Πώς έχει η κατάσταση...
«Ωρολογιακή βόμβα» έχει χαρακτηρίσει ο Ομπάμα την κατάσταση που επικρατεί γύρω από το πολυσυζητημένο σχέδιο για το νέο πρόγραμμα του συστήματος υγείας το οποίο έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων και έχει κάνει το γίγαντα της υφηλίου να κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα. Παράλογο; Μάλλον όχι. Τα δεδομένα του τωρινού συστήματος υγείας στις Η.Π.Α. είναι τουλάχιστον αποκαρδιωτικά, με την οικονομική κρίση της τελευταίας διετίας να έχει χειροτερέψει ακόμη περισσότερο την κατάσταση λόγω του δημοσιονομικού ελλείμματος ύψους 1,7 τρις δολαρίων. Τα ποσοστά των ανασφάλιστων πολιτών είναι ό,τι πιο αποκαλυπτικό για το τι επικρατεί στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Τι δείχνουν τα ποσοστά… το 1/3 της εργατικής δύναμης είναι ανασφάλιστο, το 1/4 έχει υποτυπώδη περίθαλψη, το 53% έχει ασφάλιση από την επιχείρηση στην οποία εργάζεται, το 27% έχει κρατική επιδοτούμενη ασφάλιση (κάτι που ισχύει για τα παιδιά, τους συνταξιούχους, τα άτομα με ειδικές ανάγκες κλπ) και το 5% έχει μια ιδιωτική ασφάλιση χωρίς βοήθεια από την επιχείρησή του. Σε αυτά τα ποσοστά, συγκαταλέγονται περίπου 20.000 άνθρωποι που πεθαίνουν κάθε χρόνο γιατί δεν έχουν ασφάλεια και άλλοι 14.000 που καθημερινά τη χάνουν.

Γεγονός είναι πως η ιατρική περίθαλψη στην Αμερική είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, με κόστος διπλάσιο από αυτό που ισχύει σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία. Οι μόνοι που έχουν κρατική περίθαλψη είναι οι πολίτες άνω των 65 ετών, οι φτωχοί και οι άποροι μέσω των παρεχόμενων προγραμμάτων Medicare και Medicaid το κονδύλι των οποίων αναμένεται να αυξηθεί από το 6% του ΑΕΠ που είναι σήμερα, στο 15% το 2040. Το υπόλοιπο των πολιτών, που σήμερα πληρώνει χρήματα αντίστοιχα του 18% του ΑΕΠ, αναμένεται να φτάσει το 20% το 2017 και το 34% το 2040. Το συνεχές αυξανόμενο κόστος, αναπόφευκτα απειλεί με πτώχευση ή περιορισμούς τις μελλοντικές κρατικές δαπάνες και τις εταιρίες, ενώ παράλληλα προετοιμάζει το έδαφος για μείωση μισθών.

Όσον αφορά τα επιδοτούμενα ασφαλιστικά συμβόλαια που παρέχουν οι εταιρείες στους υπαλλήλους, αυτά αγγίζουν τα 1.000 δολάρια ανά άτομο. Το κόστος αυτών από το 1996 έως το 2006 έχει αυξηθεί κατά 85% στα 11.941 δολάρια. Αν συνεχίσει με αυτούς τους ρυθμούς, προβλέπεται να φτάσει τα 25.200 δολάρια το 2025 και τα 45.000 το 2040.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της επικρατούσας κατάστασης, είναι η κινητοποίηση μιας μετακινούμενης εθελοντικής οργάνωσης γιατρών πριν από κάποιους μήνες που δημιουργούσαν υπαίθρια νοσοκομεία για τους ανασφάλιστους τους άπορους και τους άνεργους. Εικόνα μάλλον οξύμωρη για ένα κράτος-παγκόσμια δύναμη.

Αρχικό Σχέδιο
Λαμβάνοντας υπόψη του τα παραπάνω δεδομένα, ο πρόεδρος των Η.Π.Α. προχώρησε στη δημιουργία ενός νομοσχεδίου το οποίο θα πρέπει να ψηφιστεί κατά τις πρώτες μέρες του Οκτωβρίου. Κεντρικός του άξονας είναι η δημιουργία ενός κρατικού ασφαλιστικού φορέα για την υγεία και η υποχρεωτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους. Ο συγκεκριμένος φορέας θα λειτουργεί στα πλαίσια του ανταγωνισμού με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ αυτού και των τελευταίων. Όσοι δε δύνανται να αντεπεξέλθουν στα έξοδα της ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης, θα λαμβάνουν επιδοτήσεις από το κράτος των Η.Π.Α. ανάλογες προς το εισόδημά τους.

Από την πλευρά των ασφαλιστικών, δεν θα επιτρέπεται η απόρριψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης λόγω προηγούμενης ασθένειας ούτε και η άρνηση της πληρωμής των απαιτούμενων υπηρεσιών.

Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση ως προς την υλοποίηση, είναι πώς θα καταφέρει να συγκεράσει την ασφάλιση όλων με το υψηλό κόστος του σχεδίου το οποίο υπολογίζεται να κοστίσει 100 με 200 δις δολάρια σε ετήσια βάση. Μέσα στις προτάσεις εξοικονόμησης χρημάτων, είναι η άρση ορισμένων φοροαπαλλαγών που είχε θεσπίσει η κυβέρνηση Μπους, η καλύτερη διαχείριση των ασφαλιστικών ταμείων και των επιχειρήσεων, καθώς και η φορολόγηση όσων έχουν ετήσιο εισόδημα πάνω από 250.000 δολάρια. Παράλληλα, μελετάται η απλούστευση της γραφειοκρατίας, η μείωση 200 δις δολαρίων από τις ομοσπονδιακές δαπάνες προς τα νοσοκομεία και η περικοπή 310 περίπου δις δολαρίων από τα προγράμματα Medicare και Medicaid, προγράμματα που αφορούν τους φτωχούς, τους ηλικιωμένους και τους ανάπηρους.

Σε αυτά τα έσοδα υπολογίζονται και 635 δις δολάρια από αυξήσεις φόρων και μειώσεις δαπανών στο ιατροφαρμακευτικό σύστημα. Ο πρόεδρος Ομπάμα, ήδη είχε συνάντηση με την Αμερικανική Ιατρική Ένωση και την Αμερικανική Ένωση Νοσοκομείων, στην οποία συζητήθηκε η δυνατότητα περικοπής δαπανών από το σύστημα υγείας, με σκοπό να καταλήξουν στην ετήσια μείωση 1,5%.

Υπολογίζοντας χωρίς τον "ξενοδόχο" (?!)... ή αλλιώς οι αντιδράσεις

Οι παραπάνω προτάσεις αποτέλεσμα είχαν την πρόκληση θύελλας αντιδράσεων από το χώρο της πολιτικής, των ασφαλιστικών εταιρειών, της ιατρικής αλλά και απλών πολιτών που βλέπουν τα συμφέροντά τους να απειλούνται.

Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που προτείνεται η ιδέα της καθολικής κρατικής περίθαλψης και η σφοδρή καταπολέμησή της. Μετά το Χάρι Τρούμαν, όσοι πρόεδροι προσπάθησαν να εξανθρωπίσουν το σύστημα υγείας βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους παραπάνω τομείς. Ένα από τα παραδείγματα είναι αυτό του Κλίντον όταν το 1993 μίλησε για μεταρρύθμιση του εν λόγω συστήματος με τη διαφορά ότι θα επαναπροσδιοριζόντουσαν οι πόροι χωρίς να απαιτείται αύξηση των κρατικών εσόδων ή δημιουργία ανταγωνιστικού κρατικού ασφαλιστικού φορέα.

Αναφορικά με τις ασφαλιστικές και τις φαρμακευτικές εταιρείες, οι απώλειες από τη νέα μεταρρύθμιση θα είναι μεγάλες αφού το 2008 εισέπραξαν 2,4 τρις δολάρια για τις υπηρεσίες τους, ποσό που θα μειωθεί δραματικά αν γίνουν δεκτές οι αλλαγές. Στο φόβο της μείωσης των αποθεμάτων τους, προστίθεται ακόμα ένας. Ο κίνδυνος να μπει λουκέτο σε πολλές ασφαλιστικές εταιρείες. Μία από τις αντιδράσεις έξι μεγάλων φορέων, ήταν η γραπτή διαβεβαίωση προς τον Ομπάμα ετήσιας περικοπής αυξήσεων κατά 1,5% μέχρι το 2019.

Από το χώρο της πολιτικής, αντιδρούν οι Ρεπουμπλικάνοι αλλά και 52 βουλευτές των Δημοκρατικών (οι blue dogs που είναι συντηρητικοί στα θέματα φορολογίας), θεωρώντας πως το νέο σχέδιο είναι ακριβό και αναποτελεσματικό υπονομεύοντας παράλληλα τον ιδιωτικό τομέα, ειδικά σε μια εποχή που η οικονομική κρίση συνεχίζει να δείχνει τα δόντια της και επομένως θα είναι δύσκολο να βρεθούν οι πόροι για την υλοποίησή του. Οι ρεπουμπλικάνοι μάλιστα στρατολόγησαν πλήθος πολιτών που ουκ ολίγες φορές κινητοποιήθηκε με διαδηλώσεις όπου ακούγονταν συνθήματα που παρομοίαζαν τον Ομπάμα με το Χίτλερ ως ρατσιστή κατά των λευκών και αποδίδοντάς του κατηγορίες όπως ότι αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία και ότι προωθεί τον κρατικισμό. Σε αυτά προστίθενται και οι κατηγορίες περί επιτροπών θανάτου, που όπως ανέφερε η πρώην υποψήφια αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Σάρα Πέιλιν, θα αποφασίζουν για το ποιος θα συνεχίζει να ζει με τη βοήθεια υποστηρικτικών μηχανημάτων.

Οι πολίτες τώρα, φοβούνται ότι με το ενδεχόμενο της κρατικής ασφάλισης, δεν θα απολαμβάνουν πλέον τα προνόμια της αντίστοιχης ιδιωτικής που τους παρέχουν οι επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονται και ότι θα μειωθεί κατά πολύ η ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών με την παρουσία ενός δημόσιου φορέα. Εκτός από τους πολίτες της μεσαίας τάξης, αντιδρούν και οι πολίτες των ευπόρων στρωμάτων που δεν διάκεινται θετικά στην προοπτική πληρωμής μεγαλύτερων φόρων προς όφελος εκείνων που δεν έχουν καμία ασφάλιση και είναι πολλοί…
Ευτυχώς για το ήθος της ανθρωπότητας, υπάρχουν και υποστηρικτές των μεταρρυθμίσεων. Ποιοι είναι αυτοί; το 85% των Αμερικανών που διατίθεται να καταβάλλει υψηλότερους φόρους προκειμένου όλοι να έχουν δικαίωμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και το 72% που υποστηρίζει τη θέσπιση κρατικού συστήματος υγείας παρόμοιου με το Medicare. Σε αυτούς συγκαταλέγονται και πολλοί βουλευτές που συμφωνούν ως προς την αποκοπή χρημάτων από το Medicare.

Ανασύνταξη δυνάμεων λοιπόν και προσανατολισμός προς νέο σχέδιο
Όπως και να έχει όμως η κατάσταση, ο Ομπάμα βρίσκεται ανάμεσα σε δίνη πιέσεων υποχρεωμένος να αλλάξει προσανατολισμό και να κάνει μετατροπές στο μεγαλόπνοο πρόγραμμά του προκειμένου να καταλαγιάσουν οι αντιδράσεις. Όπως λένε όμως πολλοί αναλυτές, αυτό πιθανότατα να του κοστίσει και την προεδρία. Ήδη το ποσοστό δημοτικότητάς του, έχει μειωθεί κατά πολύ. Όμως λόγω του ότι δεν έχει πολλές επιλογές, προσανατολίζεται προς ορισμένες υποχωρήσεις.

Κατ’ αρχήν, να μην προχωρήσει στη δημιουργία του ανταγωνιστικού κρατικού ασφαλιστικού φορέα ή την υποχρέωση των εργοδοτών να παρέχουν ιατρική ασφάλιση στους υπαλλήλους τους.

Ως μέση λύση, η κυβέρνηση προτίθεται να υιοθετήσει τη δημιουργία μη κρατικών συνεταιρισμών ιατρικής περίθαλψης, υπό την ιδιοκτησία και διεύθυνση των μελών τους που θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους ανασφάλιστους.

Επίσης, η κυβέρνηση μελετά την άρση της πρότασης περί παροχής ιατρικών συμβουλών προς τους υπερήλικες και τις οικογένειές τους αναφορικά με τον τρόπο αποβίωσής τους.

Οι προτάσεις αυτές όμως αναπόφευκτα μπορούν να γίνουν η γκιλοτίνα του προέδρου. Και αυτό γιατί και αυτές οι αλλαγές συναντούν αντιδράσεις. Αν πραγματοποιηθούν, σθεναρή αντίσταση προβάλουν οι Δημοκρατικοί που βλέπουν πως μεγάλο μέρος από το δημόσιο χρήμα θα γίνει απολαβή των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών, ενώ παράλληλα και δικαιολογημένα, βλέπουν το αρχικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα να μετατρέπεται σε κάτι που εξυπηρετεί τους ιδιώτες αντί για τους πολίτες. Και οι ασφαλιστικές όμως δε δείχνουν ικανοποιημένες.

Τι γίνεται τώρα; «Η Συμμορία των έξι», που αποτελείται από έξι γερουσιαστές, 3 Δημοκρατικούς και 3 Ρεπουμπλικάνους, μελετούν ένα σχέδιο το οποίο μειώνει τις δαπάνες του αρχικού προγράμματος κατά 69 δις δολάρια. Ο Ομπάμα από την πλευρά του έχει πετύχει τη μείωση του κόστους συνταγογράφησης κατά 80 δις δολάρια και παράλληλα έχει πείσει τα νοσοκομεία να μειώσουν τις δαπάνες τους κατά 155 δις δολάρια. Το τελικό νομοσχέδιο σαφώς και δε θα αφορά κάθε Αμερικανό πολίτη όπως σκόπευε αρχικά, αλλά θα προσπαθήσει να πετύχει την όσο το δυνατόν αρμονικότερη παρουσία κρατικών και ιδιωτικών φορέων που θα αναλαμβάνουν την κάλυψη όσο το δυνατόν περισσότερων αναγκών.