Γράφει η Βάσω Μουτάφη, Ασφαλιστικός Πράκτορας-Συντονιστής Ασφαλιστικών Πρακτόρων, Προέδρος Συλλόγου «ΙΣΧΥΣ» Δωδ/νήσου

Στα προϊστορικά χρόνια, την εποχή του Χαλκού το 3.000 π.Χ., όπου ανθούσαν ο Κυκλαδικός (3.000-2.000 π.Χ.) και ο Μινωικός (3.000-1.375 π.Χ.) πολιτισμός, το Ανταλλακτικό εμπόριο είχε την μορφή της εισαγωγής των αγαθών που έλειπαν από μια κοινωνία και όχι της αποκομιδής κέρδους από την εξαγωγή του πλεονάσματος των αγαθών.

Η δημιουργία κανόνων που θα διασφάλιζαν την αμοιβαία ωφέλεια ήταν ένα φυσικό επακόλουθο. Χάρη στους κανόνες αυτούς έγινε δυνατή η σταδιακή καθιέρωση σταθερών Αξιών και Ενιαίων Συστημάτων Μέτρησης τα οποία ήταν κοινά αποδεκτά.

Αυτό διευκόλυνε το πέρασμα από το ανταλλακτικό εμπόριο στο πιστωτικό εμπόριο. Η πίστη (=εμπιστοσύνη) που με τις συναλλαγές αναπτύχθηκε ανάμεσα στις ναυτικές κοινωνίες διαμόρφωσε μια δεοντολογία που τηρήθηκε πιστά επί αιώνες ως έθιμο. Σ’ αυτήν ακριβώς τη δεοντολογία, η πανίσχυρη ναυτική Ρόδος των αρχών του 5ου αι. π.Χ. προσέδωσε διεθνή ισχύ.

Η «κοινωνία» (=συμμετοχή) στους κινδύνους της θάλασσας, όπως την προβλέπει ο ναυτικός νόμος των Ροδίων, αποτελεί το θεμέλια της μετοχικής εταιρείας αλλά και της ασφάλειας από διαφόρους κινδύνους, θεσμοί με τους οποίους λειτουργεί ακόμα και σήμερα το διεθνές εμπόριο.

Οι Ρόδιοι ναυτικοί, καλλιεργημένοι και μορφωμένοι, συνέλεξαν και κατέγραψαν όλους τους κανόνες, τις τεχνικές και τα καθήκοντα που εφαρμόζονταν στα πλοία.

Πρόκειται για ένα σημαντικότατο νομικό επίτευγμα των Ροδίων της αρχαίας περιόδου, που είχε μεγάλη απήχηση σε όλους τους λαούς που τότε ασκούσαν το ναυτικό εμπόριο. Προκαλεί μέχρι και σήμερα τον θαυμασμό σε πολλούς ιστορικούς και νομικούς, γιατί η νομοθεσία αυτή έδινε εύστοχες, δίκαιες και πρακτικές λύσεις στα διάφορα προβλήματα που παρουσιάζονταν στο θαλάσσιο εμπόριο.

Ο Νόμος αυτός, «Ο Ναυτικός κώδικας της Ρόδου», συντάχθηκε ανάμεσα στις χρονολογίες 479 π.Χ.- 475 π.Χ. και αφορούσε όλες τις υποχρεώσεις και όλα τα δικαιώματα, όσων εμπλέκονταν στο θαλάσσιο εμπόριο.

Ο “Ροδιακός Νόμος”, χωριζόταν σε τρία κύρια μέρη:
 

• Το “Εισαγωγικό”, στο οποίο επισημαίνεται ότι η Κυβέρνηση της Ρόδου στηρίζει απόλυτα το νόμο. (Ο νόμος στηρίζεται απόλυτα από την εκάστοτε κυβέρνηση)
• Το Δεύτερο μέρος, περιέχει 19 άρθρα με βασικότατους κανόνες, εκ των οποίων ο κυριότερος, αναφέρει ότι τα συμβόλαια ναυλώσεως και θαλάσσιας μεταφοράς, προκειμένου να έχουν ισχύ, οφείλουν να γίνονται εγγράφως και όχι προφορικά.
• Το Τρίτο μέρος του νόμου, αποτελείται από 47 άρθρα, τα οποία εξειδικεύονται σε συγκεκριμένα ζητήματα του Ναυτικού Δικαίου, όπως οι ποινές για την κλοπή των διαφόρων εξαρτημάτων των πλοίων.

Περιλαμβάνει διατάξεις που σχετίζονται με τα πληρώματα και τα καθήκοντά τους, με παραβιάσεις των κανόνων ναυσιπλοΐας και τις αντίστοιχες ποινές, με συμβάσεις μεταφοράς αγαθών, ναυτικά δάνεια και ασφάλιση πολύτιμων αντικειμένων κατά τη μεταφορά τους. Κυρίως, όμως, αναφέρεται σε θέματα ναυαγίου και αβαρίας, δηλαδή αποβολής φορτίου.

Δυστυχώς, δεν έχει διασωθεί ή δεν έχει βρεθεί ακόμα κάποιο αντίγραφο του Ναυτικού Κώδικα της Ρόδου και όλα τα στοιχεία έχουν προκύψει μέσα από έρευνες και ιστορικές πηγές.

Κατά τη διάρκεια των θαλάσσιων μεταφορών υπήρχαν κίνδυνοι μεγάλοι και αρκετά περίπλοκοι που δεν μπορούσαν να ρυθμιστούν από τους νόμους της μεταφοράς στην ξηρά. Με την πάροδο των χρόνων, άρχιζαν να γεννιούνται και σταδιακά να επικρατούν διάφορα Έθιμα.

Ένα εξ αυτών, με την ονομασία “συνεισφορά”, ουσιαστικά αποτελεί την εθιμική διαμόρφωση της κοινής αβαρίας. Η “συνεισφορά”, όριζε ότι σε περίπτωση που κάποιος πλοιοκτήτης ή έμπορος, έχανε το σύνολο ή μέρος των εμπορευμάτων και των εξαρτημάτων του πλοίου του, προκειμένου να σωθούν τα εμπορεύματα άλλων, τότε οι άλλοι των οποίων τα εμπορεύματα σώθηκαν, όφειλαν να συνεισφέρουν από κοινού, ούτως ώστε να αποζημιωθεί.

Εκείνοι, των οποίων τα εμπορεύματα χάθηκαν στην θαλασσοταραχή, είχαν το δικαίωμα να μηνύσουν τον πλοιοκτήτη και να απαιτήσουν αποζημίωση για τις απώλειές τους. Η αποζημίωση, ισούταν με την αξία των απολεσθέντων εμπορευμάτων, μειωμένη κατά το μερίδιο της κοινής συνεισφοράς που αντιστοιχούσε στον καθένα. Από την άλλη, ο πλοιοκτήτης είχε το δικαίωμα να μηνύσει τους υπόλοιπους, των οποίων το εμπόρευμα σώθηκε και να απαιτήσει το μερίδιο της κοινής συνεισφοράς τους (pro rata, αναλογικά) .
Ακόμη, ο νόμος όριζε, ότι σε περίπτωση πειρατείας κάποιου πλοίου, έπρεπε να χρησιμοποιηθεί μέρος του εμπορεύματος που μετέφερε, ως λύτρα για την επανάκτησή του.
O Ροδιακός Νόμος, εξελίχθηκε σταδιακά στην επίσημη νομοθεσία, με βάση την οποία συνάπτονταν όλες οι συμφωνίες και οι συμβάσεις για τις θαλάσσιες μεταφορές της εποχής.

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αντωνίνος Πίος, είχε διατάξει για κάθε δύσκολο ναυτικό ζήτημα να λύνεται σύμφωνα με το παλιό ροδιακό δίκαιο, μάλιστα λέγεται ότι είπε «εγώ μεν κύριος του κόσμου, ο δε Ρόδιος Νόμος, κύριος της θαλάσσης».

Οι Βυζαντινοί, ως συνεχιστές του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους, ενσωμάτωσαν στη νομοθεσία τους και τον Ροδιακό Νόμο. Αναφερόμενος στη νομοθεσία του Ιουστινιανού (533 μ.Χ.) ως «Ροδιακός Νόμος περί απορρίψεως» (Lex Rhodia de Jactu, Πανδέκτης 14:2), ρητά προβλέπει ότι: «στην θυσία που γίνεται για την κοινή ωφέλεια πρέπει και η συμμετοχή να είναι κοινή».

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453 μ.Χ.), ο νόμος αποτέλεσε τη βάση για τη διαμόρφωση της νομοθεσίας που ρύθμιζε τα ναυτικά πράγματα σε ολόκληρη τη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Με την κατάκτηση της Συρίας, οι Άραβες μπήκαν δυναμικά στα ναυτιλιακά πράγματα της Μεσογείου ενώ υιοθέτησαν και διατήρησαν τη νομοθεσία που κληρονόμησαν από το Βυζάντιο.

Τέλος να αναφερθεί ότι ακόμη και το Ανώτατο Αγγλικό Δικαστήριο (κατά τον 19ο αιώνα), έκανε ρητή αναφορά σε απόφασή του στον αρχαίο αυτό νόμο.

Υπάρχει ομοφωνία ως προς την ετυμολογία της λέξης από την Αραβική awar που σημαίνει ζημιά, ενώ awariya είναι τα αγαθά που έχουν υποστεί ζημιά. Ως ΑΒΑΡΙΑ πέρασε στις νεότερες γλώσσες (Ελληνική -Ιταλική – Πορτογαλική -Ισπανική- Γαλλική -Ολλανδική -Γερμανική -Αγγλική), με την ίδια σημασία: τη ζημιά που προκύπτει από την αναγκαστική αποβολή φορτίου προκειμένου ένα πλοίο να αποφύγει τον κίνδυνο να βυθιστεί.

Σύμφωνα με τον ναυτικό νόμο των Ροδίων, όπως είδαμε, η ζημιά αυτή δεν περιορίζεται στους ιδιοκτήτες του φορτίου που τυχόν απορρίπτεται, αλλά επιμερίζεται σε όλους, όσοι τυχαίνει να έχουν φορτίο στο πλοίο. Από την πρόνοια δε αυτή έχει προκύψει η σημασία της αγγλικής λέξης average ως ισοκατανομή, μέσος όρος.

Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι πολλές από τις διατάξεις του Εμπορικού Κώδικα που ισχύουν σήμερα στην Χώρα μας και που αφορούν το Ναυτικό Δίκαιο, είναι διατάξεις του ναυτικού δικαίου των αρχαίων Ροδίων, που όμως εμείς οι νεοέλληνες, τις «εισαγάγαμε» από το εξωτερικό.

Ο Ροδιακός αυτός νόμος, αφού εφαρμόστηκε σε όλη την τότε Ελλάδα, τον παρέλαβαν στην συνέχεια οι Ρωμαίοι και τον εφάρμοζαν στην ναυτιλία τους, ακολούθως τον παρέλαβαν με την σειρά τους οι Βυζαντινοί, ενώ μετά την πτώση του Βυζαντίου «μετανάστευσε» στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες.

Εμείς δε οι Έλληνες, αγνοώντας την ελληνικότητα της νομοθεσίας αυτής, τον αντιγράψαμε με την σειρά μας από τον Ναπολεόντειο Εμπορικό Κώδικα του 1807 και με τον νόμο 1834/1835 τον φέραμε και πάλι πίσω στην πατρίδα μας, καμαρώνοντας ότι φέραμε νόμο της Ευρώπης, ενώ βασικά ήταν δική μας νομοθεσία! Έναν δηλαδή αμιγώς δικό μας νόμο, αφού περιπλανήθηκε στην Ανατολική Μεσόγειο, τον εισάγαγε από την Ευρώπη, χωρίς να γνωρίζουν οι περισσότεροι ότι επρόκειτο για δικό μας πνευματικό προϊόν και νόμο!

Ποια είναι η Βάσω Μουτάφη
Το ταξίδι μου στο χώρο των ασφαλειών ξεκίνησε πριν από 27 χρόνια, μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου στην Οικονομία και Διοίκηση.

Ως Ασφαλιστικός Σύμβουλος και αργότερα ως Manager Ασφαλιστικών Συμβούλων στο γραφείο της τότε ΙΟΝΙΚΗΣ ΖΩΗΣ (θυγατρικής του ομίλου της Εμπορικής Τράπεζας) έμαθα τις αξίες ,τους νόμους, τους κανόνες αλλά και την πίστη στον άνθρωπο τον θεσμό και την εταιρία. Μέντορας και καθοδηγητής μου ήταν η μητέρα μου Δέσποινα. Το 2007 η εταιρεία εξαγοράστηκε από τον μεγάλο γαλλικό ασφαλιστικό όμιλο της GROUPAMA. Με τεχνογνωσία και ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα , η GROUPAMA Ασφαλιστική στήριζε και στηρίζει το δίκτυο των ασφαλιστικών πρακτόρων και τηρεί τα συμβόλαια των ασφαλισμένων που είχαν υπογραφεί από ενάρξεως του γραφείου μας στη Ρόδο (1992).

Από το 1995 έως και σήμερα ακολούθησαν πολλές ώρες εργασίας ,συνεχούς εκπαίδευσης ,επιμόρφωσης και πιστοποίησης των γνώσεων μου από Πανεπιστημιακούς φορείς. Συμμετοχές σε συνέδρια και σεμινάρια και ακόμα ένα πτυχίο στην Συμβουλευτική Ψυχολογία. Ευτύχησα να αποκτήσω Πανελλαδικές πρωτιές για εμένα και τους συνεργάτες μου στον κλάδο της Ζωής ,της Υγείας , στον κλάδο των Επενδύσεων όπως επίσης και στον κλάδο των Γενικών Ασφαλίσεων. Μεγάλη ηθική επιβράβευση είναι η διατηρησιμότητα των συμβολαίων του γραφείου μου που ξεπερνά κάθε χρόνο το 95%.

Επένδυσα στην ειλικρινή και έντιμη συνεργασία με τους πελάτες, τους συνεργάτες και την εταιρία μου. Πιστεύω και τηρώ στην ζωή μου την δια βίου μάθηση.

Στο πέρασμα των ετών μέσω της εταιρίας μου πληρώνονται κάθε μήνα συντάξεις και συνταξιοδοτικές αποζημιώσεις ,προγράμματα σπουδών από γονείς και παππούδες, αποκαταστάθηκαν ζημιές σε περιουσίες, δόθηκαν χιλιάδες ευρώ σε αποζημιώσεις υγείας και ανικανότητας εργασίας. Οργανώθηκαν αεροδιακομιδές για την σωτηρία ασθενών και πληρώθηκαν σπουδές παιδιών από γονείς που δεν ήταν πια στη ζωή.

Τιμώ και σέβομαι τους επαγγελματίες συναδέλφους για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και ξεπερνούν ,όπως τιμώ και σέβομαι τους ασφαλισμένους που διατήρησαν μέσα από μεγάλες δυσκολίες τα συμβόλαια τους και νιώθω διπλά υπερήφανη όταν έρχεται η ώρα που ολοκληρώνεται ο σκοπός των συμβολαίων τους. Βαδίζοντας πάνω στην ίδια κουλτούρα με την εταιρία μου, που θέλει τον επαγγελματία ασφαλιστή- πράκτορα και την εταιρία δίπλα στον πελάτη, ατενίζω το μέλλον με αισιοδοξία. Έχω ως όραμα την ουσιαστική ανέλιξη του ασφαλιστικού επαγγέλματος και την νέα περαιτέρω καλλιέργεια της ασφαλιστικής συνείδησης των πολιτών στη χώρας μας.

Η ενασχόληση μου με το Σύλλογο Διαμεσολαβούντων στην Ιδιωτική Ασφάλιση Δωδεκανήσου «ΙΣΧΥΣ» ξεκίνησε από την έναρξή του Συλλόγου το 2008. Το 2016 εκλέχτηκα ως Αντιπρόεδρος του συλλόγου και από τον Οκτώβρη του 2021 έχω την τιμή να είμαι η Πρόεδρος. Το σπουδαιότερο επίτευγμα της ζωής μου, είναι η απόκτηση των δύο παιδιών μου. Της κόρης μου Δέσποινας που είναι πτυχιούχος ιατρικής και του γιου μου Αναστάσιου (Τάσου) τελειόφοιτου τμήματος φιλολογίας.