Από Γιώργο Κουτίνα (*)

Διαθέτοντας κάποια εξειδικευμένη εμπειρία στα θέματα ασφάλισης αστικής ευθύνης και με αφορμή σχετικά ερεθίσματα από την αγορά, κρίνω σκόπιμο να εκφράσω παρακάτω κάποιες διευκρινιστικές απόψεις τις οποίες θεωρώ χρήσιμες για τους επαγγελματίες (Φυσικά Πρόσωπα ή/και Εταιρείες) τόσο του κλάδου των οδικών μεταφορών όσο και του κλάδου των ασφαλίσεων.

“Μεταφορέας” & Ασφάλιση

Στην πράξη, λειτουργεί ως Διαμεταφορέας ή Πράκτορας Μεταφορών (διεθνώς, Freight Forwarder) ο οποίος οργανώνει μεταφορές ή ως Μεταφορέας (διεθνώς, Carrier) ο οποίος εκτελεί μεταφορές με ίδια μεταφορικά μέσα. Μολονότι πρόκειται για δύο διακριτούς ρόλους στον κλάδο των εμπορευματικών μεταφορών και των logistics, συνήθως συγχέονται στη χώρα μας ενώ, πολύ συχνά, μια επιχείρηση του κλάδου μπορεί να λειτουργεί και με τις δύο ιδιότητες.

Η σχετική σύγχυση αναφορικά με τα θέματα ευθύνης και την ασφάλισή της ενισχύεται και από το γεγονός πως στο θεσμικό πλαίσιο (Νόμος 4663/12-2-2020) όπου ρητά μνημονεύεται η Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης ως ένα από τα ελάχιστα εχέγγυα οικονομικής επιφάνειας του “μεταφορέα”, δεν υπάρχει σχετική ερμηνεία του όρου και της απαίτησης ασφάλισης. Αποτέλεσμα, λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική δυσκαμψία της ασφαλιστικής αγοράς, να εμφανίζονται στην πράξη, ασφαλιστήρια που αντικειμενικά δεν καλύπτουν την ουσία της ευθύνης ή ακόμη ασφαλιστήρια μεταφοράς εμπορευμάτων που δεν καλύπτουν ευθύνη του Μεταφορέα ή Διαμεταφορέα αλλά τη φυσική ζημιά ή απώλεια του εμπορεύματος.

Ρόλος & Υποχρεώσεις “Μεταφορέα”

Ο Διαμεταφορέας  είναι μια εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο που λειτουργεί ως μεσάζων και συντονιστής για λογαριασμό του Πελάτη. Ο ρόλος του είναι να οργανώσει τη μεταφορά των εμπορευμάτων από το σημείο προέλευσης στο σημείο προορισμού, χωρίς να εκτελεί ο ίδιος τη φυσική μεταφορά. Οι βασικές αρμοδιότητές του είναι:

• Οργάνωση & Σχεδιασμός της μεταφοράς: Επιλογή της καλύτερης διαδρομής, του κατάλληλου τρόπου μεταφοράς (οδική, θαλάσσια, αεροπορική ή συνδυασμένη) και του Μεταφορέα (δηλαδή την εταιρεία που κάνει τη φυσική μεταφορά).
• Διαχείριση υπηρεσιών Logistics, αναλαμβάνοντας όλες τις παρεπόμενες υπηρεσίες:
• Τελωνειακές διατυπώσεις και εκτελωνισμούς.
• Διαχείριση εγγράφων (φορτωτικές, άδειες).
• Μέριμνα για την αποθήκευση, μεταφόρτωση με την κατάλληλη συσκευασία.
• Μέριμνα για την ασφάλιση του φορτίου.
   

Ο Μεταφορέας είναι η εταιρεία ή το πρόσωπο που εκτελεί τη φυσική μεταφορά των εμπορευμάτων. Είναι ο ιδιοκτήτης των μεταφορικών μέσων (φορτηγά ή πλοία) που έχει την άμεση ευθύνη για τη μετακίνηση του φορτίου. Οι βασικές αρμοδιότητές του είναι:

• Φυσική Εκτέλεση της φόρτωσης, μεταφοράς και εκφόρτωσης των εμπορευμάτων με τα δικά του μέσα.
• Τήρηση Σύμβασης μεταφοράς (γνωστή ως CMR, για οδικές μεταφορές) μεριμνώντας για την ασφαλή και την έγκαιρη παράδοση των εμπορευμάτων.

Ασφάλιση Ευθύνης

Με δεδομένη την ασάφεια στα θέματα ευθύνης, αντίστοιχη είναι και στο θέμα της ασφάλισής της. Ωστόσο αυτή, λόγω του διεθνοποιημένου χαρακτήρα του κλάδου των μεταφορών (Συμφωνία ADR για τη ρύθμιση διακρατικών μεταφορών), θα πρέπει να ακολουθεί το πνεύμα της διεθνούς πρακτικής εμπειρίας και της σχετικής νομολογίας.

Ουσιαστικά, ο Διαμεταφορέας είναι ο «αρχιτέκτονας» της μεταφοράς, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη λύση στον Πελάτη (Αποστολέα). Απλά, ο Διαμεταφορέας είναι αυτός που κλείνει τη συμφωνία και σχεδιάζει τη μεταφορά ενώ ο Μεταφορέας είναι αυτός που εκτελεί ως «εργολάβος» τη μεταφορά οδηγώντας το μεταφορικό όχημα.

Με βάση τα παραπάνω, σε ότι αφορά την ασφαλιστική κάλυψη, ο Μεταφορέας, ως εκτελών συγκεκριμένο έργο, έχει ανάγκη από Ασφάλιση Γενικής Αστικής Ευθύνης (διεθνώς, Carrier’s Liability Insurance) για αξιώσεις αποζημίωσης από τυχόν αμέλεια στην εκτέλεση της μεταφοράς και ο Διαμεταφορέας ως παρέχων υπηρεσίες έχει ανάγκη από Ασφάλιση Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης (διεθνώς, Freight Forwarder’s Liability Insurance) για αξιώσεις χρηματικών απωλειών από τυχόν λάθη και παραλείψεις του.

Η ασφάλιση γενικής ή επαγγελματικής αστικής ευθύνης είναι ένα εξειδικευμένο ασφαλιστικό προϊόν που απαλλάσσει από τις γραφειοκρατικές διαδικασίες με τράπεζες και με ισολογισμούς προκειμένου, σύμφωνα με το νόμο, να τεκμηριωθεί η οικονομική δυνατότητα του “μεταφορέα”.
Η συγκεκριμένη ασφάλιση ανανεώνεται ετησίως και καλύπτει την ευθύνη του Μεταφορέα / Διαμεταφορέα στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. 

Στον σύγχρονο κόσμο των μεταφορών, όπου οι εμπορικές συναλλαγές είναι ταχύτατες και πολύπλοκες, η σωστή και αξιόπιστη ασφάλιση αστικής ευθύνης δεν είναι απλώς μια επιλογή ή υποχρέωση έναντι του νόμου αλλά μια ουσιαστική ανάγκη. Προστατεύει τους επαγγελματίες Μεταφορείς / Διαμεταφορείς από οικονομικούς κινδύνους διασφαλίζοντας την αξιοπιστία τους στην αγορά. Επιπλέον, η κατοχή ενός άρτιου ασφαλιστηρίου αστικής ευθύνης λειτουργεί ως δείκτης αξιοπιστίας και επαγγελματισμού του ίδιου του Μεταφορέα / Διαμεταφορές έναντι πελατών οι οποίοι αναζητούν συνεργάτες που μπορούν να προσφέρουν εγγύηση για την ασφάλεια των εμπορευμάτων τους. Στη βάση αυτή, μια σωστή ασφαλιστική κάλυψη προσφέρει στον Μεταφορέα /  Διαμεταφορέα ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, χτίζοντας μια σχέση εμπιστοσύνης και μακροχρόνιας συνεργασίας.

Η αξία αυτής της ασφάλισης γίνεται ακόμα πιο εμφανής όταν αναλογίζεται κανείς τη διεθνοποιημένη Συμφωνία CMR, η οποία ρυθμίζει τη διακρατική οδική μεταφορά εμπορευμάτων, σύμφωνα με την οποία ο “Μεταφορέας” ευθύνεται για την απώλεια, τη ζημία ή την καθυστέρηση παράδοσης του εμπορεύματος.

Συνοψίζοντας, η ασφάλιση Γενικής / Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης αντίσοιχα του Μεταφορέα / Διαμεταφορέα, είναι ένα κρίσιμο εργαλείο διαχείρισης κινδύνου, στα πλαίσια συνεργασίας με αξιόλογους Πελάτες και σε διεθνές γεωγραφικό περιβάλλον.

(*)  Είναι Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων, επί σειρά ετών Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής Lloyd’s ([email protected], www.gkoutinas.gr).