Παρά το ότι η παγκόσμια οικονομία βαίνει προς την έξοδο της χρηματοπιστωτικής κρίσης με τις αγορές μέρα με την μέρα να επουλώνουν τις πληγές τους, και με το κλίμα εμπιστοσύνης να αποκαθιστάται, παρά ότι η ύφεση για την Ελλάδα ήταν ηπιότερη το 2009, η χώρα μας ακόμα δεν έχει δείξει σημάδια ανάκαμψης, τουναντίον τα προβλήματα δείχνουν να διογκώνονται. Μάλιστα παρά τις όποιες καλές προθέσεις, αν η κυβέρνηση δεν προβεί σε λήψη άμεσων μέτρων που θα προοιωνίζουν ριζικές αλλαγές του πολιτικού του οικονομικού και του κοινωνικού σκηνικού, το σίγουρο είναι ότι η φερεγγυότητα της οικονομίας μας θα στροβιλίζεταιστην δίνη των διεθνών οίκων πιστοληπτικής φερεγγυότητας με τη χώρα επί μακρόθεν παγιδευμένη στις εκάστοτε κυβερνητικές ευοίωνες εξαγγελίες.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη από την BNP Paribas, (Γαλλία) για την ελληνική οικονομία και της οποίας τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στις 15/12/2009, η Ελλάδα δείχνει ότι βρίσκεται σε σωστό δρόμο μετά από τις κυβερνητικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού Α. Παπανδρέου στο Ζάππειο μέγαρο στις 14/12/2009. Ωστόσο, ο Έλληνας πρωθυπουργός κατά την διάρκεια της ομιλίας του δεν μπήκε σε λεπτομέρειες ούτε αναφέρθηκε σε συγκεκριμένα μέτρα που θα οδηγήσουν στην δημοσιονομική εξυγίάνση της Ελλάδας και συγκεκριμένα στην μείωση κατά 3 ποσοστιαίων μονάδων το ταμειακό έλλειμμα επί του ΑΕΠ μέρχρι το 2013, (ήτοι από 12,7 σε 9,7%). Τα όσα εξήγγειλε όμως ο Πρωθυπουργός καταδεικνύουν την πρόθεση της κυβέρνησης για άμεση λήψη δραστικών σκληρών μέτρων με σκοπό την έξοδο της χώρας από τα μακροχρόνια προβλήματα που αντιμετωπίζει. Είναι μέτρα προς την σωστή κατεύθυνση τα οποία και ορίζουν μια νέα ισχυρή συμφωνία μεταξύ πολίτη και κράτους.

Πονοκέφαλος θα είναι για την κυβέρνηση τα συνδικάτα των εργαζομένων. Ο ρόλος τους από εδώ και πέρα θα είναι πρωταγωνιστικός και καθοριστικός στην πορεία της εξυγίανσης και στο αν τελικά θα καταφέρει η κυβέρνηση να θέσει σε πλήρη εφαρμογή τα σχέδια της. Θα αποδεχτούν την ‘νέα συμφωνία’ ή αν θα την απορρίψουν και πώς θα αντιδράσουν.

Οι κραδασμοί θα συνεχίσουν να ταλαιπωρούν την εγχώρια αγορά, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ενώ η σωστή τήρηση των δημοσιονομικών του κράτους υποβοηθούμενη από μία οικονομική ενίσχυση της ΕΕ σε συνδυασμό πάντα με τα κεφάλαια που θα καταβληθούν από το ΔΝΤ σύμφωνα με τους αναλυτές της BNP αποτελεί την πιο αποτελεσματική λύση και ίσως το πιο κατάλληλο σενάριο, αποκλείοντας σχεδόν το σενάριο της χρεοκοπίας και της αποχώρησης της Ελλάδας από την ΕΕ κάτι που θα επιφέρει τριγμούς στις οικονομίες των άλλων κρατώ-μελών ή το σενάριο να χρεοκοπήσει η Ελλάδα και να παραμείνει στην ΕΕ. Θα πρέπει εδώ απαραιτήτως να υπογραμμιστεί ότι σύμφωνα με τους όρους της συνθήκης της ΕΕ η οικονομική βοήθεια μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ δεν προβλέπεται άνευ όρων, (‘no-bail-out’). Αυτό είναι και το πιο επωφελές σενάριο σύμφωνα άλλωστε και με την Καγκελάριο της Γερμανίας Α. Μέρκελ, ‘ οι χώρες της ΕΕ πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη στήριξης της Ελλάδας’.

Παράγοντες εν τούτοις της αγοράς συνθέτουν και πιο καταστροφικά σενάρια όπως μια περαιτέρω υποβάθμιση της χώρας από την διεύρυνση των spreads. Να αναφερθεί, συν τοις άλλοις πως η σταδιακή απόσυρση ρευστότητας από την ΕΚΤ θα επιφέρει διακρίσεις μεταξύ των πιστωτικών ιδρυμάτων της ευρωζώνης διευρύνοντας την ψαλίδα στα spreads οπότε και οι κίνδυνοι αυτοί θα αυξηθούν πιθανά κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2010. Το αποτέλεσμα θα είναι καταστροφικό για τις χώρες που έχουν ελλειμματικούς προϋπολογισμούς επί του ΑΕΠ και σύμφωνα πάντα με αυτό το σενάριο αναμένεται να δούμε τα Ελληνικά, τα Ιρλανδικά, τα Πορτογαλικά και τα Ισπανικά ομόλογα να χάνουν έδαφος έναντι των Ιταλικών μέσα στο 2010.

Οι προσπάθειες για την ενίσχυση ρευστότητας των τραπεζών και οι όποιες τονωτικές ενέσεις για την βελτίωση του κλίματος στην Ελλάδα δεν απέδωσαν όπως αναμένονταν, εν αντιθέσει με τις υπόλοιπες οικονομίες που αντιμετώπισαν δημοσιονομικά προβλήματα απόρροια της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης οι οποίες όμως σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία καταγράφουν ρυθμούς ανάπτυξης. ‘Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι χρόνιο και δομικό’ σύμφωνα με την έρευνα, ενώ ‘οι εκάστοτε κυβερνητικές εξαγγελίες ήταν πάντα αισιόδοξες υπέρ του δέοντος’. Με σημερινά πάντα δεδομένα το δημόσιο χρέος της Ελλάδας αγγίζει το 99,2% επί του ΑΕΠ ενώ σύμφωνα με τα μοντέλα προβλέψεων της ΕΕ θα σκαρφαλώσει στο 135% μέχρι το 2011 (διάγρ 3), ξεπερνώντας αυτό της Ιταλίας και του Βελγίου που θα αγγίξουν το 118% και το 104% αντίστοιχα.

Ανάμεσα στα ‘αγκάθια’ σύμφωνα με την έρευνα είναι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες και οι δαπάνες υγείας οι οποίες αναμένεται να φτάσουν στο 16% επί του ΑΕΠ μεταξύ 2010 και 2060 (πίνακας 4) αν δεν γίνουν οι απαραίτητες αναμορφώσεις στο σύστημα.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της Ελλάδας σε σχέση με την περασμένη δεκαετία οδηγείται σε συρρίκνωση, και αυτό είναι ένας ακόμα σοβαρός παράγοντας που επιδεινώνει ακόμα περισσότερο το πρόβλημα. Συγκεκριμένα, όταν ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 3,5%, με μέσο δείκτη πληθωρισμού στο 3,5% και με 4% μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, το χρέος παρέμενε σταθερό, ωστόσο με εν δυνάμει ρυθμό ανάπτυξης 2,5% σύμφωνα με τις πρόσφατες εξαγγελίες της κυβέρνησης, με μέσο πληθωρισμό χαμηλότερο, το δημόσιο χρέος θα συνεχίζει να αυξάνεται αν η κυβέρνηση δεν έχει πρωτογενές απόθεμα.

Πέρα από τα μέτρα που θα λάβει η κυβέρνηση, επιβάλλεται η χάραξη μιας αναπτυξιακή πολιτικής που θα προσελκύει επενδυτικά κεφάλαια από το εξωτερικό για να κατορθώσει η Ελλάδα να καλύψει το υπέρογκο αυτό χρέος καθώς η ιδιωτική εγχώρια πρωτοβουλία είναι αποδεδειγμένο ότι δεν επαρκεί. Αξίζει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι οι επενδύσεις από το εξωτερικό βρίσκονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με άλλες χώρες της ευρωζώνης.

Τέλος, η έρευνα αναφέρεται στις δραστικές περικοπές δημοσίων δαπανών πρέπει να προβεί η κυβέρνηση άμεσα, ενώ δεν παραλείπει να τονίσει ότι (διάγρ 10) τα έσοδα επί του ΑΕΠ είναι χαμηλότερα έναντι των μέσων εσόδων της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με έρευνα της Eurostat τα συνολικά έσοδα για το 2008 ανήλθαν στο 40% του ΑΕΠ έναντι 50% περίπου για την Ευρωζώνη Αυτό όπως σημειώνει η μελέτη δίνει το περιθώριο για περαιτέρω αύξηση.

*Μετάφραση - Απόδοση Ελενα Ερμείδου