Αναδημοσίευση από την ειδική έκδοση της εφημερίδας Nextdeal (Τεύχος 560)

Της Μαίρης Λαμπαδίτη

Oυραγός στην ΕΕ παραμένει η Ελλάδα όσον αφορά τη δημιουργία Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Το  συνολικό ενεργητικό των 33  υπαρχόντων ταμείων ( 29 προαιρετικής και 4 υποχρεωτικής ασφάλισης) αντιπροσωπεύει μόλις το 1% του ΑΕΠ, όταν σε άλλες χώρες φτάνει στο 233% του ΑΕΠ και ο μέσος όρος στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ είναι στο 105,1%.

Στις 31/12/2024 στην Ελλάδα  τα 33 ΤΕΑ απαριθμούσαν 222.671 ασφαλισμένους  με ύψος ενεργητικού (περιουσίας) 2,5  δις ευρώ.

Εκπρόσωποι των θεσμικών επενδυτών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας ότι το δημογραφικό πρόβλημα , δημιουργεί την ανάγκη για κεφαλαιοποιητικά συστήματα ασφάλισης και συμπληρωματική σύνταξη. Σύμφωνα με τις μελέτες των οικονομολόγων το 2100, η Ελλάδα θα είναι μείον 3,7 εκατ. κατοίκους ενώ όλη η Ευρώπη  μειώνεται κατά 150 εκατομμύρια.

Αλλά και στην έκθεση του ΙΟΒΕ ( Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών)  για τα ΤΕΑ τονίζονται τα  πολλαπλά οφέλη τόσο στο ασφαλιστικό σύστημα, όσο και στη μακροπρόθεσμη πορεία της ελληνικής οικονομίας μέσα από τη συνταξιοδοτική αποταμίευση. Η έκθεση εκτιμά ότι τα ΤΕΑ μπορούν να ενισχύσουν την ελληνική οικονομία με 2.7 δις ετησίως.

Την ίδια ώρα  η έκθεση που δημοσιοποιήθηκε από τον ΟΟΣΑ σχετικά με τα οφέλη των επαγγελματικών ταμείων ασφάλισης δείχνει ότι η Ελλάδα έχει μείνει πίσω σε σχέση με άλλα κράτη όπου είναι ανεπτυγμένος ο θεσμός των πολυεργοδοτικών συνταξιοδοτικών ταμείων  τα οποία διευκολύνουν την παροχή συνταξιοδοτικών προγραμμάτων με τη συμμετοχή του εργοδότη.

Σημειώνουμε ότι τα πολύ- εργοδοτικά ταμεία δημιουργούνται από ομάδες ανθρώπων που δεν έχουν κάποιο επαγγελματικό δεσμό, δεν ανήκουν στην ίδια επαγγελματική ομάδα, δεν κάνουν το ίδιο επάγγελμα και δεν απασχολούνται  στην ίδια επιχείρηση.

Είναι ενδεικτικό ότι πολλές χώρες το τελευταίο διάστημα στρέφονται προς την δημιουργία  πολυ-εργοδοτικών ΤΕΑ, καθώς τα οφέλη είναι πολλά, με κύρια τη μείωση του διαχειριστικού κόστους, τη δημιουργία οικονομιών κλίμακος, τις καλύτερες επενδυτικές επιλογές και την καλύτερη διακυβέρνηση.

Τα εν λόγω ταμεία θα ήταν η καλύτερη λύση για την Ελλάδα όπου κυριαρχούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και υπάρχει μεγάλος αριθμός αυτοαπασχολούμενων. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, πάνω από το 88 % των επιχειρήσεων απασχολούν έως 10 άτομα προσωπικό και συνολικά το 98,4% των επιχειρήσεων απασχολεί έως 50 άτομα.

Ωστόσο αν και η σύσταση πολύ- εργοδοτικών ταμείων θεσπίστηκε και στη χώρα μας  με τον νόμο 5078/2023  οι συζητήσεις μεταξύ των φορέων δεν έχουν  αποδώσει καρπούς  καθώς για παράδειγμα το ταμείο των κοινωνικών εταίρων  δηλαδή της Γενικής Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) και του  Συνδέσμου  Ελληνικών Βιομηχανιών (ΣΕΒ)  παραμένει ακόμα στα χαρτιά..

Υπενθυμίζουμε ότι ο νόμος εξομοίωσε τη φορολόγηση  στις παροχές των ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης με την  φορολόγηση που υπήρχε ήδη στα ομαδικά ιδιωτικά ασφαλιστήρια.

Ωστόσο η υπουργός εργασίας Νίκη Κεραμέως εξήγγειλε πρόσφατα νέες θεσμικές παρεμβάσεις και συμπλήρωση του νόμου 5078/2023 με στόχο την ανάπτυξη ενός σύγχρονου, βιώσιμου και κοινωνικά δίκαιου πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης

Μια από τις βασικές αλλαγές θα προβλέπει οι ασφαλισμένοι μέσω ομαδικών ασφαλιστικών προϊόντων επαγγελματικής συνταξιοδότησης να έχουν τους ίδιους όρους κατοχύρωσης, θεμελίωσης και λήψης συνταξιοδοτικών παροχών με αυτούς που ισχύουν για τους ασφαλισμένους των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ).

Σε κάθε περίπτωση, η κ. Κεραμέως ξεκαθάρισε τον κρίσιμο ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) , σε συνεργασία με την οποία άλλωστε, το υπουργείο επεξεργάζεται βελτιώσεις και κάλεσε σε διάλογο όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Τα θέματα που θα τεθούν στο διάλογο είναι :

η διευκόλυνση της φορητότητας των ασφαλιστικών δικαιωμάτων μεταξύ των φορέων του 2ου Πυλώνα (ανταλλαγή ασφαλισμένων μεταξύ ΤΕΑ και ομαδικών συμβολαίων),

η μείωση του κόστους λειτουργίας και διαχείρισης των ΤΕΑ μέσω ειδικών φοροαπαλλαγών, καθώς και

η δημιουργία πλατφόρμας συνταξιοδοτικών πληροφοριών που θα επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να ελέγχουν (και να συγκρίνουν) ανά πάσα στιγμή τις συνταξιοδοτικές προσδοκίες τους από το σύνολο των πυλώνων που έχουν ενταχθεί.

Σημειώνεται  ότι από 1/1/2025 η εποπτεία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης ασκείται από την Τ.τ.Ε.η οποία μέσω των εκπροσώπων της  δηλώνει ότι θα σταθεί αρωγός στις προσπάθειες των διοικήσεων των ΤΕΑ να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ενώ επεσήμανε την ανάγκη η υφιστάμενη νομοθεσία να συμπληρωθεί από ορισμένες διατάξεις που θα δίδουν στα ΤΕΑ τη δυνατότητα να εισάγουν χωρίς επιμέρους εποπτικές εγκρίσεις, και με μεγαλύτερη ευελιξία, νέα προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών.

Σύμφωνα με τον   πρόεδρο της  Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.) Χρήστο Νούνη  οι αποδόσεις των ΤΕΑ είναι ικανοποιητικές 4%-5% . Για την ανάπτυξη των ΤΕΑ- επισημαίνει -χρειάζεται μια εθνική στρατηγική, με μείωση εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, υποχρεωτική εγγραφή στον 2ο πυλώνα, ενίσχυση με κίνητρα και μείωση του κόστους λειτουργίας μέσω φοροαπαλλαγών, και  θέσπιση φορολογικών κινήτρων.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ένα από τα ταμεία υποχρεωτικής ασφάλισης που σημειώνει θετική πορεία , το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών (ΤΕΑΥΦΕ) περιόρισε το χρόνο αναμονής στην καταβολή επικουρικής σύνταξης από τους εννέα, στους έξι μήνες. Στο επενδυτικό πεδίο, η απόδοση του χαρτοφυλακίου του Ταμείου, βρίσκεται στο 6,57%, με προοπτική έως το τέλος της χρονιάς να φτάσει ακόμα και στο 7%. Έτσι,  το ΤΕΑΥΦΕ έχει καταφέρει να διαθέτει περιουσία στα επίπεδα των 440 εκατ. ευρώ.

Η υψηλότερη σύνταξη που καταβάλλει το Ταμείο, ανέρχεται στα επίπεδα των 295 ευρώ το μήνα ενώ υπολογίζεται ότι  περίπου 200 ασφαλισμένοι έχουν ήδη  υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης.

Η πορεία του ΤΕΚΑ και του ΕΦΚΑ

Αν και νεοσύστατο- μετράει μόλις 2.5 έτη λειτουργίας το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης ( ΤΕΚΑ) – το πρώτο δημόσιο κεφαλαιοποιητικό επικουρικό ταμείο- έχει ήδη εντάξει 546.000 ασφαλισμένους που αντιστοιχούν σε 204.000 εργοδότες ενώ  οι  αποταμιεύσεις-εισφορές των ασφαλισμένων ανέρχονται σε 210 εκ. ευρώ.

Αλλά και τα αποθεματικά του ΕΦΚΑ ( Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης)  πολλαπλασιάστηκαν καταγράφοντας σημαντικές αποδόσεις μέσω της επαγγελματικής διαχείρισης . Το 2024 τα ποσά πλέον ανέρχονται σε περισσότερα από 2-2,5 δις από 1 δις που ήταν τα προηγούμενα χρόνια. Στόχος του φορέα είναι η δημιουργία ενός διευρυμένου πλαισίου με μεγαλύτερη ευελιξία σε συνεργασία με άλλα ταμεία και το Υπουργείο Οικονομικών ώστε να διασφαλιστούν στο μέλλον υψηλότερα κέρδη.

Τι ισχύει στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Στο Βέλγιο, τα κλαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα επωφελούνται από απαλλαγή από τον φόρο ασφαλίστρων 4,4% επί των εισφορών.

Στη Γερμανία, οι εργοδότες που καταβάλλουν εισφορές τουλάχιστον 240 ευρώ ετησίως για λογαριασμό εργαζομένου χαμηλού εισοδήματος σε επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα και λαμβάνουν έκπτωση φόρου 30% της εισφοράς, με ανώτατο όριο εισφοράς 960 ευρώ..

Στην Ισπανία, οι εργοδότες μπορούν να εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος εταιρειών το 10% των εισφορών τους σε επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα υπέρ εργαζομένων με ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές κάτω των 27 000 ευρώ. 

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από την ειδική έκδοση της εφημερίδας Nextdeal (Τεύχος 560) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 110-111 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)