Πολύς λόγος γίνεται τις τελευταίες ημέρες με αφορμή το σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2341 για τα Ιδρύματα Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (ΙΕΣΠ) καθώς και για τις πραγματικές προθέσεις της Κυβέρνησης να δημιουργήσει επιτέλους ένα σωστό αναπτυξιακό αλλά συγχρόνως και ελεγχόμενο πλαίσιο μέσα στο οποίο θα λειτουργούν εφεξής τα ΙΕΣΠ.

Η Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.) έχει σαφείς απόψεις αλλά και προτάσεις και για το λόγο αυτό ζητήσαμε από τον Α΄ Αντιπρόεδρο της Ένωσης κ. Βαγγέλη Θωμόπουλο να μας διαφωτίσει επί του θέματος.

-Κύριε Θωμόπουλε πώς θα χαρακτηρίζατε τη νέα κοινοτική οδηγία IORPII και σε τί διαφοροποιεί την οργάνωση του θεσμού της Επαγγελματικής Ασφάλισης;

Η νέα Κοινοτική Οδηγία 2016/2341 «IORPII», αποτελεί ένα κείμενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη θέσπιση κάποιων ελάχιστων κι ενιαίων τεχνικών προδιαγραφών για τη λειτουργία ΙΕΣΠ, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες πραγματικότητες αλλά και ευρύτερους κοινωνικούς σκοπούς.

Σίγουρα βελτιώνει σημαντικά το σύστημα διακυβέρνησης των ΙΕΣΠ και εισαγάγει νέα πρότυπα πληροφόρησης και ενημέρωσης τόσο για τις εποπτικές αρχές όσο και τους ασφαλισμένους, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της βιωσιμότητας. Είναι σαφής ο στόχος της προστασίας των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων μελών που στη χώρα μας ενισχύεται ακόμη περισσότερο μέσω του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που διατηρούν τα ΤΕΑ.

Ένα νέο επίσης σημαντικό στοιχείο της Οδηγίας είναι και η κατάργηση των περιορισμών των διασυνοριακών δραστηριοτήτων που βοηθούν τα ΙΕΣΠ να αξιοποιήσουν τα οφέλη της ΕΕ πραγματοποιώντας πλέον διασυνοριακές μεταφορές μεταξύ ΙΕΣΠ χωρίς εμπόδια και δαιδαλώδεις διαδικασίες.

-Πώς βλέπετε τον ρόλο των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) ως τους κύριους φορείς ΙΕΣΠ;

Ο νόμος 3029/2002 εισήγαγε στην Ελλάδα το θεσμό των ΙΕΣΠ με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Είναι άλλωστε ξεκάθαρη η νέα Οδηγία (άρθρο 6) που ορίζει ως ΙΕΣΠ κάθε ίδρυμα το οποίο λειτουργεί σε κεφαλαιοποιητική βάση και ιδρύεται με στόχο να χορηγεί συνταξιοδοτικές παροχές στο πλαίσιο μιας επαγγελματικής δραστηριότητας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένων ή ανάμεσα σε ελεύθερους επαγγελματίες.
Αυτό ακριβώς κάνει ένα ΤΕΑ που, όντας ένα όχημα μακράς αποταμίευσης,  επιτρέπει  στους κοινωνικούς εταίρους, εργοδότες και εργαζόμενους, να αυτο-διαχειριστούν τις αποταμιεύσεις τους με στόχο να λάβουν τις παροχές τους σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (συνήθως στην ηλικία συνταξιοδότησή τους).

-Πώς πιστεύετε ότι στην Ελλάδα με βάση τη νέα Οδηγία τα ΤΕΑ διαφοροποιούνται σε σχέση με την κοινωνική ασφάλιση και την ιδιωτική ασφάλιση;

Όπως είπαμε και πιο πάνω, τα ΤΕΑ που αποτελούν το 2ο πυλώνα ασφάλισης δίνουν τη δυνατότητα στους κοινωνικούς εταίρους να συνεργαστούν και να αυτό-διαχειριστούν τις αποταμιεύσεις τους με διάφορους επενδυτικούς τρόπους και επενδυτικές επιλογές με σκοπό την δημιουργία συνταξιοδοτικής ενίσχυσης. Στην κοινωνική ασφάλιση η διαχείριση γίνεται αποκλειστικά από το κράτος χωρίς τη δυνατότητα παρεμβάσεων ενώ στην ιδιωτική ασφάλιση γίνεται μέσω ασφαλιστικών προγραμμάτων.

Ένα σημαντικό στοιχείο του θεσμού της Επαγγελματικής Ασφάλισης όπως αυτός εισήχθη και αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, είναι η θεσμοθετημένη προστασία των δικαιωμάτων των κοινωνικών εταίρων από την αλόγιστη επιρροή του κράτους καθιστώντας τα ΤΕΑ ένα ιδιαίτερα ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο.

Στην Ελλάδα, η Επαγγελματική Ασφάλιση με το νόμο 3029/2002 δεν εισήχθη ως αμιγώς 2ος πυλώνας ασφάλισης με όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον ορίζουν στον υπόλοιπο κόσμο. Έτσι, έχουμε μεν το φαινόμενο της προαιρετικότητας στη συμμετοχή αλλά και τον κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα που χαρακτηρίζει τα ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα (3ος πυλώνας), από την άλλη όμως, η θεσμοθέτησή τους ως μη κερδοσκοπικά σχήματα που ιδρύονται από τους κοινωνικούς εταίρους (και όχι από επαγγελματίες χρηματοοικονομικούς παρόχους όπως οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις) με αυστηρές  διαδικασίες έγκρισης και αδειοδότησης από τις κρατικές εποπτικές αρχές, ενισχύει τον «κοινωνικό σκοπό» των ΤΕΑ όπως αναφέρεται στην νέα Οδηγία.

Οι ιδιαίτερες κανονιστικές απαιτήσεις σε συνδυασμό με τον μη κερδοσκοπικό τους χαρακτήρα, καθιστούν τα ΤΕΑ θεμελιωδώς διαφοροποιημένα σε σχέση με τα  συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά προγράμματα. Συνεπώς, ο ισχυρισμός ότι ΤΕΑ και ασφαλιστικές εταιρίες προσφέρουν όμοιες συνταξιοδοτικές παροχές είναι απλοϊκός στον βαθμό που αγνοεί τον τρόπο μέσω του οποίου δημιουργούνται αυτές οι παροχές (π.χ. εγκεκριμένο και δημοσιευμένο σε ΦΕΚ καταστατικό μέσω ΤΕΑ v’s εμπορική συμφωνία/σύμβαση μέσω ασφαλιστικής εταιρίας). Αγνοεί, δηλαδή, αυτό που ήθελε η Ελληνική Νομοθεσία τα ΤΕΑ να «γέρνουν» προς τον 1ο πυλώνα παρά προς τον 2ο.  Γι’ αυτό  άλλωστε και το φορολογικό πλαίσιο των ΤΕΑ υιοθετεί στοιχεία από το αντίστοιχο των φορέων κοινωνικής ασφάλισης.

-Πρόσφατα κατατέθηκε το σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της νέας Οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία. Ποια η θέση της ΕΛΕΤΕΑ;

Η ΕΛΕΤΕΑ από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε η μελέτη της νέας Οδηγίας προ ενός περίπου έτους, αντιμετώπισε με τη δέουσα προσοχή και σοβαρότητα το θέμα συμμετέχοντας σε ομάδα εργασίας του Υπουργείου και υποβάλλοντας τις απόψεις μας και τις θέσεις μας επί του προτεινόμενου σχεδίου νόμου.

Παρόλα αυτά, φαίνεται πως το αρμόδιο Υπουργείο επέλεξε να υιοθετήσει ένα σχέδιο νόμου που αποτελεί πιστή μετάφραση της Οδηγίας, με παραπομπές σε μελλοντικές πιθανές υπουργικές αποφάσεις για τη ρύθμιση διαφόρων θεμάτων αλλά και προβλημάτων που τυχόν εμφανιστούν.

Άποψη της ΕΛΕΤΕΑ είναι πως οι αναφορές σε ένα γενικόλογο κείμενο που προσπαθεί να καλύψει όλο το φάσμα της επαγγελματικής ασφάλισης στην ΕΕ δεν θα έχει άμεση εφαρμογή με βάση τα Ελληνικά δεδομένα. Πολύ δε περισσότερο που παραπέμπει σε μελλοντική διευθέτηση θέματα μέσω υπουργικών αποφάσεων.

Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε ότι πολλά θέματα διακυβέρνησης που εισάγονται από τη νέα Οδηγία στο σχέδιο νόμου έχουν ήδη ρυθμιστεί στο πλαίσιο της κείμενης νομοθεσίας, ενώ άλλα όπως π.χ. το πάγιο αίτημα κατάργησης του ελαχίστου ορίου των 100 μελών ή τη διαχείριση πολλαπλών προγραμμάτων από ένα ΤΕΑ δεν αντιμετωπίζεται. Ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να ρυθμιστεί είναι και το πώς μπορεί μια ασφαλιστική εταιρία να ασχοληθεί με την επαγγελματική ασφάλιση. Τέλος, η κατακερματισμένη εποπτεία που δημιουργεί ανώφελες καθυστερήσεις στην ίδρυση των ΤΕΑ είναι ένα ακόμη σημαντικό θέμα προς διευθέτηση.

Πιστεύουμε ότι ενώ μέσα από την ενσωμάτωση της νέας Οδηγίας είχαμε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δημιουργήσουμε ένα σύγχρονο, αναπτυξιακό και κατάλληλα εποπτευόμενο πλαίσιο για την Επαγγελματική Ασφάλιση, εν τούτοις ο τρόπος που εισάγεται δεν αφήνει περιθώρια για κάτι τέτοιο. Παρόλα αυτά όμως, η διατήρηση των βάσεων του ιδρυτικού νόμου 3029/2002 εγγυάται την ομαλή συνέχιση της ίδρυσης νέων ΤΕΑ που τόσο πολύ έχει ανάγκη η Ελληνική κοινωνία.

-Πώς σκοπεύετε να ενισχύσετε τις θέσεις σας αλλά και τον θεσμό των ΤΕΑ;

Η Ένωση από την πρώτη στιγμή λειτουργίας της πραγματοποίησε δράσεις και ενέργειες για την ανάπτυξη και προβολή του θεσμού. Επόμενη μεγάλη μας δράση είναι το 1ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλιση που διοργανώνει η ΕΛΕΤΕΑ στην Αθήνα στις 13.2.2020 στο οποίο κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) κ. Gabriel Bernardino και το οποίο φιλοδοξούμε να αποτελέσει τη βάση για την καθιέρωση και τη θεσμική διεξαγωγή του στο μέλλον σε τακτική ετήσια βάση.