Τις τελευταίες μέρες τόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όσο και οι θεσμοί παρακολουθούν εμβρόντητοι τις πρωτόγνωρες  ανακοινώσεις του Αμερικανού Προέδρου Τραμπ.

Όλοι πλέον αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να ξεχάσουν όσα γνώριζαν μέχρι σήμερα γύρω από την παραδοσιακή εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, αλλά και το τι σημαίνει Διεθνές Δίκαιο. Η εικόνα έχει αλλάξει άρδην.

Η νέα αμερικανική ηγεσία επιχειρεί να προωθήσει τα συμφέροντα της με επιθετικό τρόπο, αγνοώντας κυριολεκτικά την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν είναι μόνο το μείζον θέμα των δασμών που θα προκαλέσει ισχυρές οικονομικές αναταράξεις το επόμενο διάστημα, αλλά και ο τρόπος που η Αμερική χειρίζεται τα τεράστια ανοιχτά γεωπολιτικά μέτωπα στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.

Ειδικά για το ρωσο-ουκρανικό, ο κ. Τραμπ επεφύλαξε μια αρνητική έκπληξη στην ηγεσία της Ευρώπης, ανοίγοντας απευθείας διάλογο με τον επιτιθέμενο.

Σχετικές δηλώσεις κορυφαίων Αμερικανών αξιωματούχων σχετικά με την πορεία του πολέμου και την τύχη της αμυνόμενης χώρας προκάλεσαν προβληματισμό και ανησυχία από το Κίεβο έως τις Βρυξέλλες.

Ποιο ήταν το σαφές μήνυμα της αμερικανικής πλευράς; Ότι οι Ουκρανοί πρέπει να ξεχάσουν τα υπό κατοχή εδάφη τους και την Κριμαία, ότι πρέπει να ανταλλάξουν την αμερικανική βοήθεια με τον ορυκτό τους πλούτο και ότι χρειάζεται να τελειώσει ο πόλεμος, θεωρώντας ως τετελεσμένα τα όσα έχουν συμβεί έως σήμερα στο πεδίο των συγκρούσεων.

Οι αντιδράσεις υπήρξαν σφοδρές, με Γερμανούς αναλυτές να αναφέρουν πως ο Αμερικανός Πρόεδρος έκανε το λάθος του Βρετανού Πρωθυπουργού Τσάμπερλεϊν το 1938, όταν στη διάσκεψη του Μονάχου έδωσε την έγκριση του για την παραχώρηση της Σουδητίας (περιοχή της Τσεχίας) στον Χίτλερ, με την ελπίδα ότι αυτή η κίνηση θα εξασφάλιζε την ειρήνη στην Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο, αλλά οδήγησε, όπως διαπιστώθηκε εκ των υστέρων, σε αντίθετα αποτελέσματα.

Πως η Ενωμένη Ευρώπη πρέπει να αντιδράσει στην νέα αυτή πραγματικότητα; Ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος, συνεπώς οι όποιες πρωτοβουλίες πρέπει να αναληφθούν το συντομότερο δυνατόν ή όσα έχουν ήδη αποφασιστεί να υλοποιηθούν με κινηματογραφική ταχύτητα, παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα στιβαρής ηγεσίας.

Οι Βρυξέλλες οφείλουν να κινηθούν έξυπνα και μεθοδικά προς τις εξής κατευθύνσεις: να επιταχύνουν τις διαδικασίες προώθησης της στρατηγικής αυτονομίας της Ε.Ε πρωτίστως στα θέματα άμυνας και ασφάλειας, δίνοντας παράλληλα έμφαση στο φάκελο της ενεργειακής απεξάρτησης.

Οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ισχυρές πολεμικές βιομηχανίες τις οποίες αν αντιμετωπίσει κανείς αθροιστικά, αντιλαμβάνεται πως ένα κοινός τόπος μπορεί να θωρακίσει πραγματικά την ευρωπαϊκή επικράτεια. Ταυτόχρονα, συνιστά αδήριτη ανάγκη για την Ε.Ε η στήριξη και ενίσχυση της κοινής εξωτερικής της πολιτικής, ώστε να ασκεί την επιρροή που πρέπει να ασκεί μία ομοσπονδία κρατών του λεγόμενου αναπτυγμένου κόσμου.

Εκτός των άλλων, η Ευρώπη επιβάλλεται να βρει ξανά την κοινή της ταυτότητα, να αναδείξει εκ νέου τις αρχές και τις αξίες της και να επενδύσει περισσότερο στη συνεργασία ανάμεσα στα κράτη-μέλη, κίνηση που θα αυξήσει τους δείκτες εμπιστοσύνης εσωτερικά και θα δυναμώσει τη φωνή της και στον υπόλοιπο κόσμο.

Σε μία εποχή αναρίθμητων προκλήσεων, οι στόχοι της στρατηγικής της διεύρυνσης προς την ανατολή και τα Βαλκάνια πρέπει να υλοποιηθούν μέσα σε ένα χρονικά εύλογο διάστημα, από τη στιγμή δε που εξωτερικές δυνάμεις, όπως η Ρωσία και η Κίνα, επιχειρούν να αυξήσουν την επιρροή τους με κάθε τρόπο.

Κατά συνέπεια, η συνέχιση της πολιτικής της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που κάποιοι χαρακτήρισαν τα προηγούμενα χρόνια ως ουτοπία, συνιστά πλέον μονόδρομο.

Παρά τα λάθη και τις παραλείψεις στο πέρασμα των χρόνων, η Ε.Ε αποτελεί ένα μοναδικό στην ιστορία πολιτικό εγχείρημα, που πρόσφερε μέχρι σήμερα στους λαούς της ασφάλεια, ευημερία, ευκαιρίες και προπάντων ειρήνη.

Διορθώνοντας τα λάθη και επενδύοντας στο κοινό μέλλον, οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να αναλάβουν την ιστορική τους ευθύνη. Τώρα, γιατί αύριο ίσως να είναι πολύ αργά…