Με την έκθεση χαρακτικής «Μήτρες της μνήμης», που είναι αφιερωμένη σε δύο σημαίνουσες εκπροσώπους της, τη Βάσω Κατράκη και τη Ζιζή Μακρή, συνεχίζονται οι εκδηλώσεις Τέχνης και Πολιτισμού που η Καΐρειος Βιβλιοθήκη της Άνδρου φιλοξενεί και φέτος το καλοκαίρι ως τις 27 Σεπτεμβρίου 2025 (οι εκδηλώσεις εγκαινιάστηκαν τον περασμένο Ιούνιο, με την έκθεση της ζωγράφου Ειρήνης Δανιόλου-Νεοφύτου, «Ξερολιθιές – Βιγλάτορες για όσα ϕέρνει η θάλασσα»).

Η Κατράκη και η Μακρή είναι δύο εμβληματικές γυναίκες, που κατάφεραν να καταξιωθούν εν ζωή, σε ένα ανδροκρατούμενο διεθνές προσκήνιο, αναπτύσσοντας την καλλιτεχνική πράξη τους, μέσα από την αντίστασή τους στον ολοκληρωτικό αυταρχικό λόγο. Συναντήθηκαν με τον πρωτοποριακό εικαστικό λόγο της Δύσης, συμπεριλαμβάνοντας το κοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής τους.

Αναμετρήθηκαν με τα υλικά τους, τον σκληρό ψαμμίτη λίθο η Κατράκη, το ξύλο και το λινόλεουμ, η Μακρή, διαρρηγνύοντας τα όρια μεταξύ των διαφορετικών μορφών της έκφρασης και αναπτέρωσαν με τις ρηξικέλευθες μορφοπλαστικές τους αναζητήσεις τη νέα Η Βάσω Κατράκη (1914–1988), από τις πιο εμβληματικές μορφές της ελληνικής χαρακτικής, δούλεψε με τον σκληρό ψαμμίτη και δημιούργησε μορφές λιτές, όρθιες, που θυμίζουν κυκλαδικά ειδώλια. Η τέχνη της είναι λιτή, καθαρή, αλλά βαθιά συγκινητική — αποτύπωση ενός βιώματος που πηγάζει από τον άνθρωπο, τη μνήμη και τη δοκιμασία. Όπως έλεγε η ίδια: «Δε διαλέγω ορισμένα θέματα, μα βιώματα… φτάνει να είναι ανθρώπινα.»   

 Η Ζιζί Μακρή (1924–2014), γαλλοσερβικής καταγωγής (το γένος Sirnč),, σύζυγος του γλύπτη Μέμου Μακρή, βίωσε εξορίες, φυλακίσεις και πολιτικές διώξεις, λόγω πολιτικών πεποιθήσεων. Η τέχνη της καταγράφει τη διαδρομή του ανθρώπου μέσα στην ιστορία: φυλακισμένες γυναίκες, βιομηχανικά τοπία, κινέζοι αγρότες, όλα μετασχηματίζονται σε χαρακτικά με έντονο κοινωνικό και ποιητικό φορτίο. Στην καρδιά του έργου της βρίσκεται η ανθρώπινη φιγούρα, το τοπίο και η ανάμνηση του ταξιδιού.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα από τις συλλογές των οικογενειών Μαριάννας Κατράκη, Κλειούς Μακρή και Μυρτούς Βουδούρη.

Υπεύθυνη της έκθεσης είναι η ιστορικός κυρία Λήδα Καζαντζάκη.

Για το έργο των διακεκριμένων χαρακτριών μίλησαν στα εγκαίνια που έγιναν στις 4 Αυγούστου οι διοργανωτές της έκθεσης Γιάννης Ψυχοπαίδης και Λήδα Καζαντζάκη. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 27 Σεπτεμβρίου. Ο κ. Γιάννης Μαμάης (των εκδόσεων Gutenberg) είναι ο Επιμελητής της έκθεσης, που σχεδίασε τον εξαιρετικό κατάλογο, σε επιμελημένο φάκελο, με φύλλο χάρτου άριστης ποιότητας, με ενημερωτικό υλικό και αντίγραφα χαρακτικών.

Σήμερα 8 Αυγούστου, στις 20.00, στο κτίριο Μ. Ε. Κυδωνιέως, θα γίνει παρουσίαση του αριστουργηματικού και μοναδικού στα ελληνικά χρονικά βιβλίου του Γιάννη Μαμάη «Κολοφώνες – Η μνήμη της τελευταίας σελίδας». Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Δημήτρης Ι. Κυρτάτας, η Λήδα Καζαντζάκη και η Ράνια Κωνσταντινίδη, εξηγώντας τι είναι οι κολοφώνες, γιατί είναι σημαντικοί, τι ρόλο παίζουν και γιατί θεωρούνται η πεμπτουσία της τυπογραφικής τέχνης, τέχνη που υπηρετεί πιστά περίπου εδώ και μισό αιώνα ο Γιάννης Μαμάης.