Στην περαιτέρω ανάπτυξη της κυπριακής ασφαλιστικής αγοράς και στην ενίσχυση των συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών παροχών στοχεύει η νέα κυπριακή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων. Με τη νέα αρχή καταργείται η υφιστάμενη διαρχία στην εποπτεία από την έφορο Ασφαλίσεων και τον έφορο Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών.

Τα τρία νομοσχέδια για τη σύσταση της αρχής εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο της Κύπρου και το «Nextdeal» παρουσιάζει αναλυτικά τις βασικές αρχές της μεταρρύθμισης.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση των νομοσχεδίων, «η ανάγκη για την προτεινόμενη μεταρρύθμιση προέκυψε από τις συστάσεις της μελέτης για την ενοποίηση και ενδυνάμωση της εποπτείας των ασφαλιστικών εταιρειών και ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών που έλαβε μορφή Έκθεσης που διενεργήθηκε από εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων καθώς και από την αντίστοιχη ισπανική αρχή. Για το σκοπό αυτό αποφασίστηκε η ενίσχυση της εποπτείας των Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών και των Ασφαλιστικών Εταιρειών με τη δημιουργία νέας ανεξάρτητης εποπτικής αρχής».

Ανεξάρτητη Αρχή

Η νέα αρχή θα λειτουργεί στα πρότυπα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.

Ειδικότερα, το νομοσχέδιο-ομπρέλα με τίτλο «Ο περί της Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων Κύπρου (ΑΑΕΣΚ) Νόμος του 2019» προβλέπει τη σύσταση ενιαίας εποπτικής αρχής ασφαλιστικών εταιρειών και ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών. Η Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων Κύπρου (ΑΑΕΣΚ) συστήνεται ως ανεξάρτητο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου που θα κατέχει τις αρμοδιότητες, εξουσίες και καθήκοντα που χορηγούνται και επιβάλλονται, αντίστοιχα, από οποιοδήποτε νόμο ή/και κανονιστική διοικητική πράξη στον έφορο Ασφαλίσεων και/ή στον έφορο Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών.

Οποιαδήποτε αναφορά στον έφορο Ασφαλίσεων ή/και στον έφορο Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών θεωρείται ότι συνιστά αναφορά στην Αρχή και οποιαδήποτε αναφορά σε λειτουργό του εφόρου Ασφαλίσεων ή/και του εφόρου Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών θεωρείται ότι συνιστά αναφορά σε λειτουργό της Αρχής.

Κύριοι σκοποί της ΑΑΕΣΚ είναι:

(α) η εποπτεία και διασφάλιση ασφάλειας, αξιοπιστίας, διαφάνειας και ακεραιότητας των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων και των ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών,

(β) η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας, αποτελεσματικότητας, ανταγωνιστικότητας, διαφάνειας και μεθοδικής ανάπτυξης της ασφαλιστικής αγοράς και της αγοράς των ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών,

(γ) η προστασία των ασφαλισμένων και των δικαιούχων ασφαλίσματος και των μελών των ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, και

(δ) κάθε άλλος σκοπός που ανατίθεται από την οικεία νομοθεσία στον έφορο Ασφαλίσεων και έφορο Ταμείων Συνταξιοδοτικών Παροχών.

Η οργάνωση της Αρχής

Οι αρμοδιότητες της Αρχής ασκούνται από:

(α) το Συμβούλιο,

(β) τον πρόεδρο, και

(γ) την Εκτελεστική Επιτροπή (πρόεδρος και δύο εκτελεστικοί σύμβουλοι).

Το Συμβούλιο είναι επταμελές και απαρτίζεται από τον πρόεδρο, δυο εκτελεστικούς συμβούλους και από τέσσερα άλλα μέλη. Μέλη του Συμβουλίου διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο πρόσωπα ανώτατου ηθικού επιπέδου, εγνωσμένου κύρους, εντιμότητας και εγνωσμένης πείρας και κατάρτισης στο χρηματοοικονομικό τομέα, στο τομέα των ασφαλίσεων και των ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών. Ο πρόεδρος και οι εκτελεστικοί σύμβουλοι κατά τη διάρκεια της θητείας τους θα απασχολούνται αποκλειστικά από την ΑΑΕΣΚ και δεν θα ασχολούνται με οποιαδήποτε άλλη εργασία, επάγγελμα ή επιχείρηση.

Αρμοδιότητες Συμβουλίου

Το Συμβούλιο έχει τις ακόλουθες βασικές αρμοδιότητες:

(α) εποπτεύει τη διαχείριση της Αρχής,

(β) καθορίζει την πολιτική της Αρχής σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 για όλα τα θέματα που αφορούν την Αρχή,

(γ) υποβάλλει στον υπουργό εισηγήσεις για θέματα πολιτικής,

(δ) υποβάλλει προτάσεις για κανονισμούς,

(ε) μεριμνά για την επίτευξη των σκοπών της Αρχής,

(στ) εγκρίνει τον προϋπολογισμό της Αρχής,

(ζ) εγκρίνει τους ετήσιους λογαριασμούς και τις οικονομικές καταστάσεις της Αρχής,

(η) καθορίζει την οργάνωση της Αρχής και το γενικό πλαίσιο των εξουσιών και καθηκόντων των υπαλλήλων της, καθώς επίσης το πλαίσιο για τις προσλήψεις προσωπικού, της προαγωγές και τον πειθαρχικό έλεγχο,

(θ) διορίζει τον εξωτερικό ελεγκτή της Αρχής,

(ι) εγκρίνει τις εκθέσεις της Επιτροπής Ελέγχου και παρακολουθεί την εφαρμογή των εισηγήσεων της,

(ια) το Συμβούλιο δύναται από καιρού εις καιρό, υπό τέτοιους όρους και για τέτοιες περιόδους που το ίδιο αποφασίζει, να αναθέτει οποιεσδήποτε από τις αρμοδιότητές του σε οποιοδήποτε από τα μέλη του, ή στην Εκτελεστική Επιτροπή, ή σε οποιονδήποτε από τους υπαλλήλους της Αρχής,

(ιβ) το Συμβούλιο δύναται να διορίσει επιτροπή η οποία να του παρέχει βοήθεια σε εργασία σχετική με την άσκηση οποιασδήποτε συγκεκριμένης δικής του αρμοδιότητας και δύναται να τερματίσει οποτεδήποτε το διορισμό αυτό και

(ιγ) ασκεί κάθε άλλη εξουσία που του ανατίθεται ρητά στον παρόντα νόμο.

Αρμοδιότητες προέδρου

(α) εκπροσωπεί προσωπικά ή δια αντιπροσώπου την Αρχή ενώπιον δικαστηρίων και αρχών,

(β) εκπροσωπεί προσωπικά ή δια αντιπροσώπου του την Αρχή σε ευρωπαϊκές και διεθνείς αρχές και σώματα,

(γ) υπογράφει συμβάσεις που συνάπτονται από την Αρχή, καθώς και τις ετήσιες εκθέσεις, τις οικονομικές καταστάσεις, την αλληλογραφία και τα λοιπά έγγραφα της Αρχής,

(δ) αναθέτει την άσκηση οποιωνδήποτε από τις εξουσίες που προβλέπονται στις πιο πάνω παραγράφους σε υπαλλήλους της Αρχής με δική του ευθύνη.

Αρμοδιότητες της Εκτελεστικής Επιτροπής

Η Εκτελεστική Επιτροπή έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

(α) εφαρμόζει την πολιτική της Αρχής·

(β) διευθύνει και ελέγχει τις εργασίες της Αρχής·

(γ) αποφασίζει για την χορήγηση, αναστολή ή ανάκληση αδειών·

(δ) αποφασίζει για την έγκριση ή απόρριψη αιτήσεων για εγγραφή ή/και την έκδοση ή ανάκληση πιστοποιητικών εγγραφής·

(ε) διορίζει, θέτει σε διαθεσιμότητα ή/και παύει πρόσωπα στην υπηρεσία της Αρχής κατά τα προβλεπόμενα σε κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος νόμου και μεριμνά όπως η Αρχή έχει στη διάθεσή της επαρκές προσωπικό, τόσο σε αριθμό όσο και σε δομή, ως επίσης και όλα τα απαραίτητα μέσα για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων και την άσκηση των εξουσιών της·

(στ) ασκεί πειθαρχική εξουσία επί των υπαλλήλων της Αρχής και επιβάλλει πειθαρχικές ποινές, κατά τα προβλεπόμενα σε κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος νόμου·

(ζ) λαμβάνει κάθε αναγκαίο μέτρο που προβλέπεται στον παρόντα νόμο και την κείμενη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων μέτρων διοικητικής ή οικονομικής φύσης, έναντι των φυσικών ή νομικών προσώπων που τελούν υπό την εποπτεία της Αρχής, καθώς και των μελών του διοικητικού τους οργάνου·

(η) μεριμνά για την τήρηση λογαριασμών και για την κατάρτιση και υποβολή εκθέσεων και οικονομικών καταστάσεων κατά τα προβλεπόμενα στο Μέρος·

(θ) εκδίδει εσωτερικές εγκυκλίους σε σχέση με την οργάνωση, λειτουργία και εσωτερική διακυβέρνηση της Αρχής·

(ι) συγκαλεί τις συνεδρίες του Συμβουλίου και καθορίζει την ημερήσια διάταξη αυτών σύμφωνα με τις πρόνοιες του παρόντος Νόμου·

(κ) υποβάλλει εισηγήσεις στο Συμβούλιο αναφορικά με τη σύνταξη και υποβολή κανονισμών·

(λ) υποβάλλει εισηγήσεις στο Συμβούλιο αναφορικά με τη πολιτική και την εσωτερική διακυβέρνηση της Αρχής·

(μ) υποβάλλει στο Συμβούλιο πρόγραμμα εργασιών και σχετικό προϋπολογισμό για το εκάστοτε έτος που ακολουθεί·

(ν) ασκεί γενικά όλες τις εξουσίες της Αρχής οι οποίες δεν παρέχονται ειδικά στον πρόεδρο ή στο Συμβούλιο.

Επιτροπές

Συμβουλευτική Επιτροπή Ασφαλίσεων συγκροτείται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου κατόπιν πρότασης του υπουργού Οικονομιών, η οποία απαρτίζεται από εννέα μέλη ως ακολούθως:

(α) Τον εκάστοτε πρόεδρο και τους εκάστοτε εκτελεστικούς συμβούλους της Αρχής,

(β) έναν (1) εκπρόσωπο του Συνδέσμου Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου, έναν (1) εκπρόσωπο του Παγκύπριου Συνδέσμου Επαγγελματιών Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών και έναν (1) εκπρόσωπο του Συνδέσμου Αναλογιστών Κύπρου,

(γ) έναν (1) εμπειρογνώμονα κατά την κρίση του Υπουργικού Συμβουλίου σε θέματα που αφορούν τον ασφαλιστικό τομέα

(δ) το γενικό διευθυντή υπουργείου Οικονομικών ή εκπρόσωπό του και

(ε) το γενικό διευθυντή υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Το πεδίο αρμοδιοτήτων της Συμβουλευτικής Επιτροπής Ασφαλίσεων περιλαμβάνει τη λειτουργία της ασφαλιστικής αγοράς, τη δημιουργία συστημάτων εκπαίδευσης των απασχολούμενων στην ασφαλιστική αγορά, τη σύνταξη κώδικα δεοντολογίας των ασκούντων ασφαλιστικές εργασίες ή εργασίες διαμεσολάβησης, την ενημέρωση του καταναλωτή για θέματα ασφαλίσεων καθώς και για οποιοδήποτε θέμα αφορά άμεσα ή έμμεσα την ασφάλιση ή την αντασφάλιση ή τη διαμεσολάβηση.

Συμβουλευτική Επιτροπή Επαγγελματικών Συντάξεων συγκροτείται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου κατόπιν πρότασης του υπουργού Οικονομικών, η οποία απαρτίζεται από δώδεκα μέλη ως ακολούθως:

(α) τον εκάστοτε πρόεδρο και τους εκάστοτε εκτελεστικούς συμβούλους της Αρχής,

(β) δυο (2) εκπροσώπους των εργοδοτικών οργανώσεων,

(γ) τρεις (3) εκπροσώπους των συνδικαλιστικών οργανώσεων,

(δ) έναν (1) εκπρόσωπο του Συνδέσμου Αναλογιστών Κύπρου,

(ε) έναν (1) εμπειρογνώμονα κατά την κρίση του Υπουργικού Συμβουλίου σε θέματα που αφορούν συνταξιοδοτικές παροχές

(στ) το γενικό διευθυντή υπουργείου Οικονομικών ή εκπρόσωπό του και

(ζ) το γενικό διευθυντή υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Αρμοδιότητες κάθε Συμβουλευτικής Επιτροπής είναι:

(α) η συζήτηση και διαμόρφωση απόψεων σε θέματα πολιτικής και τροποποιήσεων στο νομοθετικό πλαίσιο,

(β) η παροχή γνώμης και συμβουλών προς την Αρχή, και

(γ) η υποβολή εισηγήσεων προς την Αρχή σχετικά με τη λήψη ή τροποποίηση ειδικών νομοθετικών ή άλλων μέτρων, σε θέματα που αφορούν το πεδίο αρμοδιοτήτων της αναλόγως1-2.

Το πεδίο αρμοδιοτήτων της Συμβουλευτικής Επιτροπής Επαγγελματικών Συντάξεων περιλαμβάνει τη λειτουργία της αγοράς επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, την ενημέρωση του κοινού για θέματα επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών καθώς και για οποιοδήποτε θέμα αφορά άμεσα ή έμμεσα τις επαγγελματικές συνταξιοδοτικές παροχές.

Με τα άλλα δύο νομοσχέδια («Ο περί ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών Εργασιών και άλλων συναφών θεμάτων (τροποποιητικός) νόμος του 2019» και «Ο περί της ίδρυσης, των δραστηριοτήτων και της εποπτείας των ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (τροποποιητικός) νόμος του 2019»), προσαρμόζεται η υφιστάμενη νομοθεσία στις απαιτήσεις της νέας αρχής. Η βασική προσαρμογή αφορά το δικαίωμα προσφυγής κατά των αποφάσεων της Αρχής, με τη διαγραφή υφιστάμενων προνοιών που προβλέπουν προσφυγή των αποφάσεων του εφόρου Ασφαλίσεων ενώπιον του γενικού διευθυντή του υπουργείου Οικονομικών. Σημειώνεται ότι οι αποφάσεις της Αρχής μπορούν να αμφισβητηθούν με προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο.