Του Θεοφάνη Παπανικήτα*

Οι τράπεζες ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες παραπλανητικών πωλήσεων προϊόντος-βόμβας. Μεγαλοδανειστές προειδοποιούν ότι υπάρχει πιθανότητα να υπάρξουν απαιτήσεις αποζημιώσεων πολλών δισεκατομμυρίων στο νέο σκάνδαλο για τις ασφάλειες προστασίας πληρωμών.

Σύμφωνα με την εφημερίδα ‘Times’ του Λονδίνου και την Aimee Donnelan, οι τράπεζες ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν ένα νέο κύμα πληρωμών δισεκατομμυρίων λιρών σχετικά με μυστικές προμήθειες που συνδέονται με τις ασφάλειες προστασίας πληρωμών.

Οι τέσσερις μεγαλύτεροι δανειστές στη Βρετανία – HSBC, Barclays, Royal Bank of Scotland και Lloyds Banking Group – έχουν αρχίσει σιγά-σιγά τις τελευταίες εβδομάδες να προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με ένα οικονομικό πλήγμα λόγω μιας δικαστικής απόφασης που ελήφθη κατά τα τέλη του περασμένου έτους και αποτελεί ορόσημο.

Οι προειδοποιήσεις αναφέρονται στην πιθανότητα ενός νέου και πολυδάπανου χρηματοοικονομικού σκανδάλου με τους δανειστές να έχουν ήδη πληρώσει δεκάδες δισεκατομμύρια λίρες σε πρόστιμα και αποζημιώσεις για διάφορες παραβάσεις συμπεριλαμβανομένων και των πωλήσεων ασφαλειών προστασίας πληρωμών βάσει παραπλανητικών στοιχείων και της παραποίησης του δείκτη αναφοράς του επιτοκίου Libor.

Η πιο πρόσφατη πιθανή παγίδα έχει σχέση με την υπόθεση της Susan Plevin, μιας χήρας που είναι λέκτορας πανεπιστημίου, για ένα δάνειο και ασφαλιστήριο προστασίας πληρωμών που είχε συνάψει το 2006. Εκείνη την εποχή, δεν της γνωστοποιήθηκε ότι ένα ποσό μεγαλύτερο του 70% της προμήθειας που πλήρωνε για το ασφαλιστικό της συμβόλαιο κατέληγε στα χέρια του δανειστή της – Paragon Personal Finance – και ενός μεσίτη.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε πέρυσι το Νοέμβριο ότι η εν λόγω υψηλή προμήθεια παραβίαζε τις διατάξεις του Νόμου περί Καταναλωτικών Πιστώσεων διότι δεν είχε γνωστοποιηθεί στην Plevin.

Η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Δεοντολογίας (ΕΧΔ) αναμένεται να αποφασίσει μέχρι το τέλος του καλοκαιριού σε πιο βαθμό θα πρέπει οι τράπεζες να εφαρμόσουν την απόφαση που εκδόθηκε για την υπόθεση της Plevin.

Οι τράπεζες όμως φοβούνται ότι η έκθεση του παρατηρητήριου του CITY (της ΕΧΔ) θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο κύμα απαιτήσεων από πελάτες που έχουν ασφαλιστήρια προστασίας πληρωμών.

Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πληρωμές δισεκατομμυρίων λιρών και να διαλύσει τις ελπίδες ότι οι τράπεζες μπορούν σύντομα να βάλουν τέλος στο πλέον δαπανηρό σκάνδαλο στην ιστορία για πωλήσεις βάσει παραπλανητικών στοιχείων.

Ένα ανώτατος αξιωματούχος Βρετανικής τράπεζας είπε ότι υπάρχουν φόβοι πως η ΕΧΔ θα τεθεί υπέρ της πλέον δυσμενούς επιλογής, δηλαδή να εφαρμόσει την απόφαση σε κάθε χρηματοπιστωτικό προϊόν για το οποίο τα επίπεδα των προμηθειών δεν γνωστοποιήθηκαν. Κάποιος άλλος προειδοποίησε ότι «από τη στιγμή που ανοίγεις την πόρτα σου σε κάτι τέτοιο μπορεί να έρθει η Αποκάλυψη».

Ο ανώτατος αξιωματούχος είπε όμως ότι είναι «δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η Βρετανική Ρυθμιστική Αρχή θα είναι πρόθυμη να το τραβήξει τόσο πολύ».

Μια πρόσφατη μελέτη της εταιρείας ‘Autonomous Research’, της οποίας είναι πρόεδρος ο πρώην υπουργός οικονομικών Λόρδος Myners, προειδοποιεί ότι οι τράπεζες θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με πληρωμές 33 δισεκατομμυρίων λιρών αν η εν λόγω απόφαση εφαρμοστεί σε ολόκληρη τη χρηματοπιστωτική βιομηχανία.

Η Autonomous Research είπε: «Ουσιαστικά η απόφαση αυτή φαίνεται να ανοίγει νέα πόρτες για απαιτήσεις σχετικά με τις πωλήσεις ασφαλειών προστασίας πληρωμών βάσει παραπλανητικών στοιχείων λόγω των προμηθειών που καταβάλλονται. Αν εφαρμοστεί και σε άλλα προϊόντα (για παράδειγμα στις πιστωτικές κάρτες καταστημάτων και στις χρηματοδοτήσεις αυτοκινήτων) θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα νέο κύμα απαιτήσεων των καταναλωτών από τις τράπεζες και το ποσό θα μπορούσε να ξεπεράσει το ποσό των αποζημιώσεων για τις ασφάλειες προστασίας πληρωμών».

Αυτά τα άνευ προηγουμένου ποσά αποζημιώσεων επισκιάζουν τα σχεδόν 30 δισεκατομμύρια λίρες που έχουν ήδη πληρωθεί για ασφαλιστήρια προστασίας πληρωμών από την αρχή της κρίσης.

Ένας ανώτατος αξιωματούχος ενός από τους τέσσερις μεγαλοδανειστές είπε: «Οι τράπεζες δοκιμάζονται και προσπαθούν να μαντέψουν τι θα συμβεί αμέσως μετά. Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν μπορεί να αμφισβητηθεί και επομένως αυτό θα μπορούσε να σημαίνει δισεκατομμύρια για κάθε τράπεζα.»

Ένας άλλος ανώτατος αξιωματούχος Βρετανικής τράπεζας είπε ότι όποιος δανειστής δεν παρακολουθεί από κοντά την κατάσταση είναι «ανεύθυνος».

Η ΕΧΔ εξετάζει εξονυχιστικά τα στοιχεία για να εκτιμήσει εάν η παρούσα προσέγγιση στο θέμα των ασφαλειών προστασίας πληρωμών «ανταποκρίνεται στους στόχους της οι οποίοι είναι η εξασφάλιση κατάλληλης προστασίας των καταναλωτών και η βελτίωση της ακεραιότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος του Ηνωμένου Βασιλείου».

Η έκθεση του παρατηρητήριου σχετικά με την απόφαση για την υπόθεση Plevin αναμένεται να συμπέσει με μια άλλη απόφαση σχετικά με το αν πρέπει να υπάρξει μια καταληκτική ημερομηνία για τις απαιτήσεις σχετικά με τις παραπλανητικές πωλήσεις ασφαλειών προστασίας πληρωμών. Και στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και μετέπειτα, κλονίστηκαν δραματικά τα κέρδη των τραπεζών, ισολογισμοί και υπολήψεις από ένα καταιγισμό προστίμων για μη δεοντολογική συμπεριφορά.

Οι ασφάλειες προστασίας πληρωμών δημιουργήθηκαν για να βοηθούν τους δανειολήπτες να αποπληρώνουν τα δάνειά τους στην περίπτωση ασθένειας ή απώλειας εργασίας.

Οι τράπεζες, όμως, είχαν μεγάλα περιθώρια κέρδους στα εν λόγω ασφαλιστήρια, πράγμα το οποίο τις ενθάρρυνε να αναπτύξουν μια επιθετική πολιτική στην πώληση των εν λόγω ασφαλειών και σε πελάτες που δεν τις ήθελαν ή δεν τις χρειάζονταν.

Υπάρχει φόβος ότι η ΕΧΔ θα εισάγει μέτρα που, ακόμη και στην περίπτωση της έντιμης πώλησης ασφαλειών, θα μπορούσαν να εμπλέξουν τον δανειστή εάν ένα ασφαλιστήριο προστασίας πληρωμών πωλήθηκε μέσω μεσίτη.

Παρά τις ελπίδες ότι το σκάνδαλο των ασφαλειών προστασίας πληρωμών θα κλείσει γρήγορα, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων εξακολουθούν να επικοινωνούν με πελάτες και να τους παροτρύνουν να υποβάλουν μηνύσεις. Χειρότερα από όλους έχει επηρεαστεί από το σκάνδαλο ο τραπεζικός όμιλος Lloyds (Lloyds Banking Group) και μέχρι τώρα έχει καταβάλει 13,4 δισεκατομμύρια λίρες σε αποζημιώσεις.

Η τράπεζα που ανήκει στους φορολογούμενους αναγκάστηκε να βάλει στην άκρη 1,4 δισεκατομμύρια λίρες για απαιτήσεις σχετικά με ασφάλειες προστασίας πληρωμών και επίσης τιμωρήθηκε με το πρόστιμο ρεκόρ των 117 εκατομμυρίων λιρών επειδή δεν αποζημίωσε θύματα του σκανδάλου των ασφαλειών προστασίας πληρωμών.

Όλες οι τράπεζες αρνήθηκαν να σχολιάσουν πέραν των προειδοποιήσεων που περιελήφθησαν στα πρόσφατα οικονομικά τους αποτελέσματα.

*Ο κ. Θεοφάνης Παπανικήτας είναι ιδρυτής της Βritannia Ιnsuranse Βrokers