Ο Απόστολος και ευαγγελιστής Ιωάννης ή Ιωάννης ο Θεολόγος, ήταν ένας εκ των μαθητών και αποστόλων του Ιησού Χριστού. Είναι ο συγγραφέας του τετάρτου και εκτενούς ευαγγελίου καθώς και ο συγγραφέας του βιβλίου της Αποκάλυψης και τριών καθολικών επιστολών. Πήρε την ονομασία θεολόγος εξ αιτίας των υψηλών θεολογικών νοημάτων του ευαγγελίου που συνέγραψε και συγκεκριμένα της σημαντικής χριστολογίας που ανέπτυξε. Υπήρξε από τους πλέον αγαπημένους μαθητές του Κυρίου, ο οποίος διακρινόταν για την αγάπη του και για το οικουμενικό πνεύμα της διδασκαλίας του. Μετά την φυγή του από τα Ιεροσόλυμα κήρυξε κυρίως στη Μικρά Ασία και κοιμήθηκε εν ειρήνη σε μεγάλη ηλικία, πιθανώς στην πόλη της Εφέσου.

Η μνήμη του Αποστόλου Ιωάννου εορτάζεται στις 26 Σεπτεμβρίου. Η σημερινή εορτή συνδέεται με την ανάδυση θαυματουργικής κόνεως (σκόνης) από τον τάφο του Ευαγγελιστού, μέσω της θαυματουργικής επενέργειας του Αγίου Πνεύματος, που οι ντόπιοι την αποκαλούσαν...

Κατά τις βιβλικές αφηγήσεις, ο Ιωάννης γεννήθηκε στη Γαλιλαία, ο αδελφός του ήταν ο Ιάκωβος και ο πατέρας του ο Ζεβεδαίος. Ο ίδιος ήταν ψαράς στο επάγγελμα και πιθανώς ανήκε σε εύπορη οικογένεια, αφού οικογενειακώς διέθεταν σκάφος αλιείας και μισθωτούς. Ήταν επίσης ακόλουθος του Ιωάννη του βαπτιστή κάτι που δείχνει τη θρησκευτική φύση του και τις μεσσιανικές του ανησυχίες. Από νεαρός ήταν πνευματικό κι ανήσυχο άτομο και ακολούθησε τον Χριστό, όντας από τους πρώτους μαθητές του. Ο αδελφός του Ιάκωβος, το 44 μ.Χ. στα Ιεροσόλυμα αποκεφαλίστηκε από τον Ηρώδη Αγρίππα. Μητέρα του ήταν η Σαλώμη η οποία αναφέρεται από τον ίδιο τον Ιωάννη ως αδελφή της Θεοτόκου. Επειδή όμως αυτή η πληροφορία δεν επιβεβαιώνεται από τα υπόλοιπα ευαγγέλια, εικάζεται πως ήταν αδελφή του Ιωσήφ και άρα κουνιάδα της.

Ο Ιωάννης θεωρείται ότι έγραψε το τέταρτο Ευαγγέλιο, το οποίο και χαρακτηρίστηκε «Πνευματικό Ευαγγέλιο» και γι' αυτό αποκαλείται και «Θεολόγος». Δίδαξε στην Μικρά Ασία και στην Ελλάδα. Πέθανε στην Έφεσο της Μικράς Ασίας. Εξορίστηκε μαζί με άλλους χριστιανούς στην Πάτμο επί αυτοκράτορα Δομιτιανού. Στο νησί αυτό πιστεύεται ότι έγραψε και την περίφημη Αποκάλυψη. Αν και κατά το Απόκρυφο έργο «ο Ποιμήν του Ερμά» διακρίνει τον Ευαγγελιστή από τον συγγραφέα της Αποκάλυψης. Ο πρώτος χειρίζεται πολύ καλύτερα την ελληνική γλώσσα ενώ ο δεύτερος διακρίνεται από ανατολικές επιρροές.

Εορτασμός

Ο Ιωάννης θεωρείται ως ο Άγιος Προστάτης της καρδιάς και των καρδιοπαθών. Η μνήμη του εορτάζεται στις 8 Μαΐου και η Μετάσταση του στις 26 Σεπτεμβρίου. Την ημέρα εορτής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (8 Μαΐου), οι γεωργοί δεν εργάζονταν για μην πέσει χαλάζι και καταστραφεί η σοδειά. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας ο Μάης λέγεται «Χαλαζάς» ή «Βροχάρης», επειδή τότε συμβαίνει να πέφτει χαλάζι ή να βρέχει. Ας σημειωθεί ότι σε πολλές περιοχές της Ελλάδας η βροχή τον Μάιο θεωρείται καταστροφική για τη γεωργία. Σχετική η παροιμία «Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Μάη μήνα βρέχει», γνωστή και με την παραλλαγή «Στον καταραμένο τόπο, το Μάη μήνα βρέχει». Η αργία ετηρείτο και την επομένη, εορτή του Αγίου Χριστοφόρου.

Εικόνα του Αγίου Ιωάννη σε εκκλησία της Κρήτης