Μιας και το θέμα των ημερών είναι το κρύο (λες και δεν είμαστε στο χειμώνα) και για το γεγονός αναφέρονται στα κανάλια εκτός των μετεωρολόγων και ένα σωρό σχετικοί και άσχετοι ειδικά για την θέρμανση που απασχολεί τον πολύ κόσμο λόγω του κόστους της, είτε σε πετρέλαιο, είτε σε ρεύμα ή φυσικό αέριο και λιγότερο τα ξύλα, ας κάνουμε μια στροφή στο χρόνο και να δούμε πως ζεσταίνονταν σε άλλες εποχές.

Επειδή στην Ελλάδα οι κρύες μέρες μέσα στο χρόνο ήταν μετρημένες - στο νότιο τμήμα της και στα νησιά πολύ σπάνιες, εξυπακούεται πως οι άνθρωποι δεν πάλευαν όλο το χρόνο να μαζέψουν ξύλα και αντεπεξέρχονταν με ελάχιστα κλαριά και φρύγανα, σε συνδυασμό πάντα με τις ανάγκες του μαγειρέματος. Στη βόρεια χώρα αντιθέτως και στα ορεινά το μάζεμα των ξύλων ήταν μια διαρκής αναζήτηση στα δάση και στα ποτάμια και κατά συνέπεια, η οικονομία στη χρήση τους ήταν υποχρεωτική. Δεν υπήρχε άνθρωπος θυμάμαι που να πήγαινε στα χωράφια ή να βοσκήσει και να μην γυρίζει με μια πλάτη ξύλα, είτε στην δική του, είτε στου γαϊδάρου που ο ρόλος του ήταν αποκλειστικά γι’ αυτές τις δουλειές.

Στα παλιότερα χρόνια, έναν αιώνα πριν να πούμε η φωτιά άναβε μόνο στο τζάκι και ανάλογα πως αυτό ήταν χτισμένο ζέσταινε το χώρο γύρω του. Εννοείται ότι ζέσταινε όσους ήταν κοντά του και αυτούς από μπροστά. Η πλάτη ήταν πάντα στον πάγο ενώ τις περισσότερες φορές ήταν πιασμένο από τα τσουκάλια που έβραζε φαγητό, δοχεία για νερό και απλωμένα ρούχα για στέγνωμα. Σπάνια μπορούσε κάποιος να απολαύσει το τζάκι μόνος του και με φωτιά φουντωμένη γιατί και τα ξύλα δεν ήταν απεριόριστα.

Ζέστη άρχισαν να νιώθουν οι άνθρωποι στα ορεινά σαν μπήκαν οι στόφες στα σπίτια. Αυτό το θαυμαστό εργαλείο συνδύαζε την θέρμανση, το μαγείρεμα, τον φούρνο, το θερμοσίφωνο και συχνά και την απλώστρα για ρούχα ενώ ήθελε πολύ λιγότερα ξύλα απ’ ότι το τζάκι.  Ο χώρος δε που την έβαζαν ήταν τέτοιος που μπορούσαν να κάτσουν περισσότερα άτομα γύρω της ενώ το μπουρί ζέσταινε και τον αέρα του δωματίου ενώ και να τέλειωναν τα ξύλα διατηρούσε θερμότητα για ολόκληρη τη νύχτα.  

Παρότι ιδιαίτερα πρακτικές οι στόφες (και οι υπόλοιπες ξυλόσομπες) δεν μακροημέρευσαν. Υπήρξαν τα μεγάλα θύματα του εξηλεκτρισμού καθώς αντικαταστάθηκαν πολύ σύντομα από άλλες συσκευές οι οποίες υπόσχονταν καθαριότητα – δηλαδή εξαφάνιση της στάχτης. Έτσι οι ηλεκτρικές συσκευές κέρδισαν το μαγείρεμα και στη συνέχεια σε πολλά σπίτια και την θέρμανση με κλιματιστικά και άλλα ηλεκτρικά σώματα καθώς και το ζεστό νερό με τους θερμοσίφωνες και τους βραστήρες. Μπορεί όμως τα σπίτια να γλύτωσαν από τη στάχτη αλλά έχασαν στους λογαριασμούς ρεύματος που πια τρομάζουν.  Απ’ αυτά όμως που έχασαν είναι τα καλοψημένα φαγητά, πίτες και κρέατα που ψήνονταν χωρίς καμιά βιασύνη.

Ελάχιστοι στην ορεινή Ελλάδα διαθέτουν πια στόφες ή ξυλόσομπες και πιο λίγοι ακόμη είναι εκείνοι που ασχολούνται με το μάζεμα των ξύλων και το κάνουν μόνο εκείνοι που έχουν τζάκια τα οποία συνήθως παίζουν διακοσμητικό ρόλο ενώ όπως αυτά είναι φτιαγμένα δεν προσφέρονται πια για μαγείρεμα ενώ η ιδέα της ψησταριάς τρομάζει με την ακαταστασία που θα δημιουργηθεί. Είναι μόνο να τα κοιτάς και να σκέφτεσαι πόσες ωραίες στιγμές έχεις ζήσει τα παλιότερα χρόνια στο πατρικό που λειτουργεί πια σαν εξοχικό…