Σαν σήμερα, το 1813, δεν άλλαξε κάποιος χάρτης. Δεν υπογράφηκε κάποια συνθήκη· δεν άνοιξε κανένα μέτωπο. Δεν πέθανε κανένας βασιλιάς, στρατηγός, πολιτικός. Απλώς πρωτοακούστηκε μια συμφωνία.

Η 7η του Μπετόβεν. Ένα έργο που γεννήθηκε μέσα σε κώφωση, ταραχή και προσωπική μοναξιά, κι όμως βγήκε στον κόσμο ως ρυθμός που επιμένει να ζει.

Υπάρχουν επετείοι που θυμούνται το ανθρώπινο σφάλμα ή την ανθρώπινη ισχύ.
Και υπάρχουν άλλες, πιο σπάνιες, που θυμούνται την ανθρώπινη πνοή. Εκείνη τη νύχτα στη Βιέννη, άνθρωποι μαζεύτηκαν για να ακούσουν όχι νίκες και απώλειες,
αλλά μια κίνηση: ένα Vivace που άνοιγε χώρο στο φως, ένα Allegretto που βημάτιζε σαν σκιά και παρηγοριά μαζί. Ο Βάγκνερ την είπε «αποθέωση του χορού». Ίσως γιατί εδώ ο κόσμος δεν πολεμά — συμμετέχει. Ο ρυθμός γίνεται κοινός παλμός, σαν μια μυστική συμφωνία ανάμεσα σε ξένους.

Και σήμερα, σε μια εποχή που το ημερολόγιο γεμίζει ξανά με πολέμους, κρίσεις, αγωνίες, η επέτειος της 7ης Συμφωνίας θυμίζει κάτι απλό και επίμονο: ότι ο άνθρωπος μπορεί ακόμη να δημιουργεί εκεί όπου όλα φαίνονται να του ζητούν να σωπάσει.

Ο Μπετόβεν, σχεδόν κωφός, έγραψε ένα έργο που ακούγεται σαν καθαρή πράξη ζωής. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη επέτειος που μπορούμε να κρατήσουμε: η μέρα που, αντί για μια σύγκρουση, γιορτάστηκε ένας ήχος.

Η ιστορία της 7ης Συμφωνίας του Μπετόβεν

Η 7η Συμφωνία σε Λα μείζονα, έργο 92 γράφτηκε από τον Μπετόβεν την περίοδο 1811–1812, μια εποχή όπου ο συνθέτης βίωνε ήδη έντονη προϊούσα κώφωση αλλά και μια σχετική απομόνωση από τη βιεννέζικη κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, το έργο χαρακτηρίζεται από ενέργεια, ρυθμικό παλμό και μια σχεδόν διονυσιακή δυναμική, στοιχεία που κάνουν πολλούς να το θεωρούν από τα πιο χαρμόσυνα έργα του.

Η πρεμιέρα δόθηκε στη Βιέννη, στις 8 Δεκεμβρίου 1813, σε μια συναυλία-φιλανθρωπική εκδήλωση υπέρ των στρατιωτών που είχαν τραυματιστεί στη Μάχη της Χανάου. Η ορχήστρα ήταν εντυπωσιακή για τα δεδομένα της εποχής, με συμμετοχή κορυφαίων μουσικών, όπως και του ίδιου του Μπετόβεν στη διεύθυνση.

Το κοινό ενθουσιάστηκε, ιδιαίτερα με το Allegretto, το δεύτερο μέρος, το οποίο εντυπωσίασε τόσο ώστε συχνά παιζόταν ως αυτόνομο κομμάτι σε συναυλίες. Ο ρυθμικός του παλμός, σχεδόν πένθιμος αλλά βαθιά υποβλητικός, θεωρήθηκε έκφραση συλλογικής περισυλλογής σε μια Ευρώπη που μαστιζόταν από πολέμους.

Πορτρέτο του Μπετόβεν από τον Mähler, δύο χρόνια περίπου μετά την πρεμιέρα της Συμφωνίας.

Σελίδα από το αυθεντικό χειρόγραφο της συμφωνίας.

Η αίθουσα της Βιέννης όπου δόθηκε η πρώτη εκτέλεση της 7ης Συμφωνίας.

Ο ίδιος ο Μπετόβεν διευθύνει την ορχήστρα στην όπερα της Βιέννης.