Τα προϊόντα Unit Linked χαρακτηρίζονται από τη νομοθεσία (ν.4364/2016 – Solvency II), ως επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση και εξαιτίας αυτού φέρουν όλους τους επενδυτικούς κινδύνους που φέρουν τα επενδυτικά προϊόντα όπως οι μετοχές, τα ομόλογα, τα παράγωγα προϊόντα ή και οι επενδύσεις σε καταθέσεις/συνάλλαγμα, που απαρτίζουν τα επενδυτικά χαρτοφυλάκιά τους.

Η διαφορά στα προϊόντα Unit Linked είναι ότι ο πελάτης δεν αγοράζει απευθείας τη μετοχή, το ομόλογο ή το παράγωγο προϊόν, αλλά αγοράζει ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο τίτλων το οποίο στηρίζεται σε αυτά τα επενδυτικά προϊόντα και διαχειρίζεται από την ΑΕΔΑΚ (Αμοιβαίο Κεφάλαιο), το οποίο τα έχει στην κατοχή του, η οποία ΑΕΔΑΚ σε συνεργασία με την ασφαλιστική εταιρία που παράγει το προϊόν, δημιουργεί το τελικό προϊόν Unit Linked.

Σε κάποιες περιπτώσεις τα ασφαλιστικά προϊόντα Unit Linked μπορεί να συνδυάζονται από την ασφαλιστική εταιρία που τα έχει δημιουργήσει, με κάποια εγγυημένα κεφάλαια στη λήξη του συμβολαίου (και έτσι να δικαιολογούν την ασφαλιστική ιδιότητά τους) και σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, αυτό μπορεί και να μη συμβαίνει!

Σε κάθε περίπτωση όμως, τα χρήματα τα οποία θα λάβει ο πελάτης στη λήξη του συμβολαίου του (τουλάχιστον για το σύνολό τους), δεν είναι εξ αρχής συμφωνημένα και εγγυημένα από το συμβόλαιό του, αλλά εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις των τιμών και των αποδόσεων των επιμέρους προϊόντων τα οποία απαρτίζουν το επενδυτικό χαρτοφυλάκιό του!

Με αυτή την έννοια, τα προϊόντα Unit Linked φέρουν σχεδόν και τους ανάλογους επενδυτικούς κινδύνους που φέρουν οι μετοχές, τα ομόλογα ή και τα παράγωγα προϊόντα ή ακόμα και οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις! Ας δούμε λοιπόν, συνοπτικά, ποιοι είναι οι βασικότεροι απ’ αυτούς τους κινδύνους:

Κίνδυνοι μετοχικού επενδυτικού χαρτοφυλακίου (Αφορούν κυρίως τα μετοχικά προϊόντα Unit Linked)

Τα δύο βασικά συστατικά του κινδύνου του μετοχικού χαρτοφυλακίου είναι ο συστηματικός κίνδυνος και ο μη συστηματικός κίνδυνος. Επιπλέον υπάρχει και ο συστημικός κίνδυνος ο οποίος δημιουργείται από εξωγενείς παράγοντες που σχετίζονται με την κατάσταση της οικονομίας και πλήττει το σύνολο του χρηματοπιστωτικού τομέα (ή και της οικονομίας γενικότερα).

Οι επενδύσεις σε μετοχές επιπλέον μπορεί να επηρεαστούν και από μία σειρά επιπλέον κινδύνων, όπως ο κίνδυνος αγοράς, ο πιστωτικός κίνδυνος, ο κίνδυνος εκκαθάρισης-διακανονισμού, ο κίνδυνος ρευστότητας, ο συναλλαγματικός κίνδυνος, ο κίνδυνος κράτους, ο πολιτικός κίνδυνος, ο φορολογικός κίνδυνος, ο επιτοκιακός κίνδυνος, ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου και ο κίνδυνος επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Κίνδυνοι ομολογιακού επενδυτικού χαρτοφυλακίου (Αφορούν κυρίως τα ομολογιακά προϊόντα Unit Linked)

Η επένδυση σε ομόλογα εγκυμονεί και αυτή κάποιους κινδύνους, οι κυριότεροι των οποίων είναι:

Ο κίνδυνος πτώχευσης (Insolvency risk), ο κίνδυνος επιτοκίου (Interest rate risk), ο πιστωτικός κίνδυνος (Credit risk), ο κίνδυνος πρώιμης εξόφλησης, ο κίνδυνος ρευστότητας αγοράς.

Κίνδυνοι παραγώγων προϊόντων

Τα παράγωγα προϊόντα είναι πάρα πολλά και επίσης πολλοί είναι και οι κίνδυνοι που διατρέχουν! Ενδεικτικά αναφέρομαι σε κάποια παράγωγα προϊόντα όπως είναι τα Προθεσμιακά συμβόλαια (Future contracts), τα forwards – futures, τα Συμβόλαια δικαιωμάτων προαίρεσης (Options) κ.α.

Επειδή δύσκολα θα βρεθούν προϊόντα Unit Linked που θα επενδύουν απ’ ευθείας το σύνολο του χαρτοφυλακίου τους σε παράγωγα προϊόντα και επειδή συνήθως όπου εμφανίζονται παράγωγα προϊόντα σε επενδυτικά χαρτοφυλάκια Unit Linked προϊόντων, αυτά αποτελούν κάποιο μικρό μέρος των συνολικών επενδύσεών τους, δεν θα επεκταθώ περισσότερο σε αυτό το θέμα στο παρόν άρθρο!

Τονίζεται ότι σχεδόν κανένα προϊόν Unit Linked δεν είναι αποκλειστικά μετοχικό ή ομολογιακό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού του χαρτοφυλακίου επενδύεται σε μετοχές (επιθετικό) ή ομόλογα (αμυντικό) αντίστοιχα!

Όπως είναι μάλλον εύκολα κατανοητό η αγορά ενός ασφαλιστικού προϊόντος με επενδυτικό χαρακτήρα (Unit Linked) χαρακτηρίζεται από πολλές ιδιαιτερότητες σε επίπεδο κινδύνων που το κάθε ξεχωριστό προϊόν Unit Linked διαχειρίζεται!

Είναι σκόπιμο λοιπόν όταν προτείνουμε σε κάποιο πελάτη μας να αγοράσει ένα προϊόν τέτοιου τύπου, θα πρέπει κατ’ αρχήν εμείς οι ίδιοι να είμαστε πολύ καλά εκπαιδευμένοι και ενημερωμένοι σχετικά με αυτό το προϊόν και οπωσδήποτε να ακολουθούμε κατά γράμμα όσα ο νόμος 4583/2018 (IDD) ορίζει!

Περισσότερα (και αναλυτικότερα) για τους κινδύνους των προϊόντων Unit Linked μπορείτε να βρείτε στο βιβλίο «Επενδύσεις και Ασφάλιση», εκδόσεις Σπύρου 2021.

Ποιος είναι ο Κώστας Παπαϊωάννου

Είναι πιστοποιημένος εκπαιδευτής ασφαλιστικών γνωστικών αντικειμένων, με πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία.

Έχει γράψει τα βιβλία «Επενδύσεις και Ασφάλιση», εκδόσεις Σπύρου 2021, που αφορά τις πιστοποιήσεις της ΤτΕ στα προϊόντα Unit Linked και «Ασφαλιστικοί Πράκτορες», Εκδόσεις Σπύρου 2022, που αφορά τις υποχρεωτικές γνώσεις και τις πιστοποιήσεις γνώσεων των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών, από την Τράπεζα της Ελλάδος. Έχει επιπλέον συμμετάσχει στη συγγραφή βιβλίων του ΕΙΑΣ και του ΕΤΙ. Είναι αρθρογράφος του Next Deal.

Συνεργάζεται ως ειδικός επιστήμονας, για ερευνητικούς και διδακτικούς σκοπούς με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και διδάσκει στο ΜΒΑ Τραπεζικής και Ασφαλιστικής Διοίκησης, καθώς και σε άλλα μεταπτυχιακά προγράμματα του ΕΚΠΑ. Επιπλέον συνεργάζεται και διδάσκει στο ΕΙΑΣ και στο ΕΤΙ (Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο - ΕΕΤ), καθώς και σε άλλους εκπαιδευτικούς φορείς.

Έχει κάνει σπουδές οικονομικής κατεύθυνσης και μεταπτυχιακές σπουδές στα ασφαλιστικά. Έχει εργαστεί σε διευθυντικές θέσεις εκπαίδευσης, σε μερικές από τις μεγαλύτερες ασφαλιστικές εταιρίες και τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Ελληνική αγορά.