Εκείνο που κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πραγματικά καλά είναι η αίσθηση ότι ελέγχουν τη ζωή τους. Η αίσθηση του ελέγχου σε αντίθεση με την απώλεια ελέγχου, μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να αντέξει και τις πιο δύσκολες δοκιμασίες, να επιβιώσει στις πιο δύσκολες συνθήκες και να έχει υπομονή και πίστη για ένα καλύτερο αύριο. 

Αυτό που έχει δυσκολέψει τους περισσότερους ανθρώπους αυτή την εποχή της πανδημίας, είναι η αίσθηση πως δεν έχουμε κανέναν έλεγχο πάνω στη ζωή μας, πάνω στην καθημερινότητά μας και στο μέλλον που περιμένουμε για μας και τα παιδιά μας. Εκεί που περιμένουμε να έχουν λυθεί όλα, εκεί που ακούμε πως έχουμε ξεπεράσει τον κίνδυνο, εκεί ακριβώς εμφανίζεται ένα νέο κύμα με νέους περιορισμούς, με νέες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, με νέα μέτρα που δεν πείθουν για τη σωτηρία μας. Ναι, το εμβόλιο βοηθάει αλλά εκεί που το περιμέναμε πώς και πώς ως τη μεγάλη σωτηρία, ακριβώς εκεί έρχεται η πληροφορία πως το εμβόλιο δεν μας καλύπτει όσο περιμέναμε για τις νέες μεταλλάξεις του ιού! 

Διαπιστώνουμε πως το ρήμα περιμένω εμφανίζεται πολύ συχνά μπροστά μας! Και όσο το ρήμα περιμένω εγκαθίσταται σε κάθε μας πρόταση, τόσο μεγαλύτερο είναι το άγχος που βιώνουμε και τόσο λιγότερο έλεγχο νιώθουμε πως έχουμε στα χέρια μας. Ακριβώς αυτή η αίσθηση ελέγχου είναι το εισιτήριο για να αισθανθούμε ελεύθεροι και να προσδώσουμε το νόημα που εμείς επιθυμούμε στην καθημερινότητά μας.   

Οι άνθρωποι που επέζησαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε ομηρίες, σε φυσικές καταστροφές, δεν είναι μόνο οι τυχεροί αλλά είναι εκείνοι που μπόρεσαν να βρουν το νόημα όσον καιρό χρειάστηκε να περιμένουν τον απεγκλοβισμό τους και τελικά την ελευθερία! Εκείνο που τους έκανε δυνατούς και ανθεκτικούς στις ψυχικές και σωματικές ταλαιπωρίες που βίωναν, ήταν η αίσθηση της ελευθερίας που κουβαλούσαν μέσα τους ανεξάρτητα από τους περιορισμούς που τους επιβάλλονταν. 

Ένας επιζών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου είχε πει, σώθηκα από ένα λουλούδι! 

Ήμουν πίσω από έναν βράχο όταν ξαφνικά άρχισαν οι εναέριες επιθέσεις και θα είχα σκοτωθεί αν την προσοχή μου δεν τραβούσε ένα λουλούδι που είχε φυτρώσει στη βάση του βράχου. Αναρωτήθηκα για μια στιγμή αν θα έπρεπε να τρέξω να σωθώ ή να καθίσω να απολαύσω αυτό το λουλούδι ως μια ύστατη στιγμή χαράς προτού πεθάνω. Θυμάμαι να σκέφτομαι, έχω την επιλογή. Μπορώ να πεθάνω τρέχοντας βουτηγμένος στον τρόμο ή να πεθάνω απολαμβάνοντας τη μαγεία της φύσης. Επέλεξα το δεύτερο και σώθηκα! Όλοι οι σύντροφοί μου έπεσαν νεκροί τρέχοντας να σωθούν! 

Όσο οξύμορο και να ακούγεται, έχουμε πάντοτε επιλογές! Όσο το μυαλό μας λειτουργεί και δεν υποφέρουμε από κάποια εκφυλιστική ασθένεια του εγεφάλου όπως η άνια ή το Αλτσχάιμερ, έχουμε επιλογές. Αυτή την εσωτερική αίσθηση ελευθερίας πρέπει να διατηρήσουμε ζωντανή για να ανταπεξέλθουμε στις δύσκολες εποχές στις οποίες μας επιβάλλονται όρια και κανόνες που δεν επιθυμούμε. 

Πώς μπορούμε λοιπόν να διατηρήσουμε αυτή την εσωτερική αίσθηση ελευθερίας; 

• Κάθε φορά που τολμάμε κάτι καινούργιο χωρίς οπωσδήποτε να προσδοκούμε την τελειότητα, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να μην ακολουθήσει τα στερεότυπα και να επιλέξει κάτι που τον εκφράζει ακόμη και αν είναι κόντρα στις παραδόσεις με τις οποίες μεγαλώσαμε, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που σκεφτόμαστε έξω από το κουτί, κάθε φορά που δεν αναζητούμε το προφανές, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που δίνουμε στον εαυτό μας το δικαίωμα να αλλάξει πορεία, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που επιλέγουμε να δώσουμε μια δεύτερη ευκαιρία, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που δίνουμε προτεραιότητα στις δικές μας ανάγκες και όχι στο τι θα έπρεπε να κάνουμε για να αρέσουμε στους άλλους,  δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που σεβόμαστε τον εαυτό μας και δεν τον τραβάμε σα λάστιχο για να ταιριάξει σε πράγματα που άλλοι επέλεξαν για μας, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που δεχόμαστε την προσωρινότητά μας σ’ αυτή τη ζωή και δεν προσπαθούμε να ελέγξουμε το μέλλον, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που αναγνωρίζουμε την αξία της στιγμής και δεν επιζητούμε το μόνιμο, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.
• Κάθε φορά που αισθανόμαστε φίλοι με τον εαυτό μας και όχι αντίπαλοι, δίνουμε τροφή στην εσωτερική μας ελευθερία.

Η λίστα είναι μεγάλη. Υπάρχουν χιλιάδες τρόποι για να νιώσουμε ελεύθεροι και είναι απαραίτητο να αναζητήσουμε αυτούς τους τρόπους γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουμε να νοηματοδοτήσουμε τη δύσκολη καθημερινότητά μας και να βγούμε νικητές. 

* Η Σμαρούλα Παντελή είναι διδάκτωρ ψυχολογίας και συγγραφέας. Εργάζεται ως ψυχοθεραπεύτρια βοηθώντας άτομα και ομάδες να παραμείνουν ψυχικά υγιείς και να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους. Το ημερολόγιο «Μέρες Ελευθερίας 2022» με κείμενά της, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, με την εικονογράφιση της Έφης Λαδά. 

Δείτε το άρθρο , όπως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 193, Νοέμβριος- Δεκέμβριος 2021 (πατήστε πάνω την εικόνα για μεγέθυνση):