Οι φυσικές καταστροφές προκαλούν πολλά δεινά, αλλά και μεγάλες οικονομικές απώλειες για τους ανθρώπους και τις οικονομίες που πλήττονται. Δεδομένου ότι πολλές απώλειες από καταστροφές δεν καλύπτονται ασφαλιστικά, η συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων και του ιδιωτικού τομέα καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική για την κάλυψη του ασφαλιστικού κενού - ειδικά στις αναδυόμενες χώρες - και, ως εκ τούτου, για τη στήριξη της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Η παγκόσμια διάσκεψη για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών που πραγματοποιήθηκε στο Sendai το 2015 ήταν ορόσημο για την παγκόσμια διαχείριση των κινδύνων καταστροφών. Σχεδόν 190 χώρες ενέκριναν μια νέα στρατηγική μείωσης των καταστροφών με στόχο την προστασία των πιο ευάλωτων ανθρώπων παγκοσμίως από τις συνέπειες των ακραίων γεγονότων. Ο κύριος στόχος είναι να μειωθούν οι οικονομικές συνέπειες των καταστροφών και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα - η δυνατότητα να αρχίζουν οι εργασίες ανασυγκρότησης αμέσως μετά από μια απώλεια.

Κίνητρα για πρόληψη

Η πρόληψη - η βελτίωση της ικανότητας αντιμετώπισης και προσαρμογής στις συνέπειες των καταστροφών - αρχίζει πολύ πριν από την εμφάνιση ενός γεγονότος. Ο ασφαλιστικός κλάδος μπορεί να χρησιμοποιήσει εμπειρίες πάνω σε θέματα απώλειας για να παράσχει τόσο πολύτιμες πληροφορίες για τα προληπτικά μέτρα όσο και - προσφέροντας ασφάλιστρα βάσει κινδύνου - κίνητρα για την αποφυγή ζημιών και μετριασμό των οικονομικών κλυδωνισμών που προκαλούνται από καταστροφικά γεγονότα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Αυτό, μαζί με το γεγονός ότι η κλιματική αλλαγή έχει ως αποτέλεσμα ακραίες καιρικές συνθήκες σε πολλές περιοχές, προκάλεσε τη διάσκεψη κορυφής της ομάδας G7 στο Elmau το 2015 με στόχο τη διαμόρφωση ενός σαφούς ασφαλιστικού στόχου για τις αναπτυσσόμενες και τις αναδυόμενες χώρες. Μέχρι το 2020, επιπλέον 400 εκατομμύρια άτομα με χαμηλό εισόδημα θα έχουν πρόσβαση σε ασφαλιστικές λύσεις που αφορούν κλιματικούς κινδύνους. Σε πολλές περιπτώσεις, η επίτευξη αυτού του στόχου συνεπάγεται αναπτυξιακές συμπράξεις, στις οποίες κυβερνήσεις ή υπερεθνικοί οργανισμοί συνεργάζονται με τον ιδιωτικό τομέα.

Οι αναπτυξιακές συμπράξεις είναι μια επιλογή

Σε αυτές τις συμπράξεις, ο ασφαλιστικός κλάδος είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη και την εισαγωγή λύσεων, ενώ το κράτος ορίζει τους κοινωνικοπολιτικούς στόχους και το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο.

Τα στοιχεία των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν πόσο μεγάλο είναι το ασφαλιστικό χάσμα στις χώρες χαμηλού εισοδήματος - από το 1980 έως το 2016, οι συνολικές οικονομικές ζημίες που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές ανήλθαν σε περίπου 1 τρισ. δολάρια, εκ των οποίων λιγότερο από το 3% ήταν ασφαλισμένο Πηγή: Munich Re NatCatService). Λόγω της έλλειψης ασφαλιστικής προστασίας, η ανασυγκρότηση, η οποία εξαρτάται ουσιαστικά από τις δωρεές και τις σποραδικές κρατικές παρεμβάσεις, συχνά καθυστερεί και μερικές φορές είναι σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί. Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες έχουν ιδιαίτερα ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους και εξαρτώνται από εξωτερική βοήθεια όταν χτυπήσει η καταστροφή.

Σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ υπάρχει επίσης σημαντικό ασφαλιστικό κενό και, ακόμη και στις βιομηχανοποιημένες χώρες, το οικονομικό κόστος μιας καταστροφής δεν καλύπτεται ασφαλιστικά. Οι λόγοι που συμβαίνει αυτό διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών χαμηλού εισοδήματος και των χωρών του ΟΟΣΑ. Ενώ η χαμηλή διείσδυση στις χώρες χαμηλού εισοδήματος οφείλεται σε πολλές περιπτώσεις στις δύσκολες οικονομικές και κανονιστικές συνθήκες, η κατάσταση είναι διαφορετική στις χώρες του ΟΟΣΑ, όπου το ασφαλιστικό κενό οφείλεται εν μέρει στα κυβερνητικά προγράμματα βοήθειας έκτακτης ανάγκης ή στην πεποίθηση των πολιτών ότι "το κράτος θα λύσει το πρόβλημα". Η ζήτηση για ιδιωτική ασφάλιση είναι χαμηλή πέφτοντας θύμα της κρατικής βοήθειας που θεωρείται ότι θα παρασχεθεί.

Πολλά παραδείγματα επιτυχημένης συνεργασίας

Τα οφέλη των συμπράξεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα για την κοινωνία είναι φανερά εδώ και πολλά χρόνια. Παραδείγματα αποτελούν το FONDEN (Fondo de Desastres Naturales), το οποίο ιδρύθηκε από την κυβέρνηση του Μεξικού το 1999, το Caribbean Catastrophe Risk Insurance Facility (CCRIF) και το African Risk Capacity (ARC). Ακόμη και σε άλλους τομείς πέραν των κλιματικών κινδύνων και των φυσικών καταστροφών, οι αναπτυξιακές συμπράξεις γίνονται όλο και πιο συνηθισμένες, όπως για παράδειγμα η World Bank's Pandemic Emergency Financing Facility (PEF).

Αυτές οι επιτυχημένες πρωτοβουλίες είναι επίσης αποτέλεσμα της καλής κατανόησης που έχουν οι κυβερνήσεις και οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες σχετικά με τη δυναμική των λύσεων μεταφοράς κινδύνου που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας. Παρόλα αυτά, δεν είναι πάντοτε δυνατό να βρεθούν στον δημόσιο τομέα, οι κατάλληλοι άνθρωποι - ακόμη και όταν ο ιδιωτικός ασφαλιστικός κλάδος έχει ιδέες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντική προστιθέμενη αξία για όλους τους ενδιαφερόμενους - διότι συχνά δεν υπάρχει ολιστική διαχείριση των κινδύνων σε κρατικό επίπεδο. Ένα ανεξάρτητο όργανο σύμφωνο με τις γραμμές μιας κεντρικής τράπεζας που λαμβάνει αποφάσεις εκτός καθημερινής πολιτικής θα αποτελούσε σημαντική πρόοδο. Έχουμε κατά νου ένα δημόσιο όργανο ή μια υπηρεσία που θα έχει ρόλο παρόμοιο με εκείνον ενός «επικεφαλής Διαχείρισης Κινδύνων» στον ιδιωτικό τομέα.

Σημάδια αλλαγής της ιδεολογικής δομής

Η μεγάλη σημασία που αποδίδεται στην ασφάλιση στο Πλαίσιο Δράσης Sendai του ΟΗΕ, στη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα και στη πρωτοβουλία G7 InsuResilience δείχνει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια αλλαγή στην ιδεολογία. Η ασφάλιση θεωρείται πλέον όχι μόνο ως κάτι που ακολουθεί την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και ως μέσο που μπορεί να καταστήσει δυνατή την αειφόρο ανάπτυξη, πρωτίστως μέσω της ολοκληρωμένης διαχείρισης κινδύνων. Αυτό μπορεί να μειώσει ταυτόχρονα τόσο τις οικονομικές απώλειες όσο και τον ανθρώπινο πόνο. Η Munich Re είναι ένας από τους κινητήριους μοχλούς αυτών των συνεργασιών ανάπτυξης. Με τη συγκέντρωση όλων των ενδιαφερομένων μερών, συμβάλλουν όλοι μαζί στον έλεγχο και τη μείωση των μεγάλων κινδύνων. Εάν κατορθώσουμε κάτι τέτοιο, θα επιτευχθούν περισσότερα από αυτά που πετυχαίνουν τα προγράμματα βοήθειας που χρηματοδοτούνται από δωρεές και δεν περιλαμβάνουν καμία πρόληψη.

Συνεργασίες για καινοτόμο μεταφορά κινδύνου

Η Munich Re προσφέρει πραγματικές λύσεις για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και την προώθηση της ασφάλισης σε νέες περιοχές, κινδύνους και ομάδες πελατών. Στο εξειδικευμένο τμήμα μας για το κλίμα και την ανάπτυξη εργασιών του δημόσιου τομέα, οι εμπειρογνώμονες διαχειρίζονται ενεργά τη συνεργασία με αναπτυξιακές τράπεζες, υπερεθνικούς οργανισμούς και φορείς υπεύθυνους για την αναπτυξιακή πολιτική. Οι εμπειρογνώμονες σε θέματα κινδύνου συνεργάζονται στενά, συνδυάζοντας γνώσεις και εμπειρίες για αυτή την ομάδα πελατών, προκειμένου να βρουν και να εφαρμόσουν λύσεις από κοινού. Επικεντρώνονται σε προσεγγίσεις που αφορούν θέματα ανάπτυξης και διαχείρισης κοινωνικών κινδύνων. Εάν θέλουμε η συνεργασία με τον δημόσιο τομέα να είναι επιτυχής μακροπρόθεσμα, πρέπει να υπάρξει ένα σχετικό όφελος για την κοινωνία και μια σταθερή οικονομική βάση για τους ενδιαφερόμενους ασφαλιστές.

Του Ernst Rauch, Munich Re - Head of Climate & Public Sector Business Development 

Πηγή: Munich Re. Ελεύθερη μετάφραση