Σε ισχύ τέθηκε και στη χώρα μας η ευρωπαϊκή οδηγία 2015/720 για χρέωση στις σακούλες από τα κράτη-μέλη, με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης.

Πάντως υπάρχουν πλαστικές σακούλες που μπορείτε να τις προμηθευτείτε δωρεάν και να γλιτώσετε τη χρέωση των 0,04 λεπτών, καθώς σύμφωνα με τη νομοθεσία εξαιρούνται από την επιβολή τέλους οι έμποροι περιπτέρων και του υπαίθριου εμπορίου. Έτσι, δεν χρεώνονται οι πλαστικές σακούλες που έχουν πάχος από 50 – 70 χιλιοστά, οι σακούλες στις λαϊκές αγορές και στο περίπτερο, ενώ υπάρχουν και ειδικές πλαστικές σακούλες που εξαιρούνται του περιβαλλοντικού τέλους και ήδη έχουν αρχίσει να τις προμηθεύονται αρκετά καταστήματα. Επίσης επιτρέπεται κατ΄ εξαίρεση η χρήση πλαστικής σακούλας με συγκεκριμένες προδιαγραφές για χύμα προϊόντα, για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, καθώς θεωρείται είδος συσκευασίας, π,χ στα μανάβικα.

Στη συνέχεια το nextdeal.gr παρουσιάζει ένα χρήσιμο οδηγό με 23 ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη νέα νομοθεσία για την πλαστική σακούλα, που ισχύει από την αρχή του νέου έτους, που εξέδωσε το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), στο πλαίσιο της ενημερωτικής καμπάνιας για την προετοιμασία του καταναλωτικού κοινού για το μέτρο, αλλά και την εκπαίδευση των καταναλωτών στις νέες ανάγκες που προκύπτουν.

Χρέωση πλαστικής σακούλας

1. Γιατί οι πλαστικές σακούλες επιβαρύνουν το περιβάλλον;

- Γιατί διαλύονται σε μικρότερα κομμάτια εύκολα και καταλήγουν στη θάλασσα.
- Ένα στα δύο απορρίμματα στον βυθό της θάλασσας στην Ελλάδα είναι πλαστικές σακούλες (πηγή: Life Debag).
- Ένα στα τέσσερα ψάρια ανοιχτής θαλάσσης μπορεί να περιέχει μικροπλαστικά.
- Έως το 2050 θα υπάρχουν πιο πολλά πλαστικά στη θάλασσα παρά ψάρια.
- Για το 2017, στην Ελλάδα αντιστοιχεί η μεγαλύτερη χρήση πλαστικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση με περίπου 400 σακούλες κατά κεφαλήν ανά έτος (πηγή: ΙΕΛΚΑ).

2. Γιατί χρεώνονται οι πλαστικές σακούλες;

- Για να περιοριστεί η χρήση τους, ο νόμος 4496/2017 επιβάλλει από την 1η Ιανουαρίου 2018 περιβαλλοντικό τέλος για τις λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς.
- Αποτελεί μέρος της εναρμόνισης της ελληνικής νομοθεσίας με ευρωπαϊκή οδηγία.

3. Γιατί η ελάχιστη χρέωση είναι 0,04 ευρώ;

- Γιατί ο παραπάνω νόμος ορίζει περιβαλλοντικό τέλος 0,03 ευρώ συν ΦΠΑ 24%, δηλαδή σύνολο 0,0372 ευρώ ανά σακούλα. Λόγω της ελάχιστης υποδιαίρεσης του ευρώ (0,01 ευρώ) η συνολική χρέωση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 0,04 ευρώ ανά σακούλα.

Αξιοποίηση περιβαλλοντικού τέλους

4. Πού πάνε τα χρήματα του περιβαλλοντικού τέλους;

- Τα ποσά αποδίδονται από τους εμπόρους μέσω του μηχανισμού είσπραξης της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ).

Παγκόσμια πρωτοβουλία

5. Τι γίνεται στον υπόλοιπο κόσμο;

- Οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη εναρμονιστεί με την ευρωπαϊκή οδηγία.
- Χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία, έχουν απαγορεύσει τη χρήση πλαστικής σακούλας μεταφοράς.
- Χώρες όπως η Ολλανδία και η Ιρλανδία, έχουν επιβάλλει αντίστοιχο τέλος, ύψους 0,25 ευρώ και 0,22 ευρώ, αντίστοιχα.
- Πάνω από 35 χώρες ανά τον κόσμο έχουν απαγορεύσει πλήρως τη χρήση πλαστικής σακούλας μεταφοράς.

Οξοδιασπώμενες & βιοδιασπώμενες σακούλες

6. Γιατί δεν χρησιμοποιούνται πλέον οξοδιασπώμενες σακούλες;

- Σύμφωνα με την προαναφερθείσα νομοθεσία οι οξοδιασπώμενες σακούλες απαγορεύονται.
- Πρόσφατες μελέτες θεωρούν ότι οι οξοδιασπώμενες σακούλες είναι περισσότερο επιβαρυντικές για το περιβάλλον.

7. Γιατί δεν βρίσκω βιοαποικοδομήσιμες σακούλες στα καταστήματα;

- Η τεχνολογία των βιοαποικοδομήσιμων πλαστικών (πχ πλαστικά από άμυλο) δεν έχει εξελιχθεί επαρκώς, ώστε να είναι αποδοτική και οικονομική η χρήση τους, ειδικά σε περιοχές με θερμό κλίμα.

Δωρεάν σακούλες

8. Γιατί σε άλλα καταστήματα μου δίνουν πλαστική σακούλα δωρεάν;

- Η δωρεάν διάθεση πλαστικής σακούλας απαγορεύεται.

9. Γιατί στη λαϊκή μου δίνουν δωρεάν τη σακούλα;

- Σύμφωνα με τη νομοθεσία εξαιρούνται από την επιβολή τέλους οι έμποροι περιπτέρων και του υπαίθριου εμπορίου.

10. Γιατί στο τμήμα οπωροπωλείου υπάρχουν σακούλες;

- Επιτρέπεται κατ΄ εξαίρεση η χρήση πλαστικής σακούλας με συγκεκριμένες προδιαγραφές για χύμα προϊόντα, για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, καθώς θεωρείται είδος συσκευασίας.

11. Γιατί τα καταστήματα διαθέτουν δωρεάν χάρτινες σακούλες;

- Η νομοθεσία αφορά μόνο τις πλαστικές σακούλες.

Επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες

12. Πώς θα μεταφέρω τα ψώνια μου στο σπίτι;

- Μπορείτε να προμηθευτείτε τις πλαστικές σακούλες πληρώνοντας το αντίστοιχο τέλος, αλλά προτείνεται να χρησιμοποιήσετε επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες.

13. Πωλούν όλα τα καταστήματα επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες;

- Ναι, η νομοθεσία υποχρεώνει τους εμπόρους να διαθέτουν επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες μεταφοράς σε εμφανές σημείο.

14. Θα χρειαστώ παραπάνω από μία επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες;

- Ναι, ένα νοικοκυριό εκτιμάται ότι θα χρειαστεί 3 με 4 επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες για να καλύψει τις ανάγκες των αγορών του.

15. Οι επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες είναι απόλυτα ασφαλείς για τα τρόφιμα;

- Ναι, εφόσον τηρούνται βασικοί κανόνες υγιεινής.

16. Μέχρι πόσες φορές μπορούμε να χρησιμοποιούμε τις επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες;

- Δεν υπάρχει περιορισμός. Με μία ορθολογική χρήση μία επαναχρησιμοποιούμενη τσάντα μπορεί να χρησιμοποιείται για χρόνια.

17.Μπορούμε να πλένουμε τις επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες;

- Ναι, εφόσον υπάρχει σχετική σήμανση στην τσάντα.

18. Μπορώ να χρησιμοποιήσω επαναχρησιμοποιούμενη τσάντα μίας εταιρείας στο κατάστημα άλλης;

- Ναι, δεν υπάρχει περιορισμός.

19. Τι μπορώ να κάνω για να θυμάμαι να παίρνω μαζί μου την επαναχρησιμοποιούμενη τσάντα;

- Να τις αποθηκεύετε σε εμφανές σημείο σπίτι σας.
- Να τις αποθηκεύετε στο αυτοκίνητο.
- Να προμηθευτείτε μικρές τσάντες τσέπης.

Διαχείριση απορριμμάτων

20. Πώς θα πετάω τα σκουπίδια μου;

- Ο πλέον κατάλληλος τρόπος για την αποκομιδή απορριμμάτων είναι οι σακούλες απορριμμάτων, τις οποίες βρίσκουμε στα ράφια των καταστημάτων.

21. Οι πλαστικές σακούλες απορριμμάτων γιατί δεν έχουν περιβαλλοντικό τέλος; Δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον;

- Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από τις πλαστικές σακούλες απορριμμάτων είναι μικρότερη, καθώς έχουν διαφορετικό σχήμα και βάρος και κατά κανόνα καταλήγουν στο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων.

22. Μπορώ να ανακύκλωση τις πλαστικές σακούλες που έχω;

- Ναι, σύντομα θα υπάρχουν οι διαθέσιμες υποδομές από τους Δήμους και πολλά καταστήματα λιανικής.

Περαιτέρω ενημέρωση

23. Που μπορώ να βρω περισσότερα στοιχεία για τη μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας;

- Στην ιστοσελίδα www.alisidagiatoperivallon.gr.

Tι προβλέπει η οδηγία της ΕΕ κατά της πλαστικής σακούλας που ψηφίστηκε το 2015

Μείωση κατά τουλάχιστον τρεις φορές στις πλαστικές σακούλες που χρησιμοποιεί ο μέσος Ευρωπαίος προβλέπει η Οδηγία που υπερψηφίστηκε τον Απρίλιο του 2015 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι χώρες-μέλη θα πρέπει είτε να επιβάλλουν χρέωση στις σακούλες είτε να εφαρμόσουν άλλα αποθαρρυντικά μέτρα.

Η ευρωπαϊκή οδηγία δίνει στα κράτη μέλη της ΕΕ δύο επιλογές:

- Nα λάβουν μέτρα ώστε η μέση ετήσια κατανάλωση να μην υπερβαίνει τις 90 ελαφριές σακούλες ανά πολίτη έως τα τέλη του 2019 και τις 40 έως τα τέλη του 2025. 
- Να επιβάλλουν χρέωση στις πλαστικές σακούλες από το 2018.