Αν και το θέμα έχει μεγάλο βάθος, σε αυτό το άρθρο προσεγγίζουμε τις βασικές έννοιες και ορισμένες διαφορές τους.

Με λίγα λόγια Ασφαλιστική Σύμβαση, είναι η συμφωνία που συνδέει τον Ασφαλιστικό Διαμεσολαβητή με την ή τις ασφαλιστικές εταιρίες που συνεργάζεται.

Η νομική βάση αυτής της σύμβασης άλλαξε μετά από την ενσωμάτωση στη νομοθεσία μας της οδηγίας IDD (Insurance Distribution Directive) το 2018.

Να ξεκαθαρίσουμε ότι η οδηγία IDD σε κανένα σημείο της δεν πρότεινε μια τέτοια αλλαγή.

Ας δούμε τι ίσχυε μέχρι το 2018.

Στις συμβάσεις συναντούσαμε τον εξής όρο:

«Χαρακτηρισμός Σύμβασης: Αποσαφηνίζεται και δηλώνεται ανεπιφύλακτα πως η παρούσα σύμβαση είναι σύμβαση έργου και διέπεται από το σχετικό Νομοθετικό και Κανονιστικό πλαίσιο, όπως εκάστοτε ισχύει. Τονίζεται πως η παρούσα σύμβαση δεν είναι, δεν μπορεί να θεωρηθεί ή να ερμηνευτεί ως σχέση εξαρτημένης εργασίας….»

Αν και από σύμβαση σε σύμβαση υπήρχαν κάποιες διαφοροποιήσεις η ουσία ήταν η ίδια. Η σύμβαση ήταν σύμβαση έργου.

Τι ακριβώς είναι η σύμβαση έργου;

Σύμβαση έργου (681 ΑΚ) υπάρχει, όταν ένα πρόσωπο αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει ορισμένο έργο, για λογαριασμό άλλου προσώπου ή φορέα αντί καταβολής συμφωνημένης αμοιβής, σε καθορισμένο ή όχι χρονικό διάστημα.

Ποιο ήταν το νομοθετικό πλαίσιο για τον ασφαλιστικό σύμβουλο πριν το 2018;

Ο ασφαλιστικός σύμβουλος, που είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο, κατά το άρθρο 16 του Ν. 1569/1985, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 13 του Ν. 2170/1993, μελετά την αγορά, παρουσιάζει και προτείνει λύσεις ασφαλιστικής κάλυψης των αναγκών των πελατών με ασφαλιστικές συμβάσεις για λογαριασμό ασφαλιστικών επιχειρήσεων ή ασφαλιστικών πρακτορείων ή μεσιτών, με βάση σύμβαση, έναντι προμηθείας, για την πρόσκτηση εργασιών. Ο ασφαλιστικός σύμβουλος δεν έχει δικαίωμα υπογραφής ασφαλιστηρίων. Η σχέση που συνδέει τον ασφαλιστικό σύμβουλο με την ασφαλιστική επιχείρηση ή τον ασφαλιστικό πράκτορα ή το μεσίτη ασφαλίσεων είναι σύμβαση έργου.

Πόσο σημαντική ήταν για τον Ασφαλιστικό σύμβουλο η σχέση με σύμβαση έργου;

Η σύμβαση μισθώσεως έργου, διακρίνεται από αυτή της εξαρτημένης σχέσης εργασίας καθώς στη δεύτερη ο εργαζόμενος υπόκειται σε νομική και προσωπική εξάρτηση από τον εργοδότη, η οποία εκδηλώνεται με το δικαίωμα του τελευταίου να δίνει δεσμευτικές για τον εργαζόμενο οδηγίες, ως προς τον τρόπο, τόπο και χρόνο παροχής των υπηρεσιών του και να ασκεί εποπτεία και έλεγχο για τη διαπίστωση της συμμόρφωσης του προς αυτές (Ολ.ΑΠ 28/2005 ).

Στη σύμβαση έργου λοιπόν δεν υπάρχει προσωπική εξάρτηση του εργαζόμενου, ούτε είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει δεσμευτικές οδηγίες ως προς τον τρόπο, τόπο και χρόνο παροχής των υπηρεσιών του και δεν υπάρχει υποχρέωση ασφάλισης του παρέχοντα την υπηρεσία εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρίας.

Ποιο πρόβλημα προέκυψε στην πορεία με τη σύμβαση έργου;

Με το άρθρο 1 του Ν.3846/2010, ισχύει ότι: «Η συμφωνία μεταξύ εργοδότη και απασχολούμενου για παροχή υπηρεσιών ή έργου, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, ιδίως στις περιπτώσεις αμοιβής κατά μονάδα εργασίας (φασόν), τηλεργασίας και κατ΄ οίκον απασχόλησης, τεκμαίρεται ότι υποκρύπτει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, εφόσον η εργασία παρέχεται αυτοπροσώπως, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη για εννέα (9) συνεχείς μήνες».

Μια σύμβαση έργου, που όμως υποχρεώνει τον αντισυμβαλλόμενο να εργάζεται μόνο ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη και μάλιστα αυτοπροσώπως για 9 συνεχείς μήνες, τότε θα σημαίνει ότι η σύμβαση αυτή δεν πρόκειται για σύμβαση έργου, αλλά πρόκειται για σύμβαση εξαρτημένης εργασίας.

Σημαντικό στοιχείο είναι πως «Ο χαρακτηρισμός μιας συμβάσεως, ως εργασίας ή έργου ανήκει στη δικαιοδοσία του δικαστηρίου, το οποίο θα κρίνει με βάση τα περιστατικά τα οποία θα προκύψουν από την αποδεικτική διαδικασία, ανεξάρτητα από το νομικό χαρακτήρα που έδωσαν στην έννομη σχέση τα συμβαλλόμενα μέρη (Ολ.ΑΠ 19/2007, Ολ.ΑΠ 18/2006)».

Αλλαγή σε σύμβαση εντολής με αφορμή την IDD:

Μετά την ενσωμάτωση της IDD στο εθνικό δίκαιο με τις διατάξεις του ν. 4583/2018 η σχέση του πρώην ασφαλιστικού συμβούλου και νυν ασφαλιστικού πράκτορα με την εταιρία, άλλαξε και η σύμβαση έργου αντικαταστάθηκε από τη σύμβαση εντολής.

Η εντολή στο Αστικό Δίκαιο είναι η σύμβαση με την οποία ο ένας εκ των συμβαλλομένων (εντολοδόχος) αναλαμβάνει την υποχρέωση να διεξαγάγει χωρίς αμοιβή την υπόθεση που του ανέθεσε ο άλλος συμβαλλόμενος (εντολέας). Ρυθμίζεται στον Αστικό Κώδικα στα άρθρα 713-729.

Ότι δεν ρυθμίζεται από διατάξεις του ν. 4583/2018, ρυθμίζεται από τον ν. 1569/1985.

Καθώς η νεότερη νομολογία δέχεται την ύπαρξη έμμισθης εντολής, η σχέση που συνδέει πλέον τον ασφαλιστικό πράκτορα με την ασφαλιστική επιχείρηση είναι σύμβαση εντολής, αμειβομένου με προμήθεια επί του ασφαλίστρου.

Δεν εφαρμόζονται πλέον οι διατάξεις περί συμβάσεως έργου.

Αξίζει να αναφερθεί πως σύμφωνα με τον Α.Κ Άρθρο 714, ο εντολοδόχος ευθύνεται για κάθε πταίσμα.

Συμπέρασμα:

Με όχημα την IDD άλλαξε η σύμβαση και επομένως και η νομική σχέση του ασφαλιστικού πράκτορα με την ασφαλιστική εταιρία. Καταργήθηκε για τον ασφαλιστικό σύμβουλο η σύμβαση έργου, επί της οποίας δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας και δεν είναι σύμβαση εξαρτημένης εργασίας.

Αντικαταστάθηκε με τη σύμβαση εντολής η οποία είναι μία σύμβαση ενοχική, υποσχετική και αιτιώδης. Ενεργεί ως υποχρέωση του εντολοδόχου προς εκτέλεση της εντολής. Καλείται έμμισθη σύμβαση εντολής και ο εντολοδόχος ευθύνεται για κάθε πταίσμα του κατά την εκτέλεση της εντολής.

Λίγα ιστορικά στοιχεία:

Την έννοια της ανάθεσης της εντολής, ιστορικά την εφάρμοσαν οι Ρωμαίοι νομικοί μέσω της Ιουστινιάνειας κωδικοποίησης (Πανδέκτης). Ο εντολοδόχος (ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής) που ονομαζόταν mandatarius (από το mandatory: επιτακτικό-προστακτικό-υποχρεωτικό), δεσμεύονταν να πράξει ή να δώσει κάτι, χωρίς αμοιβή, κατόπιν απαίτησης του εντολέα του mandator.

Η έννοια της εντολής πέρασε ως αμισθί στο δίκαιο και πολύ αργότερα πέρασε στο εμπορικό δίκαιο, όπου προβλέπονταν αμοιβή, όμως οι υποχρεώσεις του εντολοδόχου διατηρούνται ως είχαν.