Μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες με αιχμή το ασφαλιστικό στέλνει με συνέντευξη του στο NextDeal και τον Λάμπρο Καραγεώργο, ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της MetLife και πρόεδρος της Επιτροπής Ζωής, Συντάξεων και Υγείας της ΕΑΕΕ κ. Δημήτρης Μαζαράκης. Για να καταλήξουμε σε μια μακροχρόνια βιώσιμη λύση, πρέπει πρώτα απ’ όλα να είμαστε ρεαλιστές, έτοιμοι να εγκαταλείψουμε παρωχημένες πρακτικές και ιδεολογίες, τονίζει ο κ. Μαζαράκης.

Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη στο NextDeal:

1. Ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρουσίαση των στατιστικών της Επιτροπής Ζωής, Υγείας και Συντάξεων;

Τα στατιστικά στοιχεία μας επιτρέπουν να εξάγουμε μια σειρά από ενδιαφέροντα συμπεράσματα, χρήσιμα τόσο για την κατανόηση της πορείας της ασφαλιστικής αγοράς, όσο και για την παρακολούθηση της συμπεριφοράς των καταναλωτών.

Το 2015 ο συνολικός κύκλος εργασιών ήταν € 1,8 δις, μειωμένος κατά 4,3% σε σχέση με το 2014, παρόλο που το πρώτο εξάμηνο υπήρχε αύξηση 15%, προφανώς απόρροια της πολιτικής αβεβαιότητας και όσων επακολούθησαν την επιβολή των capital controls.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των παραπάνω αποτελούν τα προϊόντα Unit Linked, που σε σχέση με το 2014 παρουσίασαν το πρώτο εξάμηνο του 2015 αύξηση 45%, αλλά στο τέλος του έτους, μείωση 18%.

Ο κύκλος εργασιών το 2015 παρουσίασε μείωση κατά 29% ή € 720 εκατ. από το 2007. Η ονομαστική του αξία ήταν στα επίπεδα του 2004, αν ωστόσο το ποσό αυτό αποπληθωριστεί τότε, στην πραγματικότητα, ήταν στα επίπεδα του 2000, δηλαδή περισσότερα από 15 χρόνια πίσω! Το παραπάνω έρχεται να προστεθεί στις άλλες μεγάλες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ασφαλιστική αγορά σήμερα: τη μείωση των εσόδων από επενδύσεις, την εφαρμογή του Solvency II και τις ζημίες από το PSI.

Εντύπωση προκαλεί ότι το ποσοστό διείσδυσης της Ιδιωτικής Ασφάλισης Ζωής εξακολουθεί να παραμένει σταθερά στα χαμηλά επίπεδα του 1% του ΑΕΠ τα τελευταία 20 χρόνια, ενώ παράλληλα το κατά κεφαλήν ασφάλιστρο για Ασφαλίσεις Ζωής & Υγείας ανέρχεται στα € 165, απέχοντας κατά πολύ από αυτό που παρατηρείται στην υπόλοιπη Ευρώπη (περίπου στο 10% αυτού).

Το 2015, το 76% των ασφαλίστρων αναλογούσαν σε ατομικά προγράμματα και το 24% σε ομαδικά, ενώ το 50% των συνολικών ασφαλίστρων αφορούσαν Σύνταξη/Αποταμίευση, το 34% Νοσοκομειακή Περίθαλψη και μόνο το 16% Λοιπές Καλύψεις.

Πιο συγκεκριμένα, στα Ατομικά Προγράμματα, η Σύνταξη/Αποταμίευση φαίνεται ότι αποτελούσε το κύριο μέλημα των ασφαλισμένων (56%), ακολουθούσαν τα προγράμματα Νοσοκομειακής Περίθαλψης (35%), ενώ οι Λοιπές Καλύψεις αφορούσαν μόλις το 9%, δημιουργώντας ένα τεράστιο περιθώριο ανάπτυξης, δεδομένου ότι υπάρχει ένα τεράστιο κενό στο ήδη επιβαρυμένο σύστημα της Κοινωνικής Ασφάλισης.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στη Σύνταξη/Αποταμίευση: Τα τελευταία χρόνια υπήρχε μια τάση μετακίνησης από τα ‘Παραδοσιακά Προγράμματα’ προς τα Προγράμματα τύπου ‘Unit Linked’ ως συνέπεια της μείωσης των επιτοκίων και της εφαρμογής του Solvency II, που απαιτεί περισσότερα κεφάλαια για μακροπρόθεσμες εγγυήσεις, ωστόσο αυτή διακόπηκε το Β’ εξάμηνο του 2015 λόγω των περιορισμών που επεβλήθησαν στην κίνηση κεφαλαίων.

Το κύριο κανάλι διανομής αυτών των προγραμμάτων (περιοδικού και εφάπαξ ασφαλίστρου) ήταν το Bancassurance (52%), ενώ το Career και το Independent Agency ακολούθησαν με 39% και 8% αντίστοιχα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι το 45% των ασφαλίστρων που αφορούσαν στη Σύνταξη/Αποταμίευση, προέρχονταν από προγράμματα εφάπαξ καταβολής, το 62% των οποίων προερχόταν από το Bancassurance. Αν εξαιρέσουμε τα εφάπαξ καταβολής, το κύριο κανάλι διανομής αυτών των προγραμμάτων ήταν το Career Agency (49%), ενώ το Bancassurance και το Independent Agency ακολούθησαν με 44% και 7% αντίστοιχα.

Αναφορικά με τα Προγράμματα Νοσοκομειακής Περίθαλψης, δεδομένου ότι εξασφαλίζουν την αξιοπρεπή περίθαλψη που ο καθένας μας αναζητεί, παρέμειναν στα ίδια επίπεδα τα τελευταία 3 χρόνια όσον αφορά στο ύψος των ασφαλίστρων, αλλά από την άλλη πλευρά παρουσίασαν αύξηση στον αριθμό των ασφαλισμένων. Επίσης παρατηρείται μία στροφή προς τα προγράμματα ετήσιας ανανέωσης ισόβιας διάρκειας σε σχέση με τα προγράμματα εγγυημένης ετήσιας ανανέωσης, και η διάθεσή τους προέρχονταν σχεδόν αποκλειστικά (97%) από τα κανάλια της «Πρόσωπο με Πρόσωπο» πώλησης.

Σε ό,τι αφορά στον Τομέα των Ομαδικών Ασφαλίσεων (24%), η αγορά παρουσίασε μία μικρή ενίσχυση παρά τις πιέσεις που υπήρχαν. Η Σύνταξη/ Αποταμίευση κατέλαβε και σε αυτόν τον τομέα το μεγαλύτερο ποσοστό των ασφαλίστρων (34%), ενώ ακολούθησαν τα προγράμματα Νοσοκομειακής Περίθαλψης (29%), το Credit Life, σχεδόν αποκλειστικά μέσω του Bancassurance, και οι καλύψεις Ζωής και Ατυχημάτων (18%).

2. Με δεδομένη την οικονομική πραγματικότητα και τη συνεχή μείωση της αγοραστικής δύναμης του κοινού υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης της αγοράς στο αμέσως επόμενο διάστημα (π.χ. 2016,2017) και σε ποιους από τους τρεις τομείς (ζωή, υγεία, συντάξεις);

Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον είναι ασταθές και ευμετάβλητο, κάτι που ασφαλώς επηρεάζει και την ασφαλιστική αγορά. Οι προβλέψεις μας είναι ότι το 2016 η αγορά μας, στην καλύτερη περίπτωση, θα παραμείνει σταθερή. Ήδη τα αποτελέσματα του Ιανουαρίου έδειξαν μείωση 12%.

Για τις επόμενες χρονιές έχουμε δύο επιλογές: η πρώτη συνδυάζεται με προώθηση ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων και ουσιαστική αναγνώριση και στην πράξη του συμπληρωματικού ρόλου της Ιδιωτικής Ασφάλισης. Αν ακολουθήσουμε αυτό το δρόμο, τότε θα δούμε ανάπτυξη της Ασφαλιστικής Αγοράς, κάτι που θα είναι προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.

Η δεύτερη επιλογή είναι αυτή της πορείας με βάση το σημερινό πλαίσιο: η Ιδιωτική Ασφάλιση θα παραμείνει στα ίδια επίπεδα (περί το 1% του ΑΕΠ), αλλά θα έχουμε κάποια αργή πρόοδο, καθώς θα ενισχύεται η ασφαλιστική συνείδηση των Ελλήνων.

Για να καταλήξουμε σε μια μακροχρόνια βιώσιμη λύση, πρέπει πρώτα απ’ όλα να είμαστε ρεαλιστές, έτοιμοι να εγκαταλείψουμε παρωχημένες πρακτικές και ιδεολογίες. Έτσι είναι αναγκαίο να αντιληφθούμε ότι το κράτος δεν μπορεί, πλέον, να σηκώνει μόνο του όλο το βάρος των υποχρεώσεων της ασφάλισης των πολιτών σε τομείς όπως Σύνταξη, Υγεία και Φυσικές Καταστροφές, αλλά επίσης και οι πολίτες πρέπει να κατανοούν ότι αυτοί έχουν την ΕΥΘΥΝΗ για να διαμορφώσουν ένα καλύτερο μέλλον.

3. Το γεγονός ότι οι ασφαλίσεις Υγείας διακινούνται αποκλειστικά από Ασφαλιστικούς Συμβούλους, είναι ένδειξη καθυστέρησης της online αγοράς ή μήπως οι Ασφαλιστικοί Σύμβουλοι κέρδισαν τη μάχη στο συγκεκριμένο κλάδο;

Η ανάπτυξη των ψηφιακών καναλιών έρχεται με κάποια καθυστέρηση στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει και σε πολλούς άλλους τομείς (ηλεκτρονικό εμπόριο κλπ.). Διεθνείς έρευνες πάντως δείχνουν ότι οι καταναλωτές χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για ενημέρωση και σύγκριση των διαθέσιμων προγραμμάτων, αλλά παίρνουν την τελική απόφαση και συνάπτουν συμφωνίες με τη συνδρομή των Ασφαλιστικών Συμβούλων.

Ακόμα και στις προηγμένες αγορές, οι καταναλωτές προχωρούν μέσω διαδικτύου στην αγορά ασφαλιστηρίων για το αυτοκίνητο, όχι όμως και ασφαλίσεων που αφορούν Ζωή, Υγεία, Σύνταξη.

Οι τάσεις ενδεχομένως να οδηγήσουν σε ενίσχυση του διαδικτυακού καναλιού διανομής, αλλά ο ρόλος του Ασφαλιστικού Συμβούλου παραμένει κυρίαρχος. Είναι δύσκολο να γίνει ασφαλής πρόβλεψη για το απώτερο μέλλον, καθώς έχουμε συνεχείς εξελίξεις τόσο στον τομέα της τεχνολογίας (κυρίως στη mobile platform), όσο και στη συμπεριφορά του καταναλωτή και συγκεκριμένα στο λεγόμενο customer journey (μέσω ποιας διαδρομής ενημερώνεται και παίρνει αποφάσεις ο πελάτης).

Το βέβαιο είναι ότι οι Ασφαλιστικοί Σύμβουλοι που δεν αντιμετωπίζουν με φόβο την τεχνολογία και ενημερώνονται έγκαιρα για τις εξελίξεις, θα ενισχύσουν τη θέση τους. Μέσω της τεχνολογίας θα προσδώσουν προστιθέμενη αξία στις υπηρεσίες που παρέχουν και θα μετατρέψουν την ανησυχία σε ευκαιρία.

4. Γενικότερα πιστεύετε ότι θα παραμείνει ισχυρή η παρουσία των tied ασφαλιστών στον κλάδο ζωής;

Είναι φανερό σε όλους μας ότι η αγορά μετασχηματίζεται, καθώς επηρεάζεται από μια σειρά διεθνών και εγχώριων παραγόντων, που και αυτοί με τη σειρά τους αλλάζουν.

Ο ασφαλιστικός χάρτης της χώρας μας θα είναι ασφαλώς πολύ πιο διαφορετικός τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Μέσα από τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη αναμένεται να κατασταλάξουμε σε λιγότερους, περισσότερο εξειδικευμένους και ισχυρότερους παίκτες.

Στον τομέα της διαμεσολάβησης, θα παίξει πολύ ισχυρό ρόλο η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η αφομοίωση των νέων τεχνολογικών εργαλείων. Τα Tied/Career Agencies θα εξελιχθούν σε ιδιαίτερα καταρτισμένα κανάλια, κάτι στο οποίο θα συμβάλει και η σταθερή δέσμευση των ασφαλιστικών εταιρειών για την ενίσχυσή τους.

Οι διαμεσολαβητές που έχουν διάθεση να εξελιχθούν και να καταρτισθούν δεν έχουν κανένα λόγο να ανησυχούν. Αντιθέτως, θα ενισχύσουν τη θέση τους. Σε ένα κόσμο που τα πάντα αλλάζουν και εξελίσσονται ραγδαία, η υποδομή και η κατάρτιση του ασφαλιστή του σήμερα είναι σίγουρα διαφορετική και ταυτόχρονα περισσότερο απαιτητική από αυτή του ασφαλιστή του χθες.

Τα ασφαλιστικά δίκτυα πωλήσεων μπορούν μάλιστα να εισφέρουν στην αντιμετώπιση της ανεργίας, προσελκύοντας νέους, ικανούς και ταλαντούχους υποψηφίους, προσφέροντάς τους μια προοπτική καριέρας με έντονα χαρακτηριστικά επιχειρηματικότητας.

5. Ενόψει και της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, ποια είναι η θέση της Επιτροπής Ζωής της ΕΑΕΕ;

Η ανάγκη για ασφαλιστική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα είναι επιτακτική. Γνωρίζουμε όλοι ότι θα έπρεπε να είχε ήδη προχωρήσει για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που διαφαίνονταν εδώ και δεκαετίες. Και εδώ, όπως και σε πολλούς άλλους τομείς, επιλέξαμε τη μετάθεση του προβλήματος στο μέλλον.

Αυτό δυστυχώς συνέβη και με το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας μας, όπου οι όποιες σοβαρές προσπάθειες έγιναν στο παρελθόν για μια δίκαιη και μακροχρόνια βιώσιμη λύση, έπεσαν θύμα αυτής της αδυναμίας.

Άλλες χώρες με ισχυρότερη οικονομία από τη δική μας, έχουν προχωρήσει εδώ και πολύ καιρό σε επανασχεδιασμό του συνταξιοδοτικού τους συστήματος, προκειμένου να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις σύγχρονες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις.

Να σημειώσουμε βεβαίως ότι η σημερινή συγκυρία της ύφεσης και της κρίσης επιβαρύνει περαιτέρω το πρόβλημα και καθιστά τη λύση πιο δύσκολη και επώδυνη. Όμως όσο καθυστερούμε, το κόστος της αναγκαίας μεταρρύθμισης γίνεται ακόμα πιο μεγάλο και δυσβάσταχτο. Είναι πλέον γνωστό ότι όσο επιλέγονται περιστασιακές παρεμβάσεις, το σύστημα εξακολουθεί να μην είναι βιώσιμο και στην ουσία μεταφέρουμε το τεράστιο αυτό πρόβλημα στις πλάτες των επόμενων γενεών.

Η θέση της ΕΑΕΕ παραμένει σταθερή και κρυστάλλινη: η Ιδιωτική Ασφάλιση παίζει συμπληρωματικό ρόλο ως προς την Κοινωνική Ασφάλιση. Η Κοινωνική Ασφάλιση, τα Επαγγελματικά Ταμεία και η Ιδιωτική Ασφάλιση αποτελούν τους τρεις πυλώνες του ασφαλιστικού συστήματος. Η Κρατική Σύνταξη αποτελεί πάντοτε τον πρώτο πυλώνα (υποχρεωτική, αναδιανεμητικό σύστημα). Η Επαγγελματική Σύνταξη τον δεύτερο (υποχρεωτική με δικαίωμα opt-out, κεφαλαιοποιητικό σύστημα καθορισμένης εισφοράς με ατομικούς λογαριασμούς). Η Ιδιωτική Σύνταξη είναι βεβαίως ο τρίτος πυλώνας.

Είμαστε υποχρεωμένοι να εξετάσουμε την αξιοποίηση πρακτικών που ήδη εφαρμόζονται στο εξωτερικό και οι οποίες ταιριάζουν στο οικονομικο-κοινωνικό περιβάλλον μας. Η εμπειρία είναι πλούσια και μάλιστα από χώρες με παρόμοια χαρακτηριστικά, που επέλεξαν να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις και τώρα απολαμβάνουν τους καρπούς της αποφασιστικότητας που έδειξαν.

Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος ότι θα βρεθεί ικανοποιητική λύση, που θα καλύπτει τόσο τους σημερινούς εργαζόμενους που έχουν δουλέψει σκληρά, όσο και τις επόμενες γενιές που θα ήταν άδικο να πάρουν στις πλάτες τους λάθη και καθυστερήσεις δεκαετιών.