Η Παγκόσμια Ημέρα Τελωνείων γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 26 Ιανουαρίου, με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων (Π.Ο.Τ.), τιμώντας τον ρόλο των τελωνειακών αρχών στη διευκόλυνση του εμπορίου και την ασφάλεια των συνόρων.

Σήμερα, όμως, τα τελωνεία δύσκολα μπορούν να ιδωθούν ως ουδέτεροι μηχανισμοί.
Η αναταραχή γύρω από τους δασμούς — που περνούν πάντα μέσα από αυτά — τα μετατρέπει ξανά σε μέτωπα σύγκρουσης. Ο εμπορικός πόλεμος που υποδαυλίζει ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διεξάγεται με στρατούς, αλλά με συντελεστές, καθυστερήσεις και αποκλεισμούς. Και τα χαρακώματα αυτού του πολέμου δεν βρίσκονται στα σύνορα των κρατών, αλλά στα τελωνεία.

Πρόκειται για έναν πόλεμο που ενώ παρουσιάζεται ως «προστασία της εθνικής οικονομίας» καταλήγει να μεταφράζεται σε ακριβότερα προϊόντα, πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, σε μεγαλύτερη ανασφάλεια για εργαζόμενους, παραγωγούς και καταναλωτές. Αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο υπερδυνάμεων
φτάνουν τελικά στο ράφι του σούπερ μάρκετ, στο φαρμακείο, στο κόστος της ενέργειας.

Πέρα όμως από τη συγκυρία, τα τελωνεία είναι κάτι βαθύτερο από μια τεχνική υποδομή. Είναι οι παύσεις του κόσμου. Τα σημεία όπου κάθε ροή — αγαθών, ανθρώπων, πρώτων υλών — καλείται να λογοδοτήσει: τι κουβαλά, από πού έρχεται, ποιον ωφελεί και ποιον επιβαρύνει.

Από εκεί περνούν τα πιο καθημερινά και τα πιο κρίσιμα:τρόφιμα και φάρμακα, βιβλία και παιχνίδια, έργα τέχνης, καύσιμα, πρώτες ύλες, ζώα, άνθρωποι.
Και μαζί τους επιχειρούν να περάσουν ναρκωτικά, όπλα, παράνομα φορτία,
αλυσίδες εκμετάλλευσης και δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος. Εκεί κρίνεται αν αυτά τα φορτία θα σταματήσουν ή αν θα διαχυθούν στις κοινωνίες.

Στην Ελλάδα, τα τελωνεία έχουν πρόσωπο. Είναι λιμάνια και σύνορα, νησιά και κοντέινερ στον ήλιο. Είναι το σημείο όπου κρίνεται αν μια αρχαιότητα θα χαθεί σε μια ιδιωτική συλλογή ή αν θα επιστρέψει εκεί όπου ανήκει. Αν ένα φορτίο ναρκωτικών θα περάσει απαρατήρητο ή αν θα αποτραπεί πριν γίνει καθημερινή πληγή. Αν το δημόσιο συμφέρον θα αντέξει απέναντι στο γρήγορο κέρδος.

Σε έναν κόσμο που όλα θέλουν να περνούν γρήγορα και χωρίς ερωτήσεις,
τα τελωνεία θυμίζουν πως κάθε πέρασμα έχει κόστος και κάθε όριο λόγο ύπαρξης.

Ίσως γι’ αυτό, στην Παγκόσμια Ημέρα Τελωνείων, αξίζει να τα δούμε όχι μόνο ως διοικητικούς κόμβους, αλλά ως σημεία ευθύνης. Εκεί όπου κρίνεται αν η παγκοσμιοποίηση θα έχει κανόνες ή αν ο οικονομικός πόλεμος — μαζί με το οργανωμένο έγκλημα — θα γίνει η νέα κανονικότητα.

Σύνθεση φωτογραφίας με τη βοήθεια της Al