Το υψηλότερο clawback στην ΕΕ, η διακοπή παροχής καινοτόμων θεραπειών για τον καρκίνο, οι ολοένα μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην έλευση νέων θεραπειών και η αποεπένδυση στην καινοτομία συνθέτουν ένα ανησυχητικό περιβάλλον που απαιτεί συνυπευθυνότητα και άμεση δράση.

Το PhARMA Innovation Forum (PIF), εκπροσωπώντας 30 κορυφαίες βιοφαρμακευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην έρευνα, την ανάπτυξη και τη διάθεση καινοτόμων θεραπειών, εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τη βιωσιμότητα της φαρμακευτικής καινοτομίας στη χώρα μας και τις επιπτώσεις της τόσο στη διαθεσιμότητα όσο και στην πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες, καινοτόμες θεραπείες.

Η ελληνική αγορά καινοτόμων φαρμάκων αντιμετωπίζει πλέον ασφυκτική πίεση υπό το βάρος του υψηλότερου clawback στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο δημιουργεί ένα περιβάλλον λειτουργίας που καθίσταται ολοένα και λιγότερο προβλέψιμο και προπάντων λιγότερο βιώσιμο.

Κάθε άλλο παρά σύμπτωση μπορεί να θεωρηθεί η διακοπή παροχής καινοτόμων θεραπειών, καθώς και η αποεπένδυση από διεθνείς φαρμακευτικές εταιρείες σε ζωτικής σημασίας θεραπευτικούς τομείς. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τις ολοένα μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην έλευση νέων καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα μας, συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία και εγείρει εύλογες ανησυχίες για το μέλλον της πρόσβασης των ασθενών στην καινοτομία.

Τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η συνολική φαρμακευτική  αγορά αυξάνεται ταχύτερα από τον δημόσιο προϋπολογισμό, ενώ η συμμετοχή του Κράτους παραμένει πάντα σταθερή (κλειστός προϋπολογισμός) με αποτέλεσμα τη μεταφορά δυσανάλογου χρηματοδοτικού βάρους στη φαρμακοβιομηχανία μέσω υποχρεωτικών επιστροφών.

Ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων, το νοσοκομειακό clawback για φάρμακα άνω των 30 ευρώ υπερβαίνει το 75% για το έτος 2024, ενώ για τον ΕΟΠΥΥ φτάνει το 62,7%, με επιπλέον δημοσιονομικές μετακυλήσεις που επιβαρύνουν περαιτέρω τα καινοτόμα προϊόντα και δημιουργούν πρόσθετο φορτίο περίπου 100 εκατ. ευρώ.

Οι επιπτώσεις αυτής της πραγματικότητας είναι ήδη ορατές. Σύμφωνα με τον δείκτη EFPIA WAIT, η διαθεσιμότητα νέων καινοτόμων θεραπειών μειώθηκε κατά 4% το 2024 σε σύγκριση με το 2023. Την τελευταία πενταετία καταγράφεται μέση αποεπένδυση της τάξης του 20% σε ανθρώπινο δυναμικό (απολύσεις! Υψηλού επιπέδου εργατικού δυναμικού πανεπιστημιακής εκπαίδευσης), τοπικές λειτουργίες και κλινική έρευνα, ενώ παρατηρείται επιβράδυνση στη δραστηριότητα των κλινικών μελετών, παρά τις θεσμικές προβλέψεις για το επενδυτικό clawback.

Η κ. Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος του PIF, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η καινοτομία δεν μπορεί να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον μόνιμης οικονομικής αβεβαιότητας. Όταν το σύστημα χρηματοδότησης καθίσταται μη βιώσιμο, η πρόσβαση των ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες δεν καθυστερεί απλώς- κινδυνεύει! Η Ελλάδα οδεύει να μετατραπεί από χώρα έγκαιρης διάθεσης καινοτόμων φαρμάκων σε χώρα καθυστερημένης ή επιλεκτικής πρόσβασης. Χρειαζόμαστε άμεσα ένα προβλέψιμο πλαίσιο που θα διασφαλίζει ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και τη διαθεσιμότητα της καινοτομίας για τους ασθενείς.»

Για το PIF, η πρόσβαση των ασθενών στη φαρμακευτική καινοτομία αποτελεί ζήτημα ύψιστης σημασίας και κοινής ευθύνης. Η αντιμετώπιση των δομικών προκλήσεων απαιτεί έναν ειλικρινή και τεκμηριωμένο διάλογο μεταξύ πολιτείας, φαρμακευτικής βιομηχανίας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε η Ελλάδα να παραμείνει ένας αξιόπιστος και ανταγωνιστικός εταίρος στην καινοτομία και οι ασθενείς να έχουν έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία, τη στιγμή που τη χρειάζονται. Ας μην κρυβόμαστε άλλο, απαιτούνται πρόσθετοι πόροι στο σύστημα, και αυτό είναι ευθύνη του Κράτους. Η φαρμακευτική βιομηχανία έχει υπερεξαντληθεί και έχει αποδείξει εμπράκτως όλα αυτά τα χρόνια την ηθική της στάση στο πρόβλημα και την συναίσθηση της ευθύνης της. Πρέπει και το Κράτος να συναισθανθεί την δική του ευθύνη και να δράσει αναλόγως.

Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη