Ο φιλόσοφος Ζήνων, από το Κίτιον της Κύπρου, τόνισε ότι: «Η φύσις ημίν γλώτταν μεν μίαν, δύο δε ώτα παρέσχεν, ίνα διπλασίονα ων λέγομεν ακούωμεν». Πολλοί φιλόσοφοι αναφέρθηκαν σε σχετικά με τον λόγο και την ομιλία θέματα των ανθρώπων. Ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Μένανδρος, ο Σοφοκλής, ο Διογένης, ο Ευριπίδης, ο Αισχύλος, ο Ισοκράτης, ο Σόλων, ο Επίκτητος κ.ά.

Η φράση του Ευριπίδου: «Ή λέγε κάτι από τη σιωπή καλύτερο, ειδάλλως βούλωσέ το» («ή λέγε τι σιγής κρείττον ή σιγήν έχε!») είναι ένα μεγάλο μάθημα για όλους μας, για όσους μιλάνε δημόσια, για πολιτικούς, για γονείς, για ιερείς, για δημοσιογράφους και τηλεπαρουσιαστές και όλους γενικώς όσοι με λόγια επιχειρούν να πουν κάτι, να επικοινωνήσουν, να πουλήσουν ιδέες ή πράγματα και πρωτίστως στους πωλητές «μη χειροπιαστών αντικειμένων», όπως π.χ. οι διαμεσολαβητές ασφαλειών (από τον κλητήρα ως τον διευθύνοντα σύμβουλο, ανθρώπους της ίδιας βάρκας, διοικητικούς ή των πωλήσεων).

Ο λαός μας, για να «αμυνθεί» τους πολυλογάδες και φλύαρους, τους είπε «μπλα-μπλάδες» και ότι είναι «επαγγελματίες» και «επικίνδυνοι να σε τυλίξουν» και «γλωσσοκοπάνες» και ότι παραληρούν ως λήροι. Ο Πλάτων στον «Θεαίτητο» για την ανοικτή φλυαρία γράφει: «Σοφόν άνδρα μη ληρείν». Ο απλός άνθρωπος φοβάται αυτούς που λένε πολλά, τους δικηγόρους, τους πολιτικούς, τους ρήτορες στις συγκεντρώσεις.

Στα λεξικά βρίσκουμε πολλές λέξεις που μας προτρέπουν να προσέχουμε:

Φλύαρος, από το φλύω = υπερχειλίζω και που σήμερα έβγαλε το φαφλατάς και φανφαρόνος, όπως ο Μπενίτο Μουσολίνι, που ως φανφαρόνος φαφλατάς, υπερηφανευόταν με λόγια ότι θα κάνει περίπατο από τη Ρώμη στην Αθήνα. Για γέλια τότε και σήμερα η πολυλογία του.

Πολυλαλία, λάλος, λαλιότης (πολύ + λαλώ). Αυτοί που δεν τελειώνουν λέγονται απεραντολόγοι (χωρίς πέρας λόγος).

Αθυρόστομοι, αυτοί που δεν έχουν θύρα, πόρτα στο στόμα και τη γλώσσα.

Αργολογία κάνουν όσοι, χωρίς λόγο, άσκοπα ομιλούν. Κοντά και οι λέξεις γλωσσομανία, γλωσσαλγία και λογοδιάρροια και σπερμολογία (κάποιοι σπέρνουν λόγια εδώ κι εκεί), κουφολογία (κούφια λόγια), κακολογία (κακά λόγια και ύβρεις), λοιδορία, ειρωνεία, σαρκασμός, χλευασμός, περίγελως, συκοφάντης (ψευδείς κατηγορίες), μομφές, ευτραπελίες, βωμολοχίες, χαιρεκακίες, αστεϊσμοί, ονειδισμοί, εμπαιγμοί κ.λπ.

Αυτά ισχύουν για άτομα ανώνυμα, αλλά και επώνυμους ηγέτες κρατών.

Για όλα αυτά που ενδέχεται να μας ξεφύγουν σε μια συνομιλία μας με άλλους, ο Πλάτων είπε ότι: «Του λόγου μέτρον ουχ ο λέγων, αλλ’ ο ακούων» (οι άλλοι που ακούν έχουν το μέτρο για το τι λέμε, όχι εμείς που τα λέμε). «Η πολυλογία πολλά σφάλματα έχει, το δε σιγάν ασφαλές», είπε άλλος φιλόσοφος. Οι Σπαρτιάτες έλεγαν ότι «το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν»! Ο Ισοκράτης συμβούλευε: «Σε δύο περιστάσεις να μιλάς: ή για πράγματα που τα κατέχεις απολύτως ή αν η ανάγκη το επιβάλλει να μιλήσεις. Μόνο σ’ αυτές τις περιπτώσεις ο λόγος είναι προτιμότερος από τη σιωπή, ενώ στις άλλες είναι προτιμότερο να σωπαίνεις παρά να μιλάς». Ο Πυθαγόρας έλεγε: «Πρέπει να σωπαίνουμε, ή όταν μιλάμε να λέμε ανώτερα απ’ τη σιγή». Ο Αισχύνης ο ρήτωρ, όταν τον κατηγόρησαν ότι ήταν μαθητής του Σωκράτη και σιωπά, απάντησε: «Κοντά στον Σωκράτη έμαθα όχι μόνο να μιλώ, αλλά και να σιωπώ»! Ο Πυθαγόρας είπε ακόμα: «Μη λες λίγα με πολλά, αλλά πολλά με λίγα». Ο Θεόκριτος, όταν κάποτε πήγε να μιλήσει ο Αναξιμένης, είπε: «Αρχίζει ο ποταμός των λέξεων και η σταλαματιά του νου»!

Δεν εφαρμόστηκαν αυτά στον Ελληνο-ιταλικό Πόλεμο; Ποταμός λέξεων από Μουσολίνι και απειλών χωρίς σταλαματιά νου και πραγματικών παγκόσμιων ισορροπιών που τον οδήγησαν στην ήττα. Τα ίδια δεν συμβαίνουν στην ελληνική τηλεόραση της σαχλαμάρας, από έλλειψη παιδείας των τηλεαστέρων, διευθυντών προγραμμάτων προπαγάνδας και πληρωμένων εκπομπών εξαπάτησης ή αποπροσανατολισμού;

Θεωρώ χρήσιμο να προσθέσω και ένα περιστατικό του Ισοκράτη: Όταν ο Καρεών, ένας φλύαρος μαθητής, θέλησε να μαθητεύσει κοντά του, του ζήτησε διπλό μισθό. Γιατί; του είπε ο Καρεών. «Τον ένα μισθό για να μάθεις να μιλάς και τον άλλο για να μάθεις να σωπαίνεις»!

Πολλά θα μπορούσα να γράψω από τη σοφία των σοφών και φιλοσόφων, που δικαιώθηκαν στους αιώνες με όσα είπαν και θα βοηθούσαν ίσως πολλούς, που με την πολυλογία και φλυαρία τους λένε πολλά με το ένα στόμα και δεν ακούνε με τα δύο αυτιά, γι’ αυτό και χάνουν σε δουλειές, σε συζητήσεις με συζύγους, σε συναντήσεις πολιτικές, σε εκπομπές στην τηλεόραση, σε επικοινωνία ερωτική, σε συμβουλές με τα παιδιά τους, σε πωλήσεις προϊόντων, σε κηρύγματα στις εκκλησίες, σε ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, σε συμμετοχές στα εταιρικά meetings, στα Call Centers, σε δηλώσεις στo Skype, στα μηνύματα κινητών, στις πωλήσεις ασφαλιστικών προϊόντων οι ασφαλιστές, στις αίθουσες σχολείων οι καθηγητές...

Η όλη κατάσταση έχει να κάνει με την Παιδεία και μόρφωσή μας.

Από το περίσσευμα της καρδιάς λαλεί η γλώσσα, είπε ο Παύλος, και το ερώτημα είναι τι κάνει ο καθένας μας για να γεμίσει τον εαυτό του, την καρδιά του, το νου του, ώστε να περισσεύει πάντα κάτι καλό να πει ή να σιωπήσει. Τι μόρφωση επιδιώξαμε; Τι γνώσεις έχουμε, γενικά και ειδικά, για τη ζωή και τη δουλειά μας; Σε τι δασκάλους πήγαμε; Πόσο χρόνο αφιερώσαμε για τη βελτίωσή μας; Τι βιβλία διαβάσαμε ή διαβάζουμε; Σε τι σχετικές σχολές και μαθήματα θητεύσαμε, για να είμαστε άξιοι να μιλήσουμε στους άλλους για το αντικείμενο εργασίας μας;

Εύχομαι η ηρωική λέξη ΟΧΙ που είπε ο Ι. Μεταξάς το 1940, και όσα ακολούθησαν, να μας καθοδηγήσει στη ζωή μας, ώστε με μία λέξη να λέμε πολλά! Τόσα όσα είπαν οι πατεράδες και πρόγονοί μας κάθε φορά που έπρεπε, σε όλες τις στιγμές της Ιστορίας μας. Το ΟΧΙ των Ελλήνων απέναντι στον «φαφλατά» φλύαρο Μουσολίνι σιωπηλά στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου το είπε και ο πατέρας μου, Γεώργιος Ε. Σπύρου, στις χαράδρες του Καλπακίου, αμίλητος και ξεπαγιασμένος, ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΙΑ, αλλά με πράξη ηρωική για την Ελλάδα, για την πατρίδα, υπέρ βωμών και εστιών, για τις γυναίκες, τα παιδιά, τους αδελφούς, τους Έλληνες, υπό την Αγία Σκέπη της Παναγίας όπως εορτάζουμε στην Εθνική Εορτή 1940. Ε.Σ.

Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 192, Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2021 (πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση):