Δεν μπορείς να μην σταθείς μπροστά στη φωτογραφία με την κυρά Σοφία Σφήκα που «έπιασε» ο φίλος μας Νίκος Μαρούλης όταν πήγε να την δει προχτές στο σπίτι της, στην κορυφή του οικισμού Γάβραινα της… μέσα Ευρυτανίας - μόνη της πλέον μετά από τον θάνατο πέρσι του άντρα της Χρήστου, εκλεκτού συμπατριώτη και αγαπητό σε όλους μας.

Και δεν μπορείς να μην σταθείς να την απολαύσεις γιατί στην εικόνα της 83χρονης Σοφίας συμπυκνώνεται το πρόσωπο όλων των μανάδων ημών των ώριμων και όλων των γυναικών που γνωρίσαμε τα παλιότερα χρόνια. Πρόσωπα που πάνω τους είναι αποτυπωμένος ο ατέλειωτος αγώνας της επιβίωσης σε δύσκολες περιοχές, άγονες που έπρεπε να γίνουν κήποι και να θρέψουν φαμελιές όλο το χρόνο και τα κατάφεραν με υποδειγματικό τρόπο.     

Ο Νίκος συνηθίζει να πηγαίνει όταν είναι στο χωριό του (την Χρύσω) να επισκέπτεται τα σπίτια στις εξοχές και στους σβησμένους οικισμούς όπου ζουν ορισμένα μοναχικά άτομα για να τους «ανοίγει την πόρτα» όπως συνήθιζαν πάντοτε στα χωριά και μια κίνηση που όλοι την περίμεναν, ειδικά τον χειμώνα που αποκλείονταν από τα χιόνια. Κάποτε όλος αυτός ο τόπος ήταν γεμάτος κόσμο αλλά όπως το έφεραν τα πράγματα ερήμωσε και όσοι απόμειναν μετριούνται στα δάκτυλα και η μοναξιά είναι ασήκωτη και κρύβει και κινδύνους καθώς οι περισσότεροι είναι προχωρημένης ηλικίας και με επισφαλή την υγεία τους.

Ως αντίδωρο για αυτή την επίσκεψη, η κυρά Σοφία είχε έτοιμο να όχι μόνο να φιλέψει αλλά να πάρει και στο σπίτι για την οικογένεια, ένα ταψί γιουβέτσι νηστίσιμο γιατί διανύουμε την περίοδο της Σαρακοστής και μάλιστα ήταν η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Τέτοιο γιουβέτσι νηστίσιμο, είναι άγνωστο μάλλον για τους περισσότερους μιας και έχει καθιερωθεί αυτό να γίνεται με κρέας, ζυμαρικά και ένα σωρό μπαχαρικά.

Η κυρά Σοφία έφτιαξε το γιουβέτσι όπως το είχε μάθει από τις γυναίκες που γνώρισε ως κορίτσι στη Δάφνη όπου γεννήθηκε και κατόπιν στα Γάβραινα που παντρεύτηκε συνέχισε τις περιόδους της νηστείας τον χειμώνα να το φτιάχνει με τον ίδιο τρόπο. Βάζει στο ταψί πατάτες, κρεμμύδια, σκόρδο, ρύζι, μαϊντανό, ότι δηλαδή είχε τέτοια εποχή στο κατώι της και με μέτρο γιατί ο χειμώνας δεν είχε τελειώσει. Έβαζε και λίγο λάδι ενώ καμιά φορά αν δεν ήταν βαριά η νηστεία έβαζε και βούτυρο που είχε περισσότερο. Το καλοκαίρι, στο ίδιο ταψί μπορούσε να προσθέσει κολοκυθάκια, ντομάτες κι άλλα κηπευτικά. Ο συνηθισμένος τρόπος ψησίματος ήταν στη γάστρα, πράγμα που για πρακτικούς λόγους έχει σχεδόν έχει εγκαταλειφθεί και αυτό γίνεται στο φούρνο. Στην περίπτωση που στο ταψί έμπαινε και κρέας άλλαζε και το όνομα, κρέας στο φούρνο το έλεγαν κι αυτό ανάλογα από τι ζώο προέρχονταν. «Κατσικάκι στη γάστρα» για παράδειγμα, που ήταν και το πιο συνηθισμένο μιας και αυτά αφθονούσαν στην περιοχή.

Τούτο το γιουβέτσι που όσο και αν η συνταγή του μοιάζει απλή και μπορούσε να το φτιάξει κάθε νοικοκυρά, ξεχώριζε πάντα από την ευλογία που έδινε στο ταψί η κάθε μαγείρισσα. Χωρίς να κοστίζει σχεδόν τίποτα, μιας και ότι έμπαινε μέσα στο γιουβέτσι προέρχονταν από τον κήπο και το χωράφι, όχι μόνο χόρταινε την οικογένεια αλλά περίσσευε και ένα πιάτο για το γειτονικό σπίτι γιατί σε αυτούς τους τόπους πρώτα έβλεπες το πρωί τον γείτονα και ύστερα όλους τους δικούς σου...