Εν όψει του τριημέρου της 28ης Οκτωβρίου που αναμένεται αύξηση των μετακινήσεων σε μια περίοδο που συμπίπτει με την αλλαγή της ώρας, το  Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας (Ι.Ο.ΑΣ.) «Πάνος Μυλωνάς» εφιστά την προσοχή των οδηγών στους δρόμους και δίνει χρήσιμες συμβουλές για ασφαλείς μετακινήσεις, ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο όπου παρατηρείται  ανησυχητική αύξηση των τροχαίων συμβάντων.

Συμβουλές από το Ι.Ο.ΑΣ. για ένα ασφαλές ταξίδι

• Ελέγχουμε τακτικά την κατάσταση του οχήματός μας ιδιαίτερα πριν από κάθε μεγάλο ταξίδι (στάθμη υγρών φρένων, υαλοκαθαριστήρες, πίεση ελαστικών). Φροντίζουμε να το συντηρούμε όπως προβλέπει ο κατασκευαστής και να αντικαθιστούμε τα ελαστικά στα προτεινόμενα διαστήματα.
• Έχουμε εύκολα προσβάσιμο όλο τον απαιτούμενο εξοπλισμό (πυροσβεστήρα, προειδοποιητικό τρίγωνο, πρώτες βοήθειες, ανακλαστικό γιλέκο, φακό) για χρήση του σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
• Τοποθετούμε τις βαλίτσες και όλα τα μεγάλα αντικείμενα στο χώρο αποσκευών με τέτοιο τρόπο ώστε τα πιο βαριά και ογκώδη αντικείμενα να εφάπτονται στην πλάτη των πίσω καθισμάτων και δένουμε με δίχτυ πρόσδεσης.
• Φροντίζουμε να μην υπάρχουν ελεύθερα αντικείμενα μέσα στην καμπίνα του αυτοκινήτου διότι υπάρχει πιθανότητα τραυματισμού των επιβατών.
• Κρατάμε πάντα αποστάσεις ασφαλείας από τα προπορευόμενα οχήματα και οδηγούμε με την κατάλληλη ταχύτητα, έχοντας ως γνώμονα όχι μόνο το επιτρεπόμενο μέγιστο όριο σε κάθε σημείο του οδικού δικτύου αλλά και τις εκάστοτε συνθήκες (κατάσταση οδοστρώματος και οχήματος, καιρικές συνθήκες, κατάσταση οδηγού, κυκλοφορία).
• Δεν χρησιμοποιούμε το κινητό τηλέφωνο όταν οδηγούμε, ακόμη και αν αυτό γίνεται με νόμιμα μέσα (Bluetooth, ανοιχτή ακρόαση), καθώς η απόσπαση προσοχής αποτελεί μια από τις βασικές αιτίες πρόκλησης τροχαίων. Επιπλέον, αποφεύγουμε τη δυνατή μουσική, το κάπνισμα, τις έντονες συζητήσεις κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, καθώς όλα αυτά αποτελούν επίσης παράγοντες απόσπασης της προσοχής.
• Δεν οδηγούμε υπό την επήρεια αλκοόλ, ακόμη και αν έχουμε καταναλώσει μικρή ποσότητα. Η επιλογή του νηφάλιου οδηγού της παρέας εξασφαλίζει την ασφαλή επιστροφή όλων.
• Για την ασφαλή μεταφορά παιδιών με ύψος μικρότερο των 150 cm είναι υποχρεωτική η χρήση ειδικών μέσων συγκράτησης (παιδικά καθίσματα) ανάλογα με την ηλικία, το ύψος και το βάρος τους.
• Ενημερωνόμαστε για τις καιρικές συνθήκες πριν ξεκινήσουμε για ταξίδι. Αλλάζουμε την ώρα αναχώρησης αν οι οδικές συνθήκες δεν είναι κατάλληλες.
• Χρησιμοποιούμε τη Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης μόνο για λόγους ανωτέρας βίας (μηχανική βλάβη, προβλήματα υγείας κ.ά.) ή αν μας ζητηθεί από την Τροχαία. Εάν δεν συντρέχει κάποιος από τους παραπάνω λόγους, αφήνουμε πάντα τη ΛΕΑ ελεύθερη για περιπολικά, ασθενοφόρα ή πυροσβεστικά οχήματα.
• Σεβόμαστε τους πεζούς, τους ποδηλάτες και τα ΑΜΕΑ μιας και πρόκειται για τους πιο ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου. Επομένως, σταματάμε πάντα στις διαβάσεις πεζών και παραχωρούμε προτεραιότητα στους πεζούς.
• Η υπνηλία και η κόπωση είναι από τις βασικές αιτίες πρόκλησης τροχαίων δυστυχημάτων. Πριν το ταξίδι φροντίζουμε να έχουμε κοιμηθεί καλά ενώ απέχουμε από το τιμόνι σε περίπτωση λήψης φαρμάκων στα οποία υπάρχει οδηγία για απαγόρευση οδήγησης. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού φροντίζουμε να κάνουμε -κάθε δύο ώρες- στάσεις για ξεκούραση στους Σταθμούς Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ) ή σε ειδικούς χώρους στάθμευσης.
• Η χρήση ζώνης ασφαλείας είναι απαραίτητη τόσο στους οδηγούς όσο και στους υπόλοιπους επιβάτες των οχημάτων.
• Η μοτοσικλέτα μπορεί να αποτελέσει ένα ασφαλές μέσο μετακίνησης μόνο όταν οδηγός και επιβάτης φορούν κράνος και ειδικό εξοπλισμό προστασίας.

Οι επιδράσεις της αλλαγής της ώρας στον οργανισμό του ανθρώπου

Σύμφωνα με το ΙΟΑΣ, η αλλαγή τόσο στο θερινό όσο και στο χειμερινό ωράριο έχουν κατά καιρούς συσχετιστεί με μια πληθώρα από συνέπειες, σημαντικές εκ των οποίων είναι οι δυσχέρειες στον ύπνο καθώς και οι τροχαίες συγκρούσεις.

Οι αλλαγές στον κιρκάδιο ρυθμό επιφέρουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία καθώς επηρεάζουν την ποιότητα και την ποσότητα του ύπνου ενώ είναι δυνατόν να εμφανιστούν κόπωση, πονοκέφαλος, απώλεια προσοχής και συγκέντρωσης. Ακόμη και ανεπαίσθητες αλλαγές στο ωρολόγιο πρόγραμμα εντείνουν το σωματικό στρες (Harrison, 2012).

Παρότι η αλλαγή κατά μια ώρα ενδέχεται να φαίνεται μια μικρή «διατάραξη» του κιρκάδιου ρυθμού, αποδεικνύεται ότι οι αλλαγές που επιφέρει στον ύπνο επιμένουν έως και πέντε ημέρες έπειτα από την ημέρα αλλαγής της ώρας (Monk & Folkard, 1976).

Συχνά, επίσης, η αλλαγή σε χειμερινή ώρα συνδέεται με «κέρδος» μιας ώρας ύπνου. Ωστόσο, η αθροιστική επίδραση των επόμενων της αλλαγής ημερών κατά τις οποίες ξυπνάμε νωρίτερα συνιστά μια καθαρή απώλεια ύπνου κατά μήκος της εβδομάδας. Επιπλέον, έρευνες που έχουν χρησιμοποιήσει φυσιολογικές μετρήσεις όπως η θερμοκρασία του σώματος, αναδεικνύουν τις δυσκολίες της σωματικής προσαρμογής στην αλλαγή της ώρας (Monk & Folkard, 1976). Οι δυσχέρειες είναι ακόμη πιο έντονες για άτομα που αντιμετωπίζουν ήδη διαταραχές ύπνου (Meyer, 2004) ή κάποια συναισθηματική διαταραχή (Nysten, Haukka, Sulander & Partonen, 2010).

Η αλλαγή της ώρας έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για μια σειρά από δυσμενείς επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Ενδεικτικά κάποιες από αυτές είναι: αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακού επεισοδίου (κατά 5 έως 15%), αυξημένος κίνδυνος για επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων, αυξημένος κίνδυνος για εμφάνιση κατάθλιψης και αυτό-τραυματισμών καθώς και αυξημένες τροχαίες συγκρούσεις.

Τα ερευνητικά δεδομένα παρουσιάζουν μια ετερογενή εικόνα σε σχέση με το μέγεθος της επίδρασης της χειμερινής σε σύγκριση με τη θερινή ώρα ως προς τις τροχαίες συγκρούσεις. Κάποιες έρευνες υποστηρίζουν ότι περισσότερα ατυχήματα εμφανίζονται στην αλλαγή της ώρας κατά τον Μάρτιο ενώ κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με την αλλαγή ώρας τον Οκτώβριο (Poteser & Moshammer, 2020; Coren, 1996). Σύμφωνα με άλλες πηγές, τα θανάσιμα ατυχήματα αυξάνονται τη Δευτέρα όταν η ώρα αλλάζει σε θερινή (τον Μάρτιο) ενώ παρόμοια αύξηση σημειώνεται την Κυριακή, όταν η ώρα αλλάζει σε χειμερινή (τον Οκτώβριο) (Varughese, 2001). Άλλα ευρήματα, ωστόσο, καταδεικνύουν την αύξηση των τροχαίων συγκρούσεων και στις δύο αλλαγές ώρας και ιδιαίτερα την αύξηση συγκρούσεων που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ (Hicks, Davis, and Hicks, 1998). Άλλα δεδομένα υποστηρίζουν ότι η αύξηση σε τροχαίες συγκρούσεις διαρκεί έως και μια εβδομάδα μετά την αλλαγή της ώρας (Harrison, 2013).

Η αιτιολογία για αυτά τα ευρήματα ποικίλει. Οι περισσότερες έρευνες, ωστόσο, προτείνουν ότι η στέρηση ύπνου και η αύξηση συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών είναι δυνατόν να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά, με δυσμενή τρόπο (Popoli & Curry, 2020).

Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η επίδραση της αλλαγής της ώρας σε σχέση με το ωράριο εργασίας των επαγγελματιών οδηγών που εκτελούν δρομολόγια. Συστήνεται οι εν λόγω επαγγελματίες να προσαρμόσουν το ωράριό τους κατάλληλα καθώς η προσθήκη μιας ώρας λόγω της αλλαγής ενδέχεται να επιφέρει κόπωση. Για τους λόγους αυτούς είναι πολύ σημαντικό να είμαστε πολύ προσεκτικοί/ές και να λάβουμε όλοι/ες υπόψη τα παρακάτω:  

Σημάδια της κόπωσης

Είναι τα εξής: δυσκολία εστίασης, συχνό άνοιγμα-κλείσιμο των ματιών, προσωρινή απώλεια μνήμης, επαναλαμβανόμενο χασμουρητό, το κεφάλι έχει την τάση να πέσει προς τα κάτω, αλλαγή λωρίδας και διόρθωση την τελευταία στιγμή.

Εάν αντιληφθείτε ότι κάτι από τα παραπάνω συμβαίνει την ώρα που οδηγείτε σταματήστε αμέσως σε ασφαλές σημείο.

Ο καφές, το μάσημα τσίχλας, το φαγητό ή το ανοιχτό παράθυρο δεν είναι αποτελεσματικά ή έχουν περιορισμένη διάρκεια δράσης.

Η καλύτερη λύση είναι ένας σύντομος ύπνος 15-20 λεπτών σε συνδυασμό με ένα δυνατό καφέ, αφού αυτός θα αρχίσει να επενεργεί μετά τα πρώτα 30 λεπτά από την κατανάλωσή του.

Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιφέρει δυσάρεστες συνέπειες σε συνδυασμό με την κόπωση και την υπνηλία.

Δεν οδηγούμε όταν καταναλώνουμε αλκοόλ.

Τέλος, οι άνθρωποι που ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να είναι σίγουροι ότι δεν δημιουργεί παρενέργειες κατά την οδήγηση.

Η ασφάλεια όλων στους δρόμους είναι προσωπική ευθύνη καθενός από εμάς. Ας μη θέτουμε σε κίνδυνο τον εαυτό μας και τους υπόλοιπους χρήστες των δρόμων.

Είμαστε υπεύθυνοι πολίτες και αποτελούμε σωστό πρότυπο για τους υπόλοιπους γύρω μας.