Γράφει ο Βαγγέλης Θωμόπουλος*
Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ (τεύχος Μαρτίου-Απριλίου 2020) το οποίο φιλοξένησε τις απόψεις ανθρώπων της αγοράς σε αφιέρωμα με το γενικό τίτλο «Η νέα εποχή της ελληνικής οικονομίας μετά το τέλος της πανδημίας - ποιο το μέλλον της ασφάλισης μετά τον κορονοϊό» 

«Η επίγνωση του θανάτου μπορεί να χρησιμεύσει σαν μια εμπειρία που θα μας ξυπνήσει, σαν ένας βαθύτατα ωφέλιμος καταλύτης για μεγάλες αλλαγές ζωής»
Irvin Yalom

Δεν είμαι κανένας ειδικός σε θέματα υγείας παρότι ασχολήθηκα με το χώρο έμμεσα ή άμεσα για κάποια χρόνια της επαγγελματικής μου ζωής. Όπως ο περισσότερος κόσμος έτσι και εγώ παρακολουθώ με αγωνία (από το σπίτι) όσα  συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες σχετικά με το «κακό» που μας έχει βρει και έχει αλλάξει την καθημερινότητά μας, τη ζωή μας θα έλεγα. Σίγουρα ο Covid-19 ήρθε για να μείνει, για να μας δοκιμάσει σαν ανθρώπινο γένος, για να μας ταρακουνήσει και να μας κάνει να σκεφτούμε τι δεν κάνουμε καλά και να το αλλάξουμε.

Σίγουρα θα μας επηρεάσει οικονομικά. Πολύ; Πάρα πολύ; Δεν ξέρω. Οι οικονομολόγοι, κάθε λογής, κάνουν καθημερινά αναλύσεις χρησιμοποιώντας διάφορες παραμέτρους και εφαρμόζοντας μαθηματικά μοντέλα, ενώ μιλούν για διαφορετικά ποσοστά για την ύφεση που ήδη έχει έρθει στην πόρτα μας. Και όλα αυτά αλλάζουν, λένε, με το πόσο γρήγορα θα βρεθεί το φάρμακο και το εμβόλιο.

Οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες έχουν πέσει με τα μούτρα για να τα ανακαλύψουν η καθεμιά πρώτη, ενώ οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας προετοιμάζουν ήδη την επόμενη μέρα: Google και Apple ήδη συνεργάζονται για μια εφαρμογή που θα μας ειδοποιεί αν ήρθαμε σε επαφή με κρούσμα!!! Στην κρίση κάποιοι πάντα πλουτίζουν.

Και αν όλος ο πλανήτης σήμερα βρίζει και καταριέται για το «κακό» που μας ήρθε από τις νυχτερίδες ή από εκείνον τον φουκαρά μυρμηγκοφάγο που καταβροχθίζουν ως σπέσιαλ έδεσμα οι Ασιάτες φίλοι μας, υπάρχουν και οι θεωρίες συνωμοσίας (των οποίων δηλώνω φανατικός πολέμιος) που λένε πως δημιουργήθηκε δήθεν επίτηδες για να ξεπαστρέψει καμιά εκατοστή εκατομμύρια γεροντάκια του ανεπτυγμένου κόσμου, που, όπως ισχυρίζονται, φταίνε για τη δημογραφική ανισορροπία και τελικά για τα συνταξιοδοτικά ελλείμματα. Έλεος!

Το συνταξιοδοτικό πρόβλημα δεν λύνεται εξαφανίζοντας τους συνταξιούχους, αυτούς που ως εργαζόμενοι στήριξαν τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης με αίμα. Λύνεται με μακροχρόνιο σχεδιασμό, σταθερές πολιτικές αποφάσεις και βελτιώσεις στην πορεία, όπου χρειάζονται. Αλλά κυρίως καλλιεργώντας την αντίληψη ότι μόνο με την κοινωνική ασφάλιση δεν θα επιβιώνουμε ως συνταξιούχοι του μέλλοντος και κυρίως του νέου μέλλοντος μετά το «κακό», όπου θα δημιουργούνται νέα μεγάλα δημοσιονομικά κενά που θα την επηρεάζουν αρνητικά. Πρέπει όλοι να  στρατευτούμε πίσω από αυτό σήμερα κιόλας. Εργοδότες, εργαζόμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες όλων των ειδών.

Υπάρχουν λύσεις δοκιμασμένες και με αντοχές σε βάθος χρόνου. Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) αποτελούν μια σοβαρή και ενδεδειγμένη λύση. Κι αυτό γιατί είναι Νομικά Πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με πολύ αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας και εποπτείας αλλά κυρίως γιατί η διοίκησή τους είναι στα χέρια των ασφαλισμένων τους και όχι στα χέρια τρίτων που να αποφασίζουν για λογαριασμό τους. Διεθνώς τα ΤΕΑ είναι ο βασικός συμπληρωματικός πυλώνας συνταξιοδοτικής αναπλήρωσης. Για παράδειγμα στην Ευρώπη λειτουργούν πάνω από 155.000 ΤΕΑ με αποθεματικά που υπερβαίνουν τα 3,6 τρισ. €. Πολλά ΤΕΑ αποτελούν εθνικούς αιμοδότες κρατών επενδύοντας τόσο σε τοπικά όσο και σε διεθνή μεγάλα επενδυτικά projects. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ΤΕΑ των εκπαιδευτικών του Καναδά που είναι ένας από τους θεσμικούς επενδυτές στο αεροδρόμιο της Αθήνας.

Το πρόσφατο πρόβλημα με τον κορονοϊό και το υποχρεωτικό κλείσιμο επιχειρήσεων πρέπει να προβληματίσουν τον παραγωγικό κόσμο της χώρας μας. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να δουν τους εργαζομένους τους σαν ζωτικό κεφάλαιο της επιβίωσής τους και να τους στηρίξουν σε δύσκολες καταστάσεις όπως αυτές που βιώνουμε. Να τους δημιουργήσουν ένα αίσθημα ασφάλειας για το μέλλον.

Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από τη δημιουργία ενός ΤΕΑ στο οποίο θα συμμετέχουν ο εργοδότης και ο εργαζόμενος. Πάρτε για παράδειγμα την ευαίσθητη τάξη των επαγγελματιών υγείας που αυτή την εποχή βρίσκονται στο επίκεντρο της πανδημίας. Πόσο μεγάλη σημασία θα είχε γι’αυτούς να είχαν επαγγελματική ασφάλιση από κάποιο συνταξιοδοτικό ΤΕΑ, δηλαδή να γνωρίζουν ότι κάποιος αξιόπιστος μηχανισμός εξασφαλίζει υψηλή  συνταξιοδοτική αναπλήρωση και άρα σταθερό βιοτικό επίπεδο διαβίωσης μετά τη λήξη του εργασιακού βίου. Σκεφτείτε επίσης πόσο πιο ασφαλείς θα αισθάνονταν αν το ΤΕΑ τους προσέφερε επιπρόσθετα και καλύψεις υγείας, ίσως και μια κάλυψη απώλειας ζωής ή μόνιμης ανικανότητας. Δεν είναι θεωρητικό. Είναι κάτι που γίνεται, απόφαση χρειάζεται. Και μπορεί να γίνει για όλους τους μικρούς και μεγάλους «ήρωες» της καθημερινότητας, αυτούς που αποτελούν τον παραγωγικό ιστό της χώρας. Φωτεινό παράδειγμα παροχής ολοκληρωμένης συμπληρωματικής δευτεροβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης είναι το ΤΕΑ των υπαλλήλων του υπουργείου Οικονομικών το οποίο αποτελεί σταθερή διαχρονική αξία στην παροχή πρόσθετων, πέραν του Κύριου Φορέα Ασφάλισης, υπηρεσιών υγείας με πολύ ανταποδοτικούς όρους κόστους-οφέλους (χαμηλές εισφορές ασφαλίστρων-υψηλές ιατρικές καλύψεις) για τα ασφαλισμένα του μέλη.

Και θα ρωτήσει κάποιος, πόσο ασφαλείς είναι οι επενδύσεις των αποθεματικών των ΤΕΑ που σε εποχές όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα οι αγορές καταρρέουν εξανεμίζοντας τα χρήματα των ασφαλισμένων; Η απάντηση είναι απλή: Οι επενδύσεις των ΤΕΑ έχουν μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οπότε οποιαδήποτε ετήσια αρνητική μεταβολή εξουδετερώνεται από την, ιστορικά καταγεγραμμένη, μακροπρόθεσμη εμπειρία θετικών αποδόσεων των κεφαλαιαγορών. Ως παραδείγματα αναφέρω τη μέση ετήσια απόδοση των επενδύσεων των ΤΕΑ που λειτουργούν στην Ελλάδα κατά την τελευταία 15ετία που ήταν της τάξης του 4,7%, αλλά και τη σωρευτική απόδοση του Αμοιβαίου Κεφαλαίου του ΤΕΑ ΙΝΤΕRAMERICAN 2012-2019 που ήταν 27%. Και θυμόμαστε όλοι τι διεθνείς αλλά και εγχώριες υφέσεις αντιμετωπίσαμε.

Εδώ θα δανειστώ μια φράση του συνιδρυτή και αντιπροέδρου του Δ.Σ. της Alpha Trust κ. Φαίδωνα Ταμβακάκη που σε μια πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία μας, τον ρώτησα τι πρέπει να κάνουμε με τις επενδύσεις μας. Μου απάντησε: «Όταν νιώσεις μεγάλο φόβο για την πτώση της αγοράς επένδυσε».

Όλα αλλάζουν και σίγουρα αυτός ο κορονοϊός θα αφήσει αρκετές ουλές στο κορμί του κόσμου, τουλάχιστον όπως τον ξέραμε μέχρι τώρα. Όμως η κανονικότητα θα επανέλθει, μη ρωτάτε πότε και πώς θα είναι, γιατί κανείς δεν ξέρει να σας πει. Το βέβαιο είναι ότι θέματα όπως η υγεία και η εξασφάλιση αξιοπρεπούς σύνταξης θα συνεχίσουν να μας απασχολούν και θα πρέπει να κάνουμε πράγματα γι' αυτό σε ατομικό αλλά και συλλογικό επίπεδο.

Προς το παρόν Μένουμε Σπίτι ώστε μετά το «κακό» να μετρηθούμε και να είμαστε όλοι παρόντες.

*Ο Βαγγέλης Θωμόπουλος είναι πρόεδρος του ΤΕΑ Υπαλλήλων INTERAMERICAN, αντιπρόεδρος του ΤΕΑ Συνεργατών INTERAMERICAN και 1ος αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης ΤΕΑ