Την Τετάρτη 22 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε νέα πρόταση σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών, που θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση χρημάτων για τους καταναλωτές και θα στηρίξει τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, μεταξύ άλλων, μέσω της μείωσης των αποβλήτων. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες συχνά δίνεται προτεραιότητα στην αντικατάσταση αντί της επισκευής όταν τα προϊόντα καθίστανται ελαττωματικά, ενώ τα κίνητρα που παρέχονται στους καταναλωτές για επισκευή των προϊόντων τους μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης είναι ανεπαρκή. Η πρόταση θα καταστήσει την επισκευή ευκολότερη και οικονομικά αποδοτικότερη για τους καταναλωτές, σε αντίθεση με την αντικατάσταση των αγαθών. Επιπλέον, η αύξηση της ζήτησης θα οδηγήσει σε τόνωση του τομέα των επισκευών, παρέχοντας παράλληλα κίνητρα στους παραγωγούς και στους πωλητές για την ανάπτυξη πιο βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.

Η σημερινή πρόταση θα διασφαλίσει ότι περισσότερα προϊόντα επισκευάζονται στο πλαίσιο της νόμιμης εγγύησης και ότι οι καταναλωτές έχουν στη διάθεσή τους ευκολότερες και φθηνότερες επιλογές για την επισκευή προϊόντων που είναι τεχνικώς επισκευάσιμα (όπως ηλεκτρικές σκούπες ή, σύντομα, ταμπλέτες και έξυπνα τηλέφωνα) μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης ή όταν το αγαθό σταματήσει να λειτουργεί λόγω φθοράς.

Νέα μέτρα για την προώθηση και τη διευκόλυνση της επισκευής και της επαναχρησιμοποίησης

Η πρόταση εισάγει ένα νέο «δικαίωμα επισκευής» για τους καταναλωτές, τόσο εντός όσο και πέραν της νόμιμης εγγύησης.

Στο πλαίσιο της νόμιμης εγγύησης, οι πωλητές θα υποχρεούνται να προσφέρουν επισκευή, εκτός εάν αυτή είναι ακριβότερη από την αντικατάσταση.

Πέραν της νόμιμης εγγύησης, οι καταναλωτές θα έχουν στη διάθεσή τους μια νέα δέσμη δικαιωμάτων και εργαλείων ώστε η «επισκευή» να αποτελεί εύκολη και προσβάσιμη επιλογή:

• Δικαίωμα των καταναλωτών να αξιώνουν επισκευή από τους παραγωγούς, για προϊόντα που είναι τεχνικώς επισκευάσιμα βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας, όπως πλυντήρια ρούχων ή τηλεοράσεις. Αυτό θα διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές γνωρίζουν πάντα σε ποιον να απευθυνθούν όταν επιλέγουν να επισκευάσουν τα προϊόντα τους, και ταυτόχρονα θα ενθαρρύνει τους παραγωγούς να αναπτύξουν περισσότερο βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα.
• Υποχρέωση των παραγωγών να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με τα προϊόντα που υποχρεούνται να επισκευάζουν οι ίδιοι.
• Διαδικτυακή πλατφόρμα αντιστοίχισης επισκευών για τη σύνδεση των καταναλωτών με επισκευαστές και πωλητές ανακαινισμένων αγαθών στην περιοχή τους. Η πλατφόρμα θα επιτρέπει τις αναζητήσεις ανά τοποθεσία και πρότυπα ποιότητας, βοηθώντας τους καταναλωτές να βρίσκουν ελκυστικές προσφορές και ενισχύοντας την προβολή των επισκευαστών.
• Ευρωπαϊκό έντυπο πληροφοριών επισκευής, το οποίο θα μπορούν να ζητούν οι καταναλωτές από οποιονδήποτε επισκευαστή και το οποίο θα εξασφαλίζει διαφάνεια όσον αφορά τους όρους επισκευής και την τιμή, ενώ θα διευκολύνει τους καταναλωτές να συγκρίνουν τις προσφορές επισκευής.
• Θα αναπτυχθεί ευρωπαϊκό πρότυπο ποιότητας για τις υπηρεσίες επισκευής, που θα βοηθήσει τους καταναλωτές να εντοπίζουν τους επισκευαστές που δεσμεύονται για υψηλότερη ποιότητα. Αυτό το πρότυπο «εύκολης επισκευής» θα είναι ανοικτό σε όλους τους επισκευαστές σε ολόκληρη την ΕΕ που επιθυμούν να δεσμευτούν για ελάχιστα πρότυπα ποιότητας, για παράδειγμα με βάση τη διάρκεια ή τη διαθεσιμότητα των προϊόντων.

Η πρόταση της Επιτροπής πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο έδειξε ότι το 77 % των Ευρωπαίων αισθάνονται προσωπική ευθύνη για ανάληψη δράσης με στόχο τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Συχνά τα απορριφθέντα προϊόντα είναι βιώσιμα αγαθά που μπορούν να επισκευαστούν αλλά καταλήγουν πρόωρα στα σκουπίδια, με αποτέλεσμα 35 εκατομμύρια τόνους αποβλήτων, 30 εκατομμύρια τόνους πόρων και 261 εκατομμύρια τόνους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κάθε χρόνο στην ΕΕ. Επίσης, η δαπάνη για τους καταναλωτές λόγω της επιλογής αντικατάστασης αντί επισκευής εκτιμάται σε σχεδόν 12 δισ. ευρώ τον χρόνο. Επιπλέον, εκτιμάται ότι η πρωτοβουλία θα αποφέρει 4,8 δισ. ευρώ σε ανάπτυξη και επενδύσεις στην ΕΕ.

Ωστόσο, συχνά οι καταναλωτές θεωρούν δύσκολη την επισκευή. Η πρωτοβουλία «δικαίωμα επισκευής» συμπληρώνει αρκετές άλλες προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή για την επίτευξη βιώσιμης κατανάλωσης καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος, καθορίζοντας το πλαίσιο για ένα πραγματικό «δικαίωμα επισκευής» σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η παρούσα πρόταση αποτελεί μέρος του ευρύτερου στόχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις καταναλώνουν και παράγουν με πιο βιώσιμο τρόπο.