Στη γεωπολιτική σκακιέρα τα δεδομένα έχουν αλλάξει άρδην. Η περίοδος Τραμπ προκάλεσε μεγάλες ανατροπές, με αποτέλεσμα οι βασικοί παίκτες να προσαρμόσουν ανάλογα τη στρατηγική τους. Τίποτα δεν θυμίζει το παρελθόν και προφανώς δεν αποτελεί για καμία πλευρά επιλογή η επίκληση του. Για κάθε πολιτικό οργανισμό που στοχεύει να παραμείνει ανθεκτικός και βιώσιμος, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλλεται η ενσωμάτωση κάθε στοιχείου της νέας πραγματικότητας στο πλάνο και η χάραξη μιας νέας πορείας. Εξάλλου, όπως και στην επιστήμη της Βιολογίας, έτσι και στην πολιτική διαδικασία, η συνεξέλιξη (coevolution) συνιστά μία βασική παράμετρος για την επιβίωση κάθε ζωντανού οργανισμού. Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε τεράστιες προκλήσεις και ισχυρές αναταράξεις. Η ηγεσία της δεν έχει περιθώρια για εφησυχασμό και καθυστερήσεις και δεν πρέπει να επαναλάβει λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος. Η σκληρή και πρωτόγνωρη επίθεση που δέχεται από τις ΗΠΑ σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, αλλά και η επικράτηση του αναθεωρητισμού σε παγκόσμιο επίπεδο (Ρωσία, ΗΠΑ, Τουρκία, Κίνα) αποτελούν μια καλή ευκαιρία για επανεκκίνηση και μια ολιστική προσέγγιση της πορείας της. Ποιο ρόλο μπορεί και θέλει να διαδραματίσει στο παγκόσμιο status quo; Πως μπορεί να ισχυροποιηθεί διπλωματικά; Με ποιο τρόπο δύναται να επηρεάσει τις παγκόσμιες εξελίξεις ως ισότιμος εταίρος και όχι ως παρίας στο Οβάλ γραφείο του εκάστοτε Αμερικανού Προέδρου; Αυτά είναι μόνο κάποια από τα ερωτήματα που οφείλουν να απαντήσουν στα υψηλότερα κλιμάκια των ευρωπαϊκών θεσμών, εδώ και τώρα. Οι παχυλοί προϋπολογισμοί για εξωτερική πολιτική, foresight, επικοινωνία, τεχνητή νοημοσύνη, καινοτομία πρέπει να πιάσουν τόπο. Και σε όποιο τομέα κρίνεται επιβεβλημένο να αυξηθούν ακόμη περισσότερο. Η Ε.Ε είναι ένα πολυδιάστατο πολιτικό project, το οποίο έχει μπει στο στόχαστρο εχθρών σε Ανατολή και Δύση. Στο δυτικό ημισφαίριο λείπει πλέον η συνοχή και η αλληλεγγύη, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί τον απόλυτο έλεγχο της πολιτικής και οικονομικής κατάστασης, επιφυλάσσοντας για τους εταίρους και πρώην συμμάχους ρόλους κομπάρσων. Η Ευρώπη έχει ήδη αποδεχθεί αυτή την πραγματικότητα, ότι δηλαδή, αντί για το διεθνές δίκαιο επικρατεί πλέον ο νόμος του ισχυρού, αντί για την αλληλεγγύη ανάμεσα στα κράτη–μέλη της βορειοατλαντικής συμμαχίας, οι απειλές και τα εκβιαστικά διλήμματα, αντί για την ισότιμη παρουσία στο τραπέζι του διαλόγου, παίζεται η παράσταση του δασκάλου με τους καλούς μαθητές. Πρόκειται για μία νέα σελίδα της ιστορίας, την οποία, ωστόσο, δύσκολα μπορεί να αποδεχθεί άπραγη μια Ένωση κρατών που, παρά τα όποια αρνητικά και τα υπάρχοντα προβλήματα, παραμένει το κυρίαρχο παράδειγμα δημοκρατίας, σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ευημερίας και συνοχής σε ολόκληρο τον κόσμο. Το ευρωπαϊκό μοντέλο πρέπει να προστατευτεί πάση θυσία, αλλά και να προχωρήσει στις απαραίτητες αλλαγές στα πεδία που απέτυχε να συναντηθεί με τις προσδοκίες των πολιτών. Το επόμενο διάστημα είναι κρίσιμο. Έννοιες όπως  η εμβάθυνση της συνεργασίας, η ουσιαστική αλληλεγγύη, η προάσπιση των αρχών και αξιών της Ενωμένης Ευρώπης, η διεύρυνση και η επίσπευση της ολοκλήρωσης βρίσκονται σε πρώτο πλάνο. Και κάτι ακόμη: για όσους θέλουν να ενταχθούν στην ευρωπαϊκή οικογένεια, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που τους προσδιορίζουν τα λεγόμενα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Εκπτώσεις δεν μπορούν να γίνουν για κανένα, ούτε για τα δυτικά Βαλκάνια, ούτε για την Ουκρανία. Ειρήσθω εν παρόδω, η στήριξη της Ε.Ε στην αμυνόμενη Ουκρανία είναι διαρκής και πολύπλευρη. Στην άλλη πλευρά, το Κίεβο οφείλει να προστατεύσει την ευρωπαϊκή του προοπτική, συναντώντας το ευρωπαϊκό κεκτημένο σε τομείς-κλειδιά, όπως η Δικαιοσύνη, η Δημόσια Διοίκηση, ο σεβασμός της ελευθερίας της έκφρασης κλπ. Κοντολογίς, η Ευρώπη μπορεί να γίνει ακόμη πιο δυνατή, να αφήσει ένα πιο ισχυρό αποτύπωμα στις εξελίξεις, από τη στιγμή που πορεύεται πάνω σε γερά θεμέλια, με ισότιμη παρουσία των κρατών-μελών και συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις.