Η Επιτροπή Αστικής Ευθύνης και Επαγγελματικών Ευθυνών της ΕΑΕΕ έχει, εντάξει στις δράσεις της τη δημιουργία «Ερμηνευτικού Λεξικού Ασφάλισης Αστικής Ευθύνης» που στόχο έχει την παρουσίαση και αποσαφήνιση με απλό και κατανοητό τρόπο των βασικών εννοιών και όρων που απαντώνται σε ασφαλιστήρια συμβόλαια του κλάδου αστικής ευθύνης.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έκρινε αναγκαία τη σύνταξη ερμηνευτικού σημειώματος για την Αποθετική ζημία και την ασφαλιστική κάλυψη αυτής.

Όπως τονίζει η ΕΑΕΕ, το «Ερμηνευτικό Λεξικό Ασφάλισης Αστικής Ευθύνης» έχει αποκλειστικά και μόνον ενημερωτικό και μη δεσμευτικό χαρακτήρα, ενώ στόχος του είναι η προαγωγή του επιστημονικού διαλόγου και η κατά το δυνατόν καλύτερη και συνεχής ενημέρωση ασφαλιστικών εταιριών και ασφαλισμένων. 

Διαβάστε στη συνέχεια  περί αποθετικής ζημίας και περισσότερα εδώ.

Ζημίες Αποθετικές (ασφαλιστική κάλυψη αυτών)

Η έκταση της κάλυψης της Ασφαλιστικής Σύμβασης Αστικής Ευθύνης εξαρτάται πάντα από τους γενικούς & ειδικούς όρους / προϋποθέσεις και εξαιρέσεις που προβλέπει η ίδια η Σύμβαση. Όπως ήδη επισημαίνεται ανωτέρω στο Λήμμα «Ζημιές Καλυπτόμενες από Βασική Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης», οι Ασφαλιστικές Συμβάσεις Αστικής Ευθύνης, στη βασική τους μορφή, καλύπτουν συνήθως μόνον τις δαπάνες για την αποκατάσταση της άμεσης (θετικής) ζημίας που υπέστη ο Τρίτος από εξ αμελείας πράξη ή παράλειψη του Ασφαλισμένου. Καλύπτουν δηλαδή την πραγματική μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του ζημειωθέντος Τρίτου, η οποία συνίσταται συνήθως σε μείωση του ενεργητικού της περιουσίας του, αλλά μπορεί να συνίσταται και σε αύξηση του παθητικού, π.χ. λόγω σύναψης νέων υποχρεώσεων - χρεών.

Ζημία όμως του Τρίτου υπάρχει και όταν δεν μειώνεται η υπάρχουσα περιουσία του, αλλά αποτρέπεται - παρεμποδίζεται η αύξησή της, η οποία θα επερχόταν εάν δεν είχε μεσολαβήσει το ζημιογόνο γεγονός. Στην περίπτωση αυτή, αναφερόμαστε στην αποθετική ζημία (διαφυγόντα κέρδη) του Τρίτου, για την οποία δικαιούται ο τελευταίος να αξιώσει αποζημίωση από τον Ασφαλισμένο βάσει του δικαίου της αδικοπραξίας. Η κάλυψη της αποθετικής ζημίας (διαφυγόντων κερδών) του Τρίτου συνήθως δεν περιλαμβάνεται στις βασικές καλύψεις μίας Ασφαλιστικής Σύμβασης Αστικής Ευθύνης, αλλά μπορεί να καλυφθεί (μερικώς ή στο σύνολό της) με ειδικό όρο που θα περιληφθεί για τον σκοπό αυτό στην Ασφαλιστική Σύμβαση.

Ειδικότερα, αποθετική Ζημία (διαφυγόν κέρδος) είναι η παρεμπόδιση της αύξησης του ενεργητικού της «περιουσίας» του Τρίτου ή της μείωσης του παθητικού της «περιουσίας» του, η οποία θα είχε συντελεσθεί «κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων», εάν δηλαδή δεν είχε μεσολαβήσει το ζημιογόνο γεγονός, προσδιορίζεται δε από τη διαφορά των δύο αυτών μεγεθών της περιουσίας (πριν και μετά το ζημιογόνο γεγονός). Έτσι, στις περιπτώσεις ατυχημάτων αστικής ευθύνης με υλικές ζημιές (π.χ. κλείσιμο επιχείρησης τρίτου με ευθύνη του ασφαλισμένου), ως αποθετική ζημιά νοείται για παράδειγμα το εισόδημα που απώλεσε ο ιδιοκτήτης κατά τον χρόνο που στερήθηκε τη χρήση της περιουσίας του. Αντίστοιχα στις περιπτώσεις ατυχημάτων με σωματικές βλάβες, αποθετική ζημιά αποτελεί η απώλεια των εισοδημάτων (π.χ. μισθών, ημερομίσθιων, προμηθειών κ.λπ.) που θα είχε λάβει ο παθών, εάν δεν είχε τραυματισθεί με ευθύνη του ασφαλισμένου.

Ο προσδιορισμός της αποθετικής ζημίας (διαφυγόντος κέρδους) του ζημιωθέντος Τρίτου δεν είναι μία απλή και εύκολη διαδικασία. Τη βασική κατεύθυνση για τον προσδιορισμό της θέτει το άρθρο 298 εδ. β΄ του Αστικού Κώδικα που ορίζει ότι τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί. Σε γενικές γραμμές για τον προσδιορισμό της αποθετικής ζημίας, αφαιρούμε από το σύνηθες / προσδοκώμενο εισόδημα του ζημιωθέντος Τρίτου, αυτό που πραγματοποιήθηκε τελικά μετά το ζημιογόνο συμβάν.

Η αποθετική ζημία, η οποία είναι άμεση συνέπεια καλυπτόμενης από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο θετικής ζημιάς (όπως είναι η αποθετική ζημία συνεπεία καλυπτόμενης σωματικής βλάβης / υλικής ζημίας), συνήθως καλύπτεται, όπως προαναφέρθηκε, μερικώς ή στο σύνολό της, με ειδικό όρο που θα περιληφθεί για τον σκοπό αυτό στο λεκτικό των Ασφαλιστηρίων Συμβολαίων.

Από την άλλη πλευρά, οι αμιγώς οικονομικές απώλειες (pure financial losses), οι οποίες δεν είναι άμεση απόρροια μιας καλυπτόμενης από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο θετικής ζημιάς, καλύπτονται ασφαλιστικά σπανιότερα και από περιορισμένο αριθμό ασφαλιστικών επιχειρήσεων, με την προσθήκη ειδικού για τον σκοπό αυτό όρου (και πολύ πιθανόν υποορίου) στο λεκτικό των Ασφαλιστηρίων Συμβολαίων.

Παράδειγμα αποθετικής ζημίας που θα μπορούσε να καλυφθεί με ειδικό όρο είναι το εξής: Ασφαλισμένη εταιρία, η οποία κατασκευάζει και τοποθετεί παράθυρα σε κτίρια, τοποθέτησε σε μεγάλο καινούριο κτίριο γραφείων ελαττωματικά παράθυρα που είχε κατασκευάσει η ίδια, με αποτέλεσμα να μην είναι εφικτή η λειτουργία των επιχειρήσεων που είχαν προγραμματίσει να εγκατασταθούν και να ασκούν τις εργασίες τους στο εν λόγω κτίριο. Η ασφαλισμένη εταιρία υποχρεώθηκε να αντικαταστήσει όλα τα παράθυρα, πληρώνοντας η ίδια το κόστος αφαίρεσης των ελαττωματικών παραθύρων, αλλά και κατασκευής και τοποθέτησης των νέων παραθύρων (άμεση θετική ζημιά). Επίσης η ασφαλισμένη εταιρία υποχρεώθηκε να αποζημιώσει τις επιχειρήσεις που δεν εγκαταστάθηκαν έγκαιρα στο κτίριο για τα διαφυγόντα κέρδη τους και δη για το εισόδημα που απώλεσαν και ευλόγως ανέμεναν κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων κατά τον χρόνο που στερήθηκαν τη χρήση της γραφείων τους (αποθετική ζημιά).

Παράδειγμα αμιγούς οικονομικής απώλεια που συνήθως δεν καλύπτεται από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια (ή καλύπτεται περιορισμένα και κατ’ εξαίρεση με ειδικό όρο) είναι το εξής: Γίνεται κατασκευή ενός έργου και, λόγω των εργασιών, καθίσταται δύσκολη η πρόσβαση σε ένα γειτονικό κατάστημα λόγω π.χ. ύπαρξης χωμάτων ή ενός χαντακιού στο πλάι του καταστήματος. Ο ιδιοκτήτης του καταστήματος ζητά αποζημίωση από τον ασφαλισμένο κατασκευαστή του έργου με το σκεπτικό ότι εξαιτίας της δραστηριότητάς του παρεμποδίστηκε η προσέλευση των πελατών στο κατάστημά του και ως εκ τούτου μειώθηκε ο κύκλος εργασιών του. Η πιθανή αυτή αμιγώς οικονομική απώλεια του ιδιοκτήτη του γειτονικού καταστήματος κατά κανόνα δεν καλύπτεται από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια (ή καλύπτεται πολύ περιορισμένα και κατ’ εξαίρεση με ειδικό όρο από περιορισμένο αριθμό ασφαλιστικών επιχειρήσεων).