Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 27)

Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΟΥΔΕΒΕΝΟΣ, φυσικοθεραπευτής, Dr manual medicine

Η σπονδυλική στήλη αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς και πολύπλοκους άξονες στήριξης του ανθρώπινου σώματος. Η καλή λειτουργία της είναι καθοριστική για την κίνηση, τη στάση του σώματος και την ποιότητα ζωής μας. Ωστόσο, στις μέρες μας, οι παθήσεις της σπονδυλικής στήλης –όπως η οσφυαλγία, η αυχεναλγία, η κύφωση, η σκολίωση και η δισκοπάθεια– παρουσιάζουν αυξητική τάση, κυρίως λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής, της καθιστικής εργασίας, του άγχους και της έλλειψης σωματικής δραστηριότητας.

Η φυσικοθεραπεία παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στην πρόληψη όσο και στην αποκατάσταση αυτών των παθήσεων. Ένα από τα πιο ευεργετικά «φυσικά μέσα» που μπορεί να αξιοποιήσει κανείς για την ανακούφιση της σπονδυλικής στήλης είναι η ίδια η θάλασσα. Το θαλάσσιο περιβάλλον, όταν συνδυάζεται με σωστή καθοδήγηση από φυσικοθεραπευτή, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αποφόρτιση της σπονδυλικής στήλης, στην ανακούφιση του πόνου και στη βελτίωση της κινητικότητας.

Η δύναμη της άνωσης

Η βασική αρχή που καθιστά τη θάλασσα ιδανική για άτομα με μυοσκελετικά προβλήματα είναι η άνωση. Το νερό μειώνει το σωματικό βάρος κατά περίπου 80%. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στο νερό οι αρθρώσεις και οι δομές της σπονδυλικής στήλης αποφορτίζονται σημαντικά. Έτσι, οι κινήσεις που στην ξηρά μπορεί να είναι επώδυνες ή δύσκολες, εκτελούνται ευκολότερα και με λιγότερη καταπόνηση. Η ιδιότητα αυτή είναι εξαιρετικά χρήσιμη για ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, δισκοπάθειες, χρόνιο πόνο ή τραυματισμούς της σπονδυλικής στήλης.

 Η αντίσταση του νερού

Εκτός από την άνωση, το νερό προσφέρει φυσική αντίσταση σε κάθε κίνηση. Αυτή η αντίσταση είναι ομοιόμορφη και ελεγχόμενη, μειώνοντας τον κίνδυνο τραυματισμού. Μέσα στο νερό μπορούν να γίνουν ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη, χωρίς απότομες φορτίσεις. Η μυϊκή ενδυνάμωση είναι βασικός στόχος της φυσικοθεραπείας, καθώς η καλή μυϊκή υποστήριξη βοηθά στη σταθερότητα και στην αποφόρτιση των σπονδύλων.

Η θερμοκρασία και η χαλάρωση

Το θαλασσινό νερό τους καλοκαιρινούς μήνες έχει συνήθως ευχάριστη θερμοκρασία, η οποία ευνοεί τη χαλάρωση των μυών και την αύξηση της αιματικής κυκλοφορίας. Αυτό συμβάλλει στη μείωση του μυϊκού σπασμού –ενός συχνού συνοδού πόνου στη σπονδυλική στήλη– και προσφέρει μια αίσθηση ευεξίας. Παράλληλα, η ηρεμία που προσφέρει το φυσικό περιβάλλον της θάλασσας έχει θετική επίδραση στο άγχος και στην ψυχολογία του ατόμου, που συχνά επηρεάζει την ένταση του πόνου.

Υδροθεραπεία στη θάλασσα

Η υδροθεραπεία είναι μια μορφή θεραπευτικής άσκησης μέσα στο νερό, που εφαρμόζεται συστηματικά σε φυσικοθεραπευτικά προγράμματα. Αν και συνήθως γίνεται σε ειδικές πισίνες, η θάλασσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί με παρόμοιο τρόπο, πάντα υπό την καθοδήγηση ειδικού. Οι ήπιες διατάσεις, οι ασκήσεις κινητικότητας, η βάδιση μέσα στο νερό και οι απλές κολυμβητικές κινήσεις μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε ασθενoύς.

Ασκήσεις που προτείνονται

Μερικές ενδεικτικές ασκήσεις για τη θάλασσα είναι:

• Βάδιση σε ρηχά νερά, που ενδυναμώνει τους μυς του κορμού και των ποδιών.
• Κύματα ισορροπίας, δηλαδή ελεγχόμενες κινήσεις που βελτιώνουν τη σταθερότητα και την ιδιοδεκτικότητα.
• Ήπιο κολύμπι, ειδικά ύπτιο ή με σανίδα, που ενισχύει τους ραχιαίους μυς.
• Διατάσεις, που εκτελούνται πιο εύκολα λόγω της άνωσης και της θερμοκρασίας του νερού.

Σημεία προσοχής

Παρόλο που η θάλασσα προσφέρει πολλά οφέλη, είναι σημαντικό οι ασκήσεις να γίνονται πάντα με την καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή. Ο καθένας έχει διαφορετικές ανάγκες και περιορισμούς, ανάλογα με την πάθησή του. Λανθασμένες κινήσεις ή υπερβολική επιβάρυνση μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα. Επίσης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως το βάθος του νερού, τα ρεύματα και η θερμοκρασία.

Ολιστική φροντίδα

Η θάλασσα από μόνη της δεν υποκαθιστά τη συνολική φυσικοθεραπευτική προσέγγιση. Είναι όμως ένα ισχυρό συμπληρωματικό μέσο. Σε συνδυασμό με εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων στη στεριά, εργονομική εκπαίδευση, τεχνικές χαλάρωσης και άλλες φυσικοθεραπευτικές μεθόδους, μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η θάλασσα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τόπος αναψυχής, αλλά και ένας φυσικός «σύμμαχος» στην προσπάθεια για υγιή σπονδυλική στήλη. Με σωστή καθοδήγηση, γνώση και υπευθυνότητα, μπορεί να γίνει το πιο ευχάριστο «θεραπευτήριο» του καλοκαιριού.

Ακολουθούν προτεινόμενες ασκήσεις στην άμμο για άτομα με παθήσεις σπονδυλικής στήλης, πάντα με φυσικοθεραπευτική προσέγγιση:

Ασκήσεις στην άμμο για σπονδυλική στήλη

• Βάδιση στην άμμο: Περπάτημα ξυπόλητος/η σε σταθερή, σκληρή άμμο. Ενδυναμώνει τους μυς ποδιών & κορμού, βελτιώνει την ισορροπία. 5-10 λεπτά με χαλαρό ρυθμό.
• Ανάστροφη βάδιση (βαδίζω προς τα πίσω): Ενεργοποιεί διαφορετικές μυϊκές ομάδες. Προσφέρει ήπια κινητοποίηση στη μέση και τα ισχία.
• Πλάγια βάδιση: Με μικρά βήματα στο πλάι, ενεργοποιεί απαγωγούς/προσαγωγούς. Χρήσιμο για σταθεροποίηση λεκάνης & μέσης.
• Καθίσματα (squats): Ήπια ημικάθισματα στην άμμο, με στήριξη (αν χρειάζεται). Προσοχή η πλάτη να μένει ευθεία. Ενδυνάμωση μηρών & γλουτών, αποφόρτιση μέσης.
• Απαγωγή ποδιού: Όρθιος, κρατιέμαι από σταθερό σημείο, σηκώνω αργά το πόδι στο πλάι. Επαναλαμβάνω 10-15 φορές ανά πόδι.
• Διατάσεις ισχίων: Στάση όρθια, το ένα πόδι λυγισμένο μπροστά, το άλλο τεντωμένο πίσω. Ήπια διάταση καμπτήρων ισχίου – σημαντικοί για την οσφυϊκή μοίρα.
• Άσκηση γάτας-καμήλας (στην άμμο με πετσέτα): Στήριξη στα γόνατα & παλάμες. Εισπνοή: στρογγυλεύω πλάτη. Εκπνοή: καμπυλώνω αντίθετα (κοίλη μέση). Απαλή κινητοποίηση σπονδυλικής στήλης.
• Ήπιο plank στα γόνατα: Στήριξη στους αγκώνες & στα γόνατα, ενεργοποίηση κοιλιακών. 5-10 δευτερόλεπτα, 3 επαναλήψεις.
• Ασκήσεις ισορροπίας: Στάση στο ένα πόδι για λίγα δευτερόλεπτα. Εναλλαγή ποδιού. Δυναμώνει σταθεροποιητές μύες κορμού & ποδιών.

Σημεία προσοχής

• Η άμμος προσφέρει φυσική απορρόφηση κραδασμών, αλλά μειώνει τη σταθερότητα – κινήσεις αργές & ελεγχόμενες.
• Χρήση πετσέτας/στρώματος για ασκήσεις εδάφους.
• Όχι απότομες κινήσεις ή άσκηση σε πολύ μαλακή άμμο αν υπάρχει αστάθεια.
• Αν υπάρχει έντονος πόνος, διακόπτουμε & συμβουλευόμαστε φυσικοθεραπευτή.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Γεώργιος Η. Γουδέβενος είναι διευθυντής του Κέντρου Osteo-Physio Therapy, ειδικευμένος φυσικοθεραπευτής και κατέχει τον τίτλο του Dr. Of Manual Medicine, με πολυετείς σπουδές στην Αγγλία, στη Σουηδία και την Αμερική. Συγκεκριμένα, είναι κάτοχος πτυχίου της Ανωτάτης Σχολής Naprapathic of Manual Medicine της Στοκχόλμης, όπου ειδικεύτηκε στην Οστεοπαθητική-Χειροπρακτική Σπονδυλικής Στήλης-Αρθρώσεων.

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 27) και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)