• Αυτόματα μετακυλίεται η αύξηση του Euribor σε στεγαστικά/επιχειρηματικά κυμαινόμενου επιτοκίου.
• Στις επιχειρήσεις, όμως, οι τράπεζες «ψαλιδίζουν» το spread. Μειώνεται η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια.

Ασύμμετρη είναι ως τώρα η αύξηση του κόστους δανεισμού, μεταξύ νοικοκυριών και επιχειρήσεων, που έχουν δανειστεί με κυμαινόμενο επιτόκιο, συνεπεία των διαφορετικών πολιτικών που ακολουθούν οι τράπεζες.

Από το περασμένο Καλοκαίρι, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκκίνησε πρόγραμμα αύξησης των επιτοκίων παρέμβασης και περιορισμού της ρευστότητας, προκειμένου να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, η άνοδος του Euribor μετακυλίεται αυτόματα στις συμβάσεις δανεισμού κυμαινόμενου επιτοκίου νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Στις επιχειρήσεις, όμως, για να αντισταθμίσουν την επίπτωση οι τράπεζες σε αρκετές περιπτώσεις «ψαλιδίζουν» το περιθώριο (spread). Δεν συνέβη το ίδιο στα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου, λόγω του «σφικτού» εποπτικού πλαισίου, που δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια τροποποίησης της δανειακής σύμβασης, χωρίς η παρέμβαση να θεωρηθεί ρύθμιση ( σ.σ. σε αυτή την περίπτωση το δάνειο ταξινομείται ως μη εξυπηρετούμενο άνοιγμα και σχηματίζονται πρόσθετες προβλέψεις).

Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση νομισματικής πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος, η παραπάνω πρακτική δεν είναι καινούργια. Υπάρχουν ευρήματα μελετών ότι ο βαθμός ενσωμάτωσης των επιτοκίων νομισματικής πολιτικής και των επιτοκίων της αγοράς χρήματος είναι μεγαλύτερος στα επιτόκια χορηγήσεων προς τα νοικοκυριά, και αυτό παρά το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα νέα επιχειρηματικά δάνεια καθορισμένης διάρκειας χορηγούνται με κυμαινόμενο επιτόκιο, αναφέρει η έκθεση.

Οι όροι και η διαθεσιμότητα τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις αναμένεται να συνεχίσουν να υποστηρίζονται από δημόσιους πόρους, μέσω προγραμμάτων συγχρηματοδότησης και εγγυοδοσίας και από τα χαμηλότοκα δάνεια που προσδοκώνται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Το γεγονός αυτό μετριάζει το βαθμό μετακύλισης των αυξήσεων του κόστους άντλησης χρηματοδοτικών πόρων προς αναχρηματοδότηση δανεισμού εκ μέρους των τραπεζών, το οποίο είναι συνάρτηση της κατεύθυνσης της ενιαίας νομισματικής πολιτικής.

Αποτέλεσμα, της παραπάνω ασυμμετρίας είναι το κόστος τραπεζικού δανεισμού για τα νοικοκυριά να επιδεινωθεί φέτος σε υψηλότερο βαθμό σε σχέση με αυτό των επιχειρήσεων. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο των στεγαστικών δανείων διαμορφώθηκε το τρέχον έτος σε 3,1%, επίπεδο κατά 28 μ.β. υψηλότερο έναντι της μέσης τιμής του 2021. Η δε άνοδος στα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου είναι σημαντικά υψηλότερη ( 135 μονάδες βάσης τον Οκτώβριο σε σχέση με το τέλος του 2021).

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα νέα στεγαστικά δάνεια καθώς όσα έχουν διανύσει δεκαετία εξυπηρέτησης αποπληρώνουν κεφάλαιο και επηρεάζονται ελάχιστα από την

άνοδο επιτοκίου. Παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες έστρεψαν εγκαίρως ( σ.σ. από το 2021) τη ζήτηση σε στεγαστικά σταθερού επιτοκίου το 57% των νέων χορηγήσεων του 2021 ήταν κυμαινόμενου, όπως και το 46% των φετινών νέων χορηγήσεων.

Η επιδότηση δόσης για τους οικονομικά ευάλωτους ( σ.σ. με εισόδημα ως 21.000 ευρώ) συνεπείς δανειολήπτες θα συμβάλει στο να απορροφηθεί μικρό μέρος του κόστους καθώς καλύπτεται με δαπάνη τραπεζών το 50% της ανόδου της δόσης ως απόρροια αυξήσεων επιτοκίων.

Οι τραπεζικές πιστώσεις προς τα νοικοκυριά συνέχισαν να συρρικνώνονται σε ετήσια βάση τους πρώτους δέκα μήνες του 2022, αν και με λιγότερο έντονο ρυθμό. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τη μεταστροφή (το Μάρτιο) και διατήρηση του ρυθμού μεταβολής των καταναλωτικών δανείων σε θετικό επίπεδο για πρώτη φορά μετά το 2010, καθώς ο αντίστοιχος ρυθμός μεταβολής των στεγαστικών δανείων παρέμεινε αρνητικός.

Τα κριτήρια χορήγησης στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων κατέγραψαν επίσης σημαντική επιδείνωση, λόγω μείωσης του βαθμού ανάληψης πιστωτικού κινδύνου από τις τράπεζες.

Το συνολικό ύψος των νέων στεγαστικών δανείων, παρότι καταγράφει άνοδο κατά το δεκάμηνο του 2022 (28,2%), παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Τραπεζικών Χορηγήσεων (γ΄ τρίμηνο 2022), παρατηρείται μείωση της ζήτησης στεγαστικών δανείων επί δεύτερο κατά σειρά τρίμηνο, μετά από δύο έτη συνεχούς καταγραφής αύξησης της ζήτησης (από το β΄ τρίμηνο του 2020).

Οι συμμετέχουσες τράπεζες αναφέρουν ότι η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και το γενικό επίπεδο των επιτοκίων επηρεάζουν αρνητικά τη ζήτηση στεγαστικών δανείων, αναμένουν δε ότι η μείωση της ζήτησης θα συνεχιστεί και το επόμενο τρίμηνο.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Nextdeal, τεύχος 509