Σύμφωνα με τους ν.4583/2018 (IDD) και 4364/2016 (Solvency II), καθορίζεται ένα σαφές και ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο γνώσεων των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών, το οποίο προκύπτει συνδυαστικά από αυτά που ορίζονται από την ενσωμάτωση της οδηγίας IDD στην Ελληνική νομοθεσία και από αυτά που ορίζονται επίσης από την ενσωμάτωση της οδηγίας Solvency II στη νομοθεσία μας. Επιπλέον για τον προσδιορισμό των απαιτούμενων γνώσεων πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι απαιτήσεις των νόμων 4624/2019 (GDPR) και 4557/2018 (AML-Ξέπλυμα χρήματος). 

Το Παράρτημα ΧΙΙΙ του ν.4583/2018, καθορίζει με λεπτομέρειες τις ελάχιστες γνωστικές υποχρεώσεις που θα πρέπει να καλύπτουν οι διαμεσολαβητές, από την αρχή της καριέρας τους, μέχρι και την ολοκλήρωσή της, συνδυαστικά, με διευκρινίσεις για επιμέρους θέματα (όπως αυτά των παρεπόμενων κινδύνων κ.λπ.), που καθορίζονται από τον ν. 4364/2016 και άλλα θέματα (για παράδειγμα το θέμα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα) που καθορίζονται από τους ν. 4624/2019 (GDPR) και 4557/2018 (AML-Ξέπλυμα χρήματος).

Ας δούμε συνοπτικά αυτές τις υποχρεώσεις ελάχιστων γνώσεων. 

Κατ’ αρχήν, για διευκόλυνση, ο νομοθέτης διακρίνει τις γνώσεις αυτές σε τρεις βασικές κατηγορίες/τομείς.

• Γνώσεις σχετικές με γενικές ασφαλίσεις (του άρθρου 4, του ν. 4364/2016)
• Γνώσεις σχετικές με ασφαλίσεις ζωής (του άρθρου 5, του ν. 4364/2016) και 
• Γνώσεις σχετικές με επενδυτικά προϊόντα που βασίζονται σε ασφάλιση

Και για τις τρεις κατηγορίες υπάρχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά γνώσεων. Αυτά είναι τα ακόλουθα:

• ελάχιστη απαιτούμενη γνώση διαχείρισης καταγγελιών, 
• ελάχιστη απαιτούμενη γνώση αξιολόγησης των αναγκών του πελάτη, 
• ελάχιστη απαιτούμενη γνώση της ασφαλιστικής αγοράς, 
• ελάχιστη απαιτούμενη γνώση των προτύπων επαγγελματικής δεοντολογίας,
• ελάχιστη απαιτούμενη επάρκεια στον χρηματοοικονομικό τομέα. 

Επίσης σχεδόν κοινές γνωστικές ανάγκες και για τους τρείς τομείς υπάρχουν σε θέματα που αφορούν τις απαιτήσεις γνώσεων της εφαρμοστέας νομοθεσίας που διέπει τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων, της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών, τη σχετική φορολογική νομοθεσία και το σχετικό κοινωνικό και εργατικό δίκαιο. Επιπλέον για τις ασφαλίσεις ζωής προβλέπεται και γνώση της νομοθεσίας για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της νομοθεσίας για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. (Αν και τα δύο αυτά ζητήματα αφορούν εξίσου τουλάχιστον και τις ασφαλίσεις επενδυτικών προϊόντων που βασίζονται σε ασφάλιση!).

Επιπλέον για τις κατηγορίες ασφαλίσεων ζωής και επενδυτικών προϊόντων προβλέπεται και η γνώση διαχείρισης συγκρούσεων συμφερόντων. 

Επίσης για τις κατηγορίες των γενικών ασφαλίσεων και των ασφαλίσεων ζωής προβλέπεται και η γνώση των παρεπόμενων κινδύνων, που προβλέπονται στο ν.4364/2016. 

Για τις γενικές ασφαλίσεις προβλέπεται ελάχιστη απαιτούμενη γνώση των όρων και των προϋποθέσεων των προσφερόμενων ασφαλιστικών συμβάσεων, περιλαμβανομένων των παρεπόμενων κινδύνων, αν καλύπτονται από τις συμβάσεις αυτές.

Για τις ασφαλίσεις ζωής προβλέπεται επίσης ελάχιστη απαιτούμενη γνώση συμβολαίων, περιλαμβανομένων των όρων, των προϋποθέσεων, των καλυπτόμενων από εγγύηση οφελών και, όπου έχει εφαρμογή, των παρεπόμενων κινδύνων, καθώς και η ελάχιστη απαιτούμενη γνώση για την οργάνωση και τα οφέλη που καλύπτονται από εγγύηση του συνταξιοδοτικού συστήματος στην Ελλάδα και η ελάχιστη απαιτούμενη γνώση της ασφαλιστικής αγοράς και των αγορών σχετικών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Για τα επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση προβλέπεται η ελάχιστη απαιτούμενη γνώση επενδυτικών προϊόντων που βασίζονται σε ασφάλιση, περιλαμβανομένων των όρων και των προϋποθέσεων και των καθαρών ασφαλίστρων και, κατά περίπτωση, των καλυπτόμενων και μη καλυπτόμενων από εγγύηση οφειλών, της γνώσης των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων των διαφόρων επενδυτικών επιλογών για τους ασφαλισμένους, της ελάχιστης απαιτούμενης γνώσης των χρηματοοικονομικών κινδύνων που βαρύνουν τους ασφαλισμένους, της ελάχιστης απαιτούμενης γνώσης των συμβολαίων που καλύπτουν κινδύνους ασφάλισης ζωής και άλλων προϊόντων αποταμίευσης, και της ελάχιστης απαιτούμενης γνώσης για την οργάνωση και τα οφέλη που καλύπτονται από εγγύηση του συνταξιοδοτικού συστήματος. 

Συμπέρασμα. Εκ των προαναφερόμενων συνάγεται ότι πέραν των εκπαιδεύσεων που αφορούν τις πιστοποιήσεις και τις επαναπιστοποιήσεις των διαμεσολαβούντων, τα ανωτέρω εκπαιδευτικά αντικείμενα, θα πρέπει να ενσωματωθούν στα εκπαιδευτικά προγράμματα της «προσυμβατικής ή/και βασικής» (όπως την ονομάζαμε παλαιότερα) εκπαίδευσης των διαμεσολαβούντων, λαμβάνοντας πρόνοιες σχετικές με την ενσωμάτωση σημαντικού μέρους αυτών και στις διαδικασίες που ακολουθούνται κατά την προσυμβατική ενημέρωση του πελάτη (και αφορούν-εντάσσονται στα βήματα/διαδικασίες πώλησης), όπως προβλέπεται και από το άρθρο 30, του ν.4583/2018. 

Επιπλέον θα πρέπει να γίνει απόλυτα κατανοητό ότι όλες αυτές οι υποχρεωτικές γνώσεις αφορούν μόνο το ελάχιστο επίπεδο γνώσεων που θα πρέπει να καλύπτει ένας ασφαλιστικός διαμεσολαβητής και σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν για να καλύψουν το πραγματικό σύνολο των αναγκαίων γνώσεων που πρέπει να κατέχουν οι σύγχρονοι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές! 

Τα εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν είναι, κατ’ αρχήν, τα εξής:

• Κατά πόσον το σύνολο των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών, όλων των βαθμίδων διαμεσολάβησης, έχει εμπεδώσει πλήρως και χρησιμοποιεί αντίστοιχα όλες αυτές τις προβλεπόμενες υποχρεωτικές γνώσεις, στην επαφή και επικοινωνία του με τους πελάτες και
• Κατά πόσον έχουν ήδη ενταχθεί στη συστηματική εκπαίδευση όλων των διαμεσολαβούντων αυτά τα γνωστικά αντικείμενα στο σύνολό τους.

Φυσικά για το πραγματικό εύρος της κάλυψης αυτών των υποχρεωτικών γνώσεων, οι μόνοι καθ’ ύλην γνώστες και αρμόδιοι να απαντήσουν είναι οι ίδιοι οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές, για να πιστοποιήσουν κατά πόσο πραγματικά τις κατέχουν στην έκταση που απαιτείται και κατά πόσον τους «παρέχεται» αυτή η «βασική εκπαίδευση» από τις ασφαλιστικές εταιρίες και τους φορείς της αγοράς!

Ποιος είναι ο Κώστας Παπαϊωάννου

Ο Κώστας Παπαϊωάννου είναι εξειδικευμένος εκπαιδευτής ασφαλιστικών και τραπεζικών θεμάτων, με πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία και προσανατολισμό στη διαχείριση τεχνικών, χρηματοοικονομικών και διοικητικών αντικειμένων.

Έχει κάνει σπουδές οικονομικής κατεύθυνσης και μεταπτυχιακές σπουδές στα ασφαλιστικά. Έχει εργαστεί σε διευθυντικές θέσεις εκπαίδευσης, σε μερικές από τις μεγαλύτερες ασφαλιστικές εταιρίες και τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Ελληνική αγορά (Interamerican, Ελληνοβρετανική (νυν ΑΧΑ), ING (NN), Allianz, Αγροτική, Τράπεζα Πειραιώς).

Συνεργάζεται για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)/Executive Programs και διδάσκει στα προγράμματα Judicial Education Program in Banking and Finance (μεταπτυχιακό πρόγραμμα για ανώτατους δικαστές και εισαγγελείς) και στο Insurance Management Program αντικείμενα όπως Risk Management, Επενδυτικά και Ασφαλιστικά Προϊόντα κ.α. Ακόμα διδάσκει στο Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ), στο Ελληνικό Ινστιτούτο Ασφαλιστικών Σπουδών (ΕΙΑΣ), την ΕΕΔΕ, την KPMG και άλλους οργανισμούς, ως πιστοποιημένος εισηγητής και ειδικός επιστήμονας.

Συμμετείχε στη συγγραφή των βιβλίων πιστοποίησης ασφαλιστικών διαμεσολαβητών του Ελληνικού Τραπεζικού Ινστιτούτου και του Ελληνικού Ινστιτούτου Ασφαλιστικών Σπουδών. Έχει αναπτύξει εκπαιδευτικά προγράμματα (παρουσιάσεις και εκτενείς εκπαιδευτικές σημειώσεις) για όλες τις βαθμίδες ασφαλιστικής και τραπεζικής πιστοποίησης.