Γράφει η Νικολέτα Περδικάρη, συνεργάτης της Δικηγορικής Εταιρίας Ρόκας

Αν ένα πλοίο εισέλθει στην εμπόλεμη ζώνη των Στενών του Ορμούζ, τίθεται το ερώτημα αν χάνεται αυτόματα η ασφαλιστική κάλυψη για κάθε ζημιά στο πλοίο και/ή στο φορτίο, ακόμη και για ζημιές που δεν έχουν καμία σχέση με πολεμικές ενέργειες, όπως μια συνηθισμένη βλάβη μηχανής, ή η ασφάλιση παραμένει σε ισχύ για ζημιές που προκλήθηκαν και δεν είχαν ως αιτία τους πολεμικά γεγονότα, δηλαδή για ζημιές που θα είχαν προκληθεί ακόμα και αν δεν συνέβαιναν σε εμπόλεμη ζώνη.

Η απάντηση εξαρτάται από τους όρους του ασφαλιστηρίου του πλοίου.

Τι είναι πολεμικός κίνδυνος;

Ως «πολεμικούς κινδύνους» χαρακτηρίζει ο Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (άρθ. 260 παρ. 2) τα πολεμικά γεγονότα ή τις πολεμικές ενέργειες, καθώς και γεγονότα που επήλθαν μετά τη λήξη του πολέμου αλλά εξαιτίας αυτού. Με τους πολεμικούς κινδύνους εξομοιώνονται οι κίνδυνοι από εμφύλιο πόλεμο, στάση ή λαϊκές ταραχές.

Πρέπει ωστόσο να δοθεί προσοχή στο τι ορίζει το ασφαλιστήριο ως πολεμικό κίνδυνο.

Ποιος είναι ο γενικός κανόνας και τι ισχύει διεθνώς ;

Θα πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ δύο περιπτώσεων ζημιών :

1. Ζημίες προκαλούμενες άμεσα από «πολεμικό κίνδυνο» : Ο γενικός κανόνας είναι ότι τα περισσότερα ασφαλιστήρια περιέχουν «εξαίρεση πολεμικών κινδύνων», που συνήθως περιλαμβάνεται στους γενικούς όρους τους (War Exclusion). Αυτό σημαίνει ότι αν η ζημία προκληθεί άμεσα από πολεμικές ενέργειες, ο ασφαλιστής δεν καταβάλλει αποζημίωση.

Μπορεί ωστόσο να συμφωνηθεί ειδική κάλυψη ώστε η ασφάλιση να καλύπτει και περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται ως πολεμικοί κίνδυνοι (War Risk Insurance).

2. Ζημίες από κινδύνους ενόσω το πλοίο βρίσκεται σε εμπόλεμη ζώνη : Η ασφαλιστική κάλυψη για ζημιές που δεν έχουν σχέση με πολεμικές ενέργειες — όπως μια βλάβη μηχανής ή ένα τυχαίο ατύχημα — παραμένει κατ’ αρχήν σε ισχύ, ακόμα και αν το πλοίο ή το φορτίο βρίσκεται σε εμπόλεμη ζώνη.

Ωστόσο, με ειδική συμφωνία στην ασφαλιστική σύμβαση, μπορεί να προβλεφθεί ότι η κάλυψη δεν ισχύει ακόμα και για ζημιές που δεν συνδέονται άμεσα με πολεμικά γεγονότα — δηλαδή, το ασφαλισμένο πλοίο και φορτίο δεν αποζημιώνονται αν υποστούν ζημία κατά τη διάρκεια πολεμικών γεγονότων, ανεξάρτητα από το αν αυτά προκάλεσαν πραγματικά τη ζημία.

Πάντως, στη διεθνή ναυτασφαλιστική πρακτική, η ασφαλιστική δεν καλύπτει ζημιές που συνέβησαν σε περιοχή που χαρακτηρίζεται εμπόλεμη, ακόμα και αν η ζημία δεν προέρχεται από κίνδυνο που χαρακτηρίζεται ως πολεμικός.