Στη ζωή μας συχνά αναρωτιόμαστε από πού πηγάζει η αξία που έχουμε ως άνθρωποι. Πολλοί την συνδέουν με την αποδοχή των άλλων, τις επαγγελματικές επιτυχίες ή την εικόνα που προβάλλουν προς τα έξω. Ωστόσο, η αληθινή προσωπική αξία δεν αποδίδεται απ’ έξω, ούτε εξαρτάται από αυτά. Αντίθετα, πηγάζει από μέσα μας, τη στιγμή που αποφασίζουμε να στραφούμε στον εαυτό μας, να τον γνωρίσουμε και να τον αποδεχτούμε με ειλικρίνεια.

Το αρχαίο ρητό "Γνώθι σαυτόν" (γνώρισε τον εαυτό σου), θεμέλιο της ελληνικής φιλοσοφίας αλλά και της σύγχρονης ψυχολογίας και του coaching, δεν έχει χάσει τη δύναμή του μέσα στους αιώνες. Αντιθέτως, παραμένει οδηγός για όποιον επιθυμεί ουσιαστική αυτογνωσία και προσωπική ολοκλήρωση.

Όταν ένας άνθρωπος κατακτήσει την επίγνωση των αξιών του, των ορίων του, των επιθυμιών και των φόβων του, αποκτά έναν εσωτερικό πυρήνα σταθερότητας και γνησιότητας. Δεν χρειάζεται πια να επιβεβαιώνει την αξία του μέσα από τους άλλους. Όμως αυτή η πορεία αυτογνωσίας προϋποθέτει θάρρος, ειλικρίνεια και διάθεση για αυτοκριτική.

Η αυτογνωσία και ο εσωτερικός διάλογος, όταν ασκούνται με αλήθεια και προσανατολισμό, μας βοηθούν να ανακαλύψουμε τη δική μας φωνή και να σταθούμε γερά πάνω στις προσωπικές μας αρχές. Μέσα από αυτή τη διαδικασία καταλαβαίνουμε βαθύτερα ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μας μειώνει ή να μας υπαγορεύει ποιοι είμαστε.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να μπορούμε να δεχθούμε – με διάκριση και δεκτικότητα  – την καλοπροαίρετη κριτική από τους ανθρώπους που μας γνωρίζουν και μας αγαπούν. Ο εαυτός μας δεν είναι πάντα ξεκάθαρος μέσα στον καθρέφτη της συνείδησης· υπάρχουν σημεία τυφλά που μόνο μέσα από ειλικρινή και ταπεινή παρατήρηση – δική μας και των άλλων – μπορούμε να αναγνωρίσουμε.

Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται συχνά αναφορά σε σύγχρονους γκουρού της αυτοβελτίωσης, συγγραφείς , καθηγητές ,και «μέντορες», οι οποίοι παρουσιάζουν σε συγγράμματα και σε διαλέξεις ως δικές τους "πρωτότυπες" ιδέες ερωτήματα του τύπου:
«Τι λένε οι άλλοι για εμένα;»

Προσωπικά, έχω παρακολουθήσει σεμινάρια όπου το ερώτημα «Τι λένε οι άλλοι για εμένα;» παρουσιάστηκε ως μια καινοτόμα ιδέα στην αυτογνωσία και ψυχολογία, αποδιδόμενο σε σύγχρονους ειδικούς. Ωστόσο, η πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη διατύπωση αυτού του ερωτήματος ανήκει στον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος ρώτησε τους μαθητές Του:

«Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;» (Ματθ. 16:13).

Αυτό το ερώτημα δεν γεννήθηκε από ανασφάλεια, αλλά από βαθιά αυτογνωσία και σοφία. Αντίστοιχα, τόσο οι Πατέρες της Εκκλησίας —όπως ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Απόστολος Παύλος— όσο και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, με πρώτο τον Σωκράτη και το ρητό «Γνώθι σαυτόν», τόνισαν την ανάγκη της εσωτερικής γνώσης και της προσωπικής αναζήτησης.

Σήμερα, συχνά εντυπωσιαζόμαστε από τις ιδέες σύγχρονων γκουρού της αυτοβελτίωσης, που παρουσιάζουν ως νέες βασικές αλήθειες, τις οποίες οι σοφοί του παρελθόντος έχουν ήδη διατυπώσει με μεγαλύτερο βάθος και πνευματικότητα.

Η αληθινή προσωπική ανάπτυξη, λοιπόν, δεν βρίσκεται σε επιφανειακές τάσεις, αλλά στην ουσιαστική γνώση του εαυτού, όπως αυτή καλλιεργήθηκε μέσα από τη φιλοσοφική παράδοση και την πνευματική σοφία της Εκκλησίας. Η επιστροφή σε αυτές τις πηγές μπορεί να προσφέρει σταθερότητα και βάθος σε κάθε τομέα της ζωής μας — προσωπικό και επαγγελματικό.

Συνεπώς, χρειάζεται προσοχή: δεν είναι όλα όσα μας παρουσιάζονται ως "πρωτοποριακά" πράγματι νέα. Πολλές από τις σημερινές «αποκαλύψεις» είναι επαναλήψεις διαχρονικών αληθειών, ήδη ειπωμένων εδώ και αιώνες – με λιγότερο εντυπωσιακά, αλλά σαφέστατα πιο ουσιαστικά λόγια.

Κατά συνέπεια, ας μάθουμε να εμβαθύνουμε στα ουσιώδη και να μην εντυπωσιαζόμαστε εύκολα από το περιτύλιγμα. Η αυθεντικότητα δεν είναι θέμα μόδας· είναι στάση ζωής. Η αλήθεια δεν χρειάζεται εντυπωσιασμούς, αλλά εσωτερική εργασία, ταπεινότητα και καθαρή ματιά.

Η προσωπική αξία, λοιπόν, δεν είναι διαπραγματεύσιμη, ούτε εξαρτάται από τον θαυμασμό ή την αναγνώριση. Ο μόνος που μπορεί πραγματικά να την ορίσει είσαι εσύ – αρκεί να έχεις το θάρρος να γνωρίσεις τον εαυτό σου, να τον τιμήσεις και να τον βελτιώνεις συνεχώς, όχι για να αποδείξεις κάτι στους άλλους, αλλά για να είσαι αληθινός απέναντι στον εαυτό σου και τον Θεό.