεων και αποταμιεύσεων, τα οποία είναι μακροπρόθεσμα. 

Οι ασφαλιστικές πρέπει να επενδύουν σε περιουσιακά στοιχεία που να τους επιτρέπουν να ενεργούν προς το καλύτερο συμφέρον των ασφαλισμένων των οποίων τα ασφάλιστρα επενδύουν. Απαιτούν περιουσιακά στοιχεία που να επιτυγχάνουν ελκυστικές αποδόσεις διατηρώντας παράλληλα στοχευμένα και καλά ισορροπημένα προφίλ κινδύνου/αποδόσεων και καλή διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου. 

Οι επενδυτικές αποφάσεις των ασφαλιστικών επηρεάζονται επίσης από μακροοικονομικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των νομισματικών πολιτικών της κεντρικής τράπεζας, οι οποίοι απαιτούν από τις εταιρίες να επανεξετάζουν την κατάστασή τους σε τακτική βάση, ιδίως για να διατηρούν τα περιουσιακά τους στοιχεία και τις υποχρεώσεις τους. 

Τέλος, οι κανόνες προληπτικής εποπτείας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη επενδυτικών αποφάσεων των ασφαλιστών. Συγκεκριμένα, εάν η διαμόρφωση κεφαλαιακών απαιτήσεων στο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ Solvency II βασίζεται σε λανθασμένες παραδοχές κινδύνου, μπορεί να δημιουργηθούν αντικίνητρα για τις ασφαλιστικές στο να επενδύουν σε ορισμένα περιουσιακά στοιχεία. 

Το 2019, το συνολικό επενδυτικό χαρτοφυλάκιο που διαχειρίζονται οι ασφαλιστικές στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 4,2% στα 10,433 τρισ. ευρώ, μετά από μείωση της τάξης του 1,6% το 2018. Η ανάπτυξη οφείλεται στην αύξηση κατά 4,5% που σημειώθηκε στην παραγωγή ασφαλίστρων της ηπειρωτικής Ευρώπης το 2019 (δηλαδή εάν εξαιρέσουμε την παραγωγή του Ηνωμένου Βασιλείου), καθώς και στη απόδοση των χρηματοπιστωτικών αγορών, η οποία ανέκαμψε μετά από το ταραχώδες τέταρτο τρίμηνο του 2018, που επηρεάστηκε από τις διεθνείς εμπορικές εντάσεις και τις ανησυχίες σχετικά με την αύξηση των επιτοκίων από την Οµοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ. 

 Διψήφια αύξηση σημειώθηκε στα χαρτοφυλάκια των ασφαλιστικών της Ουγγαρίας (18,8%), της Βουλγαρίας (17,9%), της Σουηδίας (16,8%), της Τουρκίας (14,5%), της Ελλάδας (14%), της Λετονίας (13,5%), της Ισλανδίας (13,3%), των Κάτω Χωρών (13,1%) και της Νορβηγίας (10,9%). Ισχυρή απόδοση σημειώθηκε επίσης στη Φινλανδία (9,8%) και στη Γαλλία (8,5%), καθώς και στην Πορτογαλία (8%), τη Σλοβακία (7,9%) και την Κροατία (7,5%). 

Μόνο λίγες αγορές παρουσίασαν συρρίκνωση στα χαρτοφυλάκια τους, ιδίως το Λιχτενστάιν (-8,5%), το Ηνωμένο Βασίλειο (-8,1), η Τσεχία (-8,4%) και η Δανία (-6,8%). Η πτώση στην Τσεχία σχετίζεται με μια σημαντική αλλαγή στη δομή της τοπικής ασφαλιστικής αγοράς το 2019, συμπεριλαμβανομένων συγχωνεύσεων και μεταβιβάσεων χαρτοφυλακίων μεταξύ ασφαλιστικών που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά. 

Ο αντίκτυπος της απόδοσης των χρηματοπιστωτικών αγορών 

Μετά από μια πτώση στα τέλη του 2018, το 2019 αποτέλεσε έτος ανάκαμψης για τις χρηματιστηριακές αγορές. Πράγματι, πολλοί χρηματοοικονομικοί δείκτες σημείωσαν διψήφιες αυξήσεις. Για παράδειγμα, ο δείκτης Euro Stoxx 50 αυξήθηκε κατά 25% σε σχέση με το 2018, ο δείκτης DAX της Γερμανίας όπως επίσης και ο CAC 40 της Γαλλίας παρουσίασαν παρόμοια απόδοση (+ 25,5% και + 26,4% αντίστοιχα). Ο ιταλικός FTSE MIB αυξήθηκε κατά 8,8%, παρά την οικονομική στασιμότητα της Ιταλίας το 2019 , ενώ ο FTSE 100 του Ηνωμένου Βασιλείου -που επηρεάστηκε από το Brexit- έκλεισε το έτος "μόνο" κατά 11,5% υψηλότερα σε σχέση με το τέλος του 2018.

Τα ασφάλιστρα αποτελούν σταθερή πηγή χρηματοδότησης (συνολικά ασφάλιστρα σε δισ. σευρώ και η μεταβολή του δείκτη Euro Stoxx 50 τα έτη 2010-2019):

Οι ασφαλιστικές αγορές που επενδύουν μεγάλο μέρος των χαρτοφυλακίων τους σε unit-linked και index-linked προϊόντα (όπως το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Ουγγαρία και το Ηνωμένο Βασίλειο) επωφελήθηκαν περισσότερο από αυτήν την εξέλιξη. 

Επιπλέον, μετά από μια απότομη αύξηση της πολιτικής αβεβαιότητας το 2018, οι πολιτικές και οικονομικές προοπτικές άρχισαν να σταθεροποιούνται κατά τη διάρκεια του 2019. Αυτό συνέβαλε στη μείωση των αποδόσεων των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων σε όλες τις χώρες της ΕΕ, με κάποιες να γίνονται αρνητικές. 

Στη Γερμανία, η απόδοση των 10ετών κρατικών ομολόγων μειώθηκε κατά 49 μονάδες βάσης στο -0,30%. Στη Γαλλία η πτώση ήταν κατά 66 μονάδες βάσης στο 0,04%, στο Λουξεμβούργο κατά 65 μονάδες βάσης στο -0,23% και στην Αυστρία κατά 65 μονάδες βάσης στο -0,04%. 

Σε χώρες στις οποίες οι αποδόσεις κρατικών ομολόγων παραδοσιακά χαρακτηρίζονται από υψηλότερη μεταβλητότητα, η μείωση ήταν πιο έντονη: -127 μονάδες βάσης στην Ουγγαρία στο 1,88%, -130 μονάδες βάσης στην Πορτογαλία στο 0,41%, -161 μονάδες βάσης στην Ιταλία στο 1,37%, -177 μονάδες βάσης στην Κύπρο στο 0,57%, -286 μονάδες βάσης στην Ελλάδα στο 1,42%. Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την EIOPA αποκαλύπτουν ότι οι ασφαλιστικές που επενδύουν σημαντικό μερίδιο των χαρτοφυλακίων τους σε κρατικά ομόλογα είδαν την αξία αυτού του τμήματος των χαρτοφυλακίων τους να αυξάνεται σταθερά το 2019. 

Μέγεθος και σύνθεση του χαρτοφυλακίου 

Το ΑΕΠ της ΕΕ αυξήθηκε κατά 3,4% το 2019 και το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο των ασφαλιστικών ως μερίδιο του ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες στο 58,8%. 

Συνολικά, η στρατηγική κατανομή περιουσιακών στοιχείων των χαρτοφυλακίων ασφαλιστών δεν άλλαξε σημαντικά το 2019 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι ασφαλιστικές εξακολούθησαν να επενδύουν κυρίως σε κρατικά και εταιρικά ομόλογα (το 42% των περιουσιακών στοιχείων). 

Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο των ασφαλιστών ως ποσοστό του ΑΕΠ τα έτη 2018-2019:

Η δομή του επενδυτικού χαρτοφυλακίου των ασφαλιστών το 2019:

Η σύνθεση των περιουσιακών στοιχείων στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια των ασφαλιστών ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών. Η επενδυτική στρατηγική εξαρτάται από την υποδομή της χρηματοπιστωτικής αγοράς και το εύρος των προϊόντων που προσφέρονται από παλιά στους ασφαλισμένους. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρίες σε ορισμένες χώρες τείνουν να επενδύουν σε περιουσιακά στοιχεία σταθερού εισοδήματος χαμηλού κινδύνου, ενώ άλλες προτιμούν πιο μεταβλητές τοποθετήσεις και αναλαμβάνουν τον κίνδυνο που σχετίζεται με την επιλογή της επενδυτικής τους στρατηγικής. 

Στο ένα άκρο βρίσκονται οι Ισπανοί ασφαλιστές που επενδύουν τα τρία τέταρτα του χαρτοφυλακίου τους σε κρατικά ομόλογα. Οι ασφαλιστές στο Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία και το Λιχτενστάιν, επένδυσαν αντίστοιχα το 67%, το 71% και το 80% των χαρτοφυλακίων τους σε περιουσιακά στοιχεία που διακρατούνται με βάση τις τιμές (τιμάριθμο) και τα συμβόλαια unit-linked. Στην περίπτωση του Λουξεμβούργου, οι εθνικές πολιτικές διαδραματίζουν βασικό ρόλο στο να καταστήσουν ελκυστικά προς τους πελάτες τις unit-linked συμβάσεις. 

Στην Ελλάδα οι επενδύσεις γίνονται α) κυρίως σε ομόλογα αλλά και β) σε περιουσιακά στοιχεία που διακρατούνται με βάση τις τιμές (τιμάριθμο) και τα συμβόλαια unit-linked, γ) σε οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων, δ) σε ακίνητα (όχι για ιδία χρήση), παράγωγα, καταθέσεις (εκτός από τα ταμειακά ισοδύναμα) και άλλες επενδύσεις, ε) σε συμμετοχές σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των συμμετοχών), στ) σε μετοχές και ζ) σε δάνεια και υποθήκες.

Η σύνθεση των χαρτοφυλακίων επενδύσεων ανά χώρα το 2019:

Διαβάστε εδώ αναλυτικά την έρευνα της  Insurance Europe "European Insurance in Figures".