Στις τόσες και τόσες εκδηλώσεις για την υποδοχή του νέου χρόνου, η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας αποτελεί μια κορυφαία στιγμή για την κοινότητα, την ενορία, την ομάδα, την επιχείρηση, το γραφείο και γίνεται παντού και σχεδόν κάθε μέρα. Αποτελεί δε η κοπή της πίτας αφορμή για συνάντηση των μελών που συγκροτούν κάθε κοινωνικό άθροισμα που ξεκινούν έτσι τη νέα χρονιά και συχνά γίνεται αφορμή για γλέντι.

Στην περίπτωση, διαφορά υπάρχει όσον αφορά τον τόπο που λαμβάνει χώρα η ωραία αυτή παράδοση και η οποία σαφώς σχετίζεται και με την εκκλησία. Αλλιώς όμως γίνεται στο χωριό και στην πόλη και ασφαλώς πολύ διαφορετικά στα ορεινά μέρη ή σε ένα νησί, ένα νησί μάλιστα απομακρυσμένο, στο κέντρο του Αιγαίου, όπως είναι τα Ψαρά.

Εκεί βρέθηκα το Σαββατοκύριακο χάρη στην πρόσκληση εκλεκτών φίλων να παραστώ μαζί τους στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του Μορφωτικού και Εξωραϊστικού Συλλόγου Ψαρών «Ο Κωνσταντίνος Κανάρης». Ήταν η πρώτη φορά που θα επισκεπτόμουν τα Ψαρά, την «Ηρωική νήσο» και η πρόσκληση έγινε πρόκληση να τα γνωρίσω, καταμεσής μάλιστα στο χειμώνα, επιφυλασσόμενος μάλιστα για τις εκπλήξεις που προκαλεί ο καιρός αυτή την περίοδο ο οποίος όμως αποδείχθηκε εξαιρετικά ευνοϊκός. Η θάλασσα ήταν ήρεμη αλλά τα σύννεφα βάραιναν πολύ τον ουρανό του Αιγαίου. Ο λιγοστός χρόνος της επίσκεψης δεν επέτρεψε βέβαια μια καλή γνωριμία με το νησί, πράγμα που μετατέθηκε για καλύτερη εποχή και η γνωριμία με τους Ψαριανούς έγινε το απόγευμα του Σαββάτου στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Δήμου Ψαρών, ένα χώρο που φιλοξενεί τέτοιες εκδηλώσεις.

Εκεί λοιπόν συγκεντρώθηκαν το Σάββατο το βράδυ σχεδόν όλοι οι Ψαριανοί. Μόνο όσοι είχαν δουλειά, υπηρεσία ή ήταν ανήμποροι δεν ήρθαν από τους 300 περίπου κατοίκους που ζουν τον χειμώνα στα Ψαρά: ντόπιοι, μαζί με τους καθηγητές, τους δασκάλους, τους λιμενικούς, τους αστυνομικούς και την στρατιωτική φρουρά που όλοι μαζί δραστηριοποιούνται στον τόπο με την βαριά κληρονομιά, με παρόν γεμάτο ερωτηματικά και άδηλο μέλλον καθώς ο πληθυσμός των μονίμων κατοίκων συρρικνώνεται ανησυχητικά. Έτσι η σκέψη όλων είναι στα στραμμένη στα σχολεία που μετριέται η δύναμη της μικρής τους κοινωνίας. Περί τα 50 παιδιά σε νηπιαγωγείο, δημοτικό, μέση εκπαίδευση που αποτελούν και το πιο ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας των Ψαρών και φυσικά στους γονείς τους που μένουν και δραστηριοποιούνται στο νησί. Ναυτικοί από παράδοση οι πατεράδες απουσιάζουν πολύ καιρό από τα σπίτια τους και την φροντίδα αναλαμβάνουν οι μητέρες.

Την πίτα ευλόγησε και έκοψε ο πάτερ Ευάγγελος, ενώ ευχές για τη νέα χρονιά καθώς και σκέψεις για την επίτευξη των στόχων, έκαναν η πρόεδρος του Συλλόγου Αγγελική Κούρτικα – Σκαρλέτου και ο δήμαρχος Κώστας Βρατσάνος. Ακολούθησε χορευτικό πρόγραμμα από τα παιδιά και τις γυναίκες, που χόρεψαν παραδοσιακούς χορούς και χειροκροτήθηκαν θερμά. Ο χορός που η διδασκαλία του υποστηρίζεται απ’ όλους καθώς αυτός αποτελεί στοιχείο που ενισχύει τους δεσμούς της κοινότητας διδάσκει η Αγγελική Μπουλαζέρη που έρχεται γι’ αυτόν τον λόγο από τη Χίο μια ημέρα κάθε εβδομάδα. Τα αποτελέσματα αυτής της διδασκαλίας είδαν και καμάρωσαν όλοι. Η βραδιά συμπληρώθηκε με μουσική παράσταση από τον μουσικό, καθηγητή κιθάρας και βυζαντινής μουσικής Δημήτρη Καλογερά και την ηθοποιό Κατερίνα Γκατζόγια. Ο Δημήτρης έπαιξε κλασσικά κομμάτια καθώς και δικές του συνθέσεις και διασκευές, πράγμα που ενθουσίασε το κοινό για τα ωραία ακούσματα ενώ η Κατερίνα εκτέλεσε με τον δικό της τρόπο, αποσπάσματα από γνωστά θεατρικά έργα που συνδέονται με την ιστορία του Αιγαίου.

Η εμπειρία από μια τέτοια γιορτή στα Ψαρά ήταν πρωτόγνωρη και φανέρωσε την αγάπη που έχουν οι Ψαριανοί για τον τόπο τους και τη δύναμη να μείνουν σε αυτόν. Πίσω από τον ενθουσιασμό τους για την εκδήλωση, η ευχή απ’ όλους απευθύνονταν προς τα σχολεία να συνεχίσουν να έχουν ένα μεγάλο αριθμό μαθητών.

Την επόμενη χρονιά, το 2024, ο Σύλλογος γιορτάζει τα 20 χρόνια λειτουργίας του αλλά για τα Ψαρά και τους Ψαριανούς όλου του κόσμου είναι και η επέτειος για τα 200 χρόνια από την καταστροφή και όλοι ετοιμάζονται να τιμήσουν το μεγάλο αυτό και καθοριστικής σημασίας για τα Ψαρά γεγονός και προς τούτο έχει ξεκινήσει η διοργάνωση την οποία όλοι επιθυμούν να είναι ένας σταθμός στην ιστορία του νησιού που θέλει να συνεχίσει να είναι ζωντανό και να εμπνέει…

*Το προεδρείο του Συλλόγου των Ψαριανών «Κωνσταντίνος Κανάρης» με τον δήμαρχο Κώστα Βρατσάνο και την ηθοποιό Κατερίνα Γκατζόγια.

*Όλοι οι Ψαριανοί έδωσαν το παρών τους στην κοπή της πίτας του Συλλόγου.

*Η πρόεδρος του Συλλόγου Αγγελική Κούρτικα

*Ο δήμαρχος της Ηρωϊκής Νήσου Ψαρών Κώστας Βρατσάνος

*Ο κιθαρίστας Δημήτρης Καλογεράς και η ηθοποιός Κατερίνα Γκατζόγια στην παράσταση.

*Τα Ψαρά χθες με ήσυχη θάλασσα και τα σύννεφα έτοιμα να φέρουν καταιγίδα