Οι συνεχιζόμενες πλημμύρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη φέρνουν στη μνήμη μερικά από τα πιο καταστροφικά, εκτεταμένα και δαπανηρά πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν την περιοχή αυτή. Αυτά τα γεγονότα το 2013, το 2002, το 1997 και το 1954 είναι γνωστό ότι όλα συνδέονται με το λεγόμενο καιρικό πρότυπο Vb (Five-B). Οι οικονομικές απώλειες κάθε συμβάντος έχουν, αν αναχθούν σε σημερινές τιμές, ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ, με το συμβάν του 2002 να φτάνει συνολικά τα 37 δισεκατομμύρια ευρώ. (Πηγή δεδομένων: ΕΟΠ, με τάση προς τις τιμές του 2022).

Το ρεκόρ αυτό καταρρίφθηκε μόλις πρόσφατα από τις θανατηφόρες πλημμύρες στην κεντρική Ευρώπη το 2021, ένα ακόμη θερινό πλημμυρικό γεγονός, οι οικονομικές απώλειες του οποίου έφτασαν πολύ πάνω από τα 40 δισ. ευρώ.

Το σημερινό συμβάν ακολουθεί την τυπική τροχιά Vb- ένα σύστημα χαμηλής πίεσης που συνήθως εξελίσσεται νότια των Άλπεων και κινείται αργά σε μια τροχιά ανατολικότερα και βορειότερα. Το σύστημα κινείται αριστερόστροφα σε ένα ευρύ τόξο και κυκλοφορεί θερμό και πολύ υγρό αέρα από τη Μεσόγειο προς τα βόρεια, όπου συναντά ψυχρότερες αέριες μάζες σε τροχιά νότια και επιπλέον πιέζεται πάνω στις οροσειρές που βρίσκονται στο δρόμο του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα συνεχείς και εκτεταμένες έντονες βροχοπτώσεις στις λεκάνες απορροής των ποταμών Όντρα, Έλβα και Δούναβη με πολλές βίαιες αιφνίδιες πλημμύρες στους ορεινούς παραποτάμους και στις λεκάνες απορροής των πηγών τους.

Με την πρόβλεψη του καιρικού φαινομένου για πάνω από μία εβδομάδα, είχαν ενεργοποιηθεί αλυσίδες προειδοποίησης και είχαν ενεργοποιηθεί προληπτικά μέτρα, όπως η απελευθέρωση νερού από φράγματα και σχέδια αντιμετώπισης καταστροφών για το συντονισμό των προσπαθειών μεταξύ κρατών, περιφερειών και κοινοτήτων.

Τα μέτρα αυτά θα κάνουν σημαντική διαφορά στο αποτέλεσμα των ζημιών σε σύγκριση με τα γεγονότα του 1997 και του 2002 ειδικότερα. Ωστόσο, οι απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές θα υποφέρουν περισσότερο και πολλές περιοχές έχουν ήδη αναφέρει μεγάλες ζημιές από το συνεχιζόμενο φαινόμενο. Επιπλέον, η ικανότητα των αντιπλημμυρικών έργων να αντέξουν το πλημμυρικό κύμα καθώς αυτό διαδίδεται στους μεγάλους ποταμούς, το τελικό ύψος της αιχμής της πλημμύρας και η διάρκειά της είναι σημαντικοί παράγοντες που καθορίζουν το συνολικό κόστος.

Συνολικά βροχοπτώσεις άνω των 100 χιλιοστών ανά ημέρα έχουν παρατηρηθεί ευρέως, με πάνω από 300 χιλιοστά σε τρεις ημέρες για τοποθεσίες στην Τσεχική Δημοκρατία και την Αυστρία. Η επαρχία της Κάτω Αυστρίας (πληθυσμός ~1,7 εκατομμύρια) στη βορειοανατολική Αυστρία, έχει κηρυχθεί ζώνη καταστροφής, με περισσότερα από 1.000 σπίτια να έχουν εκκενωθεί στην Κάτω Αυστρία, με τρεις νεκρούς.

Στην Τσεχία, 260.000 νοικοκυριά έχουν πληγεί από διακοπές ρεύματος και περισσότεροι από 12.000 άνθρωποι έχουν εκκενωθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Τις επόμενες ημέρες, η περιοχή χαμηλής πίεσης αναμένεται να κινηθεί αργά νότια προς τη Μεσόγειο Θάλασσα, γεγονός που αναμένεται να επιφέρει πρόσθετες βροχοπτώσεις στην Ιταλία, την Κροατία και την Ελλάδα, ενώ οι βροχοπτώσεις αναμένεται να εξασθενήσουν σταδιακά στις περιοχές που είχαν επηρεαστεί προηγουμένως.

Οι πλημμύρες αναμένεται να συνεχιστούν για το υπόλοιπο αυτής της εβδομάδας, με προειδοποιήσεις για πλημμύρες στην Τσεχία και τη Γερμανία.