Η πανδημία COVID-19 και άλλες πρόσφατες μεγάλες εστίες ασθενειών έχουν φέρει στο προσκήνιο τις σοβαρές ανάγκες της υγειονομικής περίθαλψης και το πως μπορούν να συμβάλουν στην εξάπλωση λοιμώξεων, βλάπτοντας ασθενείς, εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και επισκέπτες, εάν δεν δοθεί επαρκής προσοχή στην πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων. Μια νέα έκθεση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) δείχνει ότι όπου ακολουθείται η καλή υγιεινή των χεριών και άλλες οικονομικά αποδοτικές πρακτικές, το 70% αυτών των λοιμώξεων μπορεί να προληφθεί.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, από κάθε 100 ασθενείς σε νοσοκομεία, 7 ασθενείς σε χώρες υψηλού εισοδήματος και 15 ασθενείς σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος θα αποκτήσουν τουλάχιστον μία λοίμωξη που σχετίζεται με την υγειονομική περίθαλψη (HAI) κατά τη διάρκεια της παραμονής τους σε αυτό.

Κατά μέσο όρο, 1 στους 10 προσβεβλημένους ασθενείς θα πεθάνει από λοίμωξη που σχετίζεται με την υγειονομική περίθαλψη. Τα άτομα στην εντατική και τα νεογνά κινδυνεύουν ιδιαίτερα. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι περίπου 1 στις 4 περιπτώσεις σήψης που υποβάλλονται σε θεραπεία σε νοσοκομείο και σχεδόν οι μισές περιπτώσεις σήψης με δυσλειτουργία οργάνων που αντιμετωπίζονται σε ΜΕΘ σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη.

Σήμερα, παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας Υγιεινής των Χεριών, ο ΠΟΥ κάνει προεπισκόπηση της πρώτης Παγκόσμιας Έκθεσης για την Πρόληψη και τον Έλεγχο Λοιμώξεων, η οποία συγκεντρώνει στοιχεία από επιστημονική βιβλιογραφία και διάφορες αναφορές, καθώς και νέα δεδομένα από μελέτες του ΠΟΥ.

Όπως ανέφερε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus «Η πανδημία COVID-19 έχει εκθέσει πολλές προκλήσεις και κενά στα προγράμματα πρόληψης και ελέγχου σε όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είχαν τα πιο προηγμένα προγράμματα Πρόληψης. Προσφέρει επίσης μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για τον απολογισμό της κατάστασης και την ταχεία κλιμάκωση της ετοιμότητας και της ανταπόκρισης σε επιδημίες μέσω των πρακτικών πρόληψης, καθώς και για την ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης και ελέγχου σε όλο το σύστημα υγείας. Η πρόκλησή μας τώρα είναι να διασφαλίσουμε ότι όλες οι χώρες είναι σε θέση να διαθέσουν τους ανθρώπινους πόρους, τις προμήθειες και τις υποδομές που απαιτούνται».

Η νέα έκθεση του ΠΟΥ παρέχει την πρώτη παγκόσμια ανάλυση της κατάστασης για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται τα προγράμματα πρόληψης σε χώρες σε όλο τον κόσμο. Ενώ, υπογραμμίζει τη βλάβη στους ασθενείς και τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας που προκαλούνται από λοίμωξη που σχετίζεται με την υγειονομική περίθαλψη και τη μικροβιακή αντοχή. Εξετάζει επίσης τον αντίκτυπο και τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων και τις στρατηγικές και τους πόρους που διαθέτουν οι χώρες για τη βελτίωσή τους.

Ο αντίκτυπος των λοιμώξεων που σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη και της μικροβιακής αντοχής στη ζωή των ανθρώπων είναι ανυπολόγιστος.

Πάνω από το 24% των ασθενών που επηρεάζονται από σηψαιμία που σχετίζεται με την υγειονομική περίθαλψη και το 52,3% των ασθενών που νοσηλεύονται σε μονάδα εντατικής θεραπείας πεθαίνουν κάθε χρόνο. Οι θάνατοι αυξάνονται δύο έως τρεις φορές όταν οι λοιμώξεις είναι ανθεκτικές στα αντιμικροβιακά.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, ο ΠΟΥ έχει διεξαγάγει παγκόσμιες έρευνες και κοινές αξιολογήσεις χωρών για να αξιολογήσει την κατάσταση εφαρμογής των εθνικών προγραμμάτων IPC. Συγκρίνοντας δεδομένα από τις έρευνες 2017-18 και 2021-22, το ποσοστό των χωρών που έχουν εθνικό πρόγραμμα πρόληψης δεν βελτιώθηκε. Επιπλέον, το 2021-2022, μόνο 4 από τις 106 χώρες που αξιολογήθηκαν (3,8%) είχαν όλες τις ελάχιστες απαιτήσεις για πρόληψη σε εθνικό επίπεδο. Αυτό αντανακλάται στην ανεπαρκή εφαρμογή των πρακτικών πρόληψης και ελέγχου στο σημείο περίθαλψης, με μόνο το 15,2% των εγκαταστάσεων υγειονομικής περίθαλψης να πληρούν όλες τις ελάχιστες απαιτήσεις πρόληψης, σύμφωνα με έρευνα του ΠΟΥ το 2019.

Ωστόσο, έχει σημειωθεί ενθαρρυντική πρόοδος σε ορισμένους τομείς, με σημαντική αύξηση του ποσοστού των χωρών που έχουν σχέδιο πρόληψης, ειδικό προϋπολογισμό για προγράμματα πρόληψης και πρόγραμμα σπουδών στην πρώτη γραμμή εκπαίδευσης των εργαζομένων στον τομέα της υγείας. Που έχουν επίσης ανάπτυξη εθνικών κατευθυντήριων γραμμών πρόληψης και ενός εθνικού προγράμματος ή σχεδίου για την επιτήρηση των νοσοκομειακών λομώξεων, χρήση πολυτροπικών στρατηγικών για παρεμβάσεις και καθιέρωση της συμμόρφωσης με την υγιεινή των χεριών ως βασικό εθνικό δείκτη.

Πολλές χώρες επιδεικνύουν ισχυρή δέσμευση και πρόοδο στην κλιμάκωση των δράσεων για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων και βασικών στοιχείων των προγραμμάτων πρόληψης. Η πρόοδος υποστηρίζεται σθεναρά από τον ΠΟΥ και άλλους βασικούς παράγοντες. Η διατήρηση και η περαιτέρω επέκταση αυτής της προόδου μακροπρόθεσμα είναι μια κρίσιμη ανάγκη που απαιτεί επείγουσα προσοχή και επενδύσεις.

Η έκθεση αποκαλύπτει ότι οι χώρες υψηλού εισοδήματος είναι πιο πιθανό να προχωρήσουν σε προγράμματα πρόληψης και είναι οκτώ φορές πιο πιθανό να έχουν πιο προηγμένο καθεστώς εφαρμογής της από τις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Πράγματι, μικρή βελτίωση παρατηρήθηκε μεταξύ των ετών 2018 και 2021 στην εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, παρά την αυξημένη προσοχή που δόθηκε γενικά λόγω της πανδημίας COVID-19.

Ο ΠΟΥ θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις χώρες για να διασφαλίσει ότι τα προγράμματα πρόληψης μπορούν να βελτιωθούν σε κάθε περιοχή. Ενώ, καλεί όλες τις χώρες σε όλο τον κόσμο να αυξήσουν τις επενδύσεις τους σε τέτοια προγράμματα για να διασφαλίσουν την ποιότητα της περίθαλψης και την ασφάλεια των ασθενών και των εργαζομένων στον τομέα της υγείας. Αυτό όχι μόνο θα προστατεύσει τους πληθυσμούς τους, αλλά η αύξηση των επενδύσεων στην πρόληψη έχει επίσης αποδειχθεί ότι βελτιώνει τα αποτελέσματα για την υγεία και μειώνει το κόστος υγειονομικής περίθαλψης και τις δαπάνες από την τσέπη τους.