Ο τελευταίος Διεθνής Δείκτης Συνταξιοδοτικού Χάσματος (International Pension Gap Index) της UBS συγκρίνει τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε 25 αγορές με βάση τις εθελοντικές προσπάθειες αποταμίευσης που απαιτούνται από τους συμμετέχοντες. Διαπιστώνει ότι οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση ενός συνηθισμένου τρόπου ζωής κατά τη συνταξιοδότηση σε πολλά συστήματα. Επιπλέον, αναδεικνύει τη σημασία του συνταξιοδοτικού προγραμματισμού και τονίζει ότι οι επενδύσεις μπορούν συχνά να βοηθήσουν στην κάλυψη των συνταξιοδοτικών κενών.

Ο δείκτης International Pension Gap Index, που δημοσιεύεται από το Chief Investment Office της UBS Global Wealth Management, αναλύει το υποχρεωτικό μέρος 25 συνταξιοδοτικών συστημάτων, εστιάζοντας στις παροχές που μπορεί να αναμένει ένας εργαζόμενος και στις πρόσθετες αποταμιεύσεις που απαιτούνται για τη διατήρηση ενός συνηθισμένου βιοτικού επιπέδου κατά τη συνταξιοδότηση. Συγκεκριμένα, η μελέτη συγκρίνει τα συνταξιοδοτικά συστήματα με βάση την προσπάθεια αποταμίευσης που απαιτείται από έναν φανταστικό χαρακτήρα, μετρούμενη από το ποσοστό του τρέχοντος εισοδήματος μετά από φόρους που πρέπει να αποταμιεύει κάθε χρόνο μια εργαζόμενη γυναίκα από την ηλικία των 50 ετών μέχρι τη συνταξιοδότηση, υποθέτοντας ότι δεν έχει προηγούμενες αποταμιεύσεις.

Τα αποτελέσματα διαφέρουν σημαντικά από πόλη σε πόλη. Για παράδειγμα, οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις δεν απαιτούνται στο Άμστερνταμ, ενώ στο Τόκιο ανέρχονται στο αδύνατο 93% των μισθών. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι το ιαπωνικό σύστημα δεν στοχεύει στην αντικατάσταση ενός υψηλού ποσοστού του εισοδήματος από την εργασία, ενώ το ολλανδικό το επιδιώκει - κάτι που αντικατοπτρίζεται και στα συγκριτικά υψηλά ποσοστά εισφορών συνταξιοδότησης. Επίσης, οι Ιάπωνες περνούν 50% περισσότερο χρόνο στη σύνταξη από τους Ολλανδούς συναδέλφους τους, καθώς συνταξιοδοτούνται νωρίτερα και ζουν περισσότερο.

Σε αντίθεση με τις Κάτω Χώρες, οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση ενός συγκεκριμένου επιπέδου διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση στις περισσότερες πόλεις του κόσμου. Το πόσο εξαρτάται από το σχεδιασμό του εκάστοτε συνταξιοδοτικού συστήματος. Ενώ ορισμένα απαιτούν χαμηλή προσωπική δέσμευση από τους συμμετέχοντες, άλλα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπική ευθύνη - δηλαδή, δεν στοχεύουν στη διατήρηση ενός συνηθισμένου βιοτικού επιπέδου.

Οι συνταξιοδοτικές παροχές σπάνια είναι σίγουρες
Ακόμη και όταν οι αναμενόμενες συνταξιοδοτικές παροχές είναι υψηλές, μπορεί να είναι αβέβαιες όταν βασίζονται στις επιδόσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών ή όταν οι υποσχόμενες παροχές βασίζονται σε ξεπερασμένες δημογραφικές και οικονομικές παραμέτρους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για ορισμένα συστήματα καθορισμένων παροχών, τα οποία ενδέχεται να μην είναι σε θέση να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους, καθώς αποκλίνουν περισσότερο από την αναλογιστική πραγματικότητα. Ειδικότερα, καθώς μια μεγάλη ομάδα των baby boomers συνταξιοδοτείται, οι υφιστάμενες ανισορροπίες που δεν έχουν αντιμετωπιστεί θα διευρυνθούν στα προβληματικά συστήματα που χρηματοδοτούνται με διανεμητικό σύστημα. Για να διατηρηθούν αυτά τα συστήματα οικονομικά βιώσιμα χωρίς να περικοπούν οι συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, οι σημερινοί εργαζόμενοι ενδέχεται να κληθούν να πληρώσουν το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού. Ως αποτέλεσμα, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι συνιστάται η προληπτική αποταμίευση για την αποτροπή της εγγενούς αβεβαιότητας της αλλαγής πολιτικής.

Υπάρχουν βιώσιμα συνταξιοδοτικά συστήματα
Ωστόσο, ορισμένες χώρες έχουν λάβει με επιτυχία μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων των βασικών συνταξιοδοτικών συστημάτων που βασίζονται σε έναν διανεμητικό μηχανισμό. Για παράδειγμα, η εισοδηματική σύνταξη της Σουηδίας διαθέτει ένα στήριγμα βιωσιμότητας που εξαρτά την αναπροσαρμογή των συντάξεων από την οικονομική ισορροπία του συστήματος. «Κοιτάζοντας τι έχει εφαρμοστεί σε ορισμένες χώρες μας δείχνει ότι η αύξηση της ανθεκτικότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων χωρίς συμβιβασμούς στην επάρκεια είναι δυνατή», υποστηρίζει η οικονομολόγος της UBS Elisabeth Beusch.

Η σημασία του σχεδιασμού της συνταξιοδότησης
Σε ορισμένες πόλεις, το εκτιμώμενο απαιτούμενο ποσοστό αποταμίευσης υπερβαίνει κατά πολύ τις αποταμιευτικές δυνατότητες ενός μέσου εισοδηματία. Όταν έρχεται αντιμέτωπος με αυτή την πραγματικότητα, μια πιθανότητα είναι να μειώσει κανείς τον τρόπο ζωής του για να μπορέσει να αντέξει οικονομικά μέχρι τη συνταξιοδότηση. Η συνταξιοδότηση αργότερα ή η μετεγκατάσταση σε φθηνότερη τοποθεσία κατά τη συνταξιοδότηση αποτελούν επίσης δυνατότητες. Ωστόσο, αυτές οι δυσάρεστες αποφάσεις μπορούν συνήθως να αποφευχθούν όταν κάποιος αρχίζει να αποταμιεύει από μικρότερη ηλικία.

Ενώ η αποταμίευση είναι απαραίτητη, η επένδυση μπορεί να βοηθήσει πολύ, ακόμη και αν συνοδεύεται από κινδύνους. Για παράδειγμα, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι στην Ελβετία, η επένδυση των αποταμιεύσεων σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο ομολόγων και μετοχών θα οδηγήσει σε καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα από ό,τι τα μετρητά εννέα φορές στις 10. Επιπλέον, η στήριξη αποκλειστικά σε μετρητά στην Ελβετία θα αύξανε το απαιτούμενο ποσοστό αποταμίευσης κατά ένα τρίτο. «Μακριά από το να είναι απερίσκεπτη, η επένδυση των αποταμιεύσεων ενόψει της συνταξιοδότησης μπορεί να βοηθήσει τους εργαζόμενους να διατηρήσουν τον συνηθισμένο τρόπο ζωής τους στα γηρατειά», εξηγεί ο οικονομολόγος της UBS James Mazeau.

Πρέπει οι γυναίκες να σχεδιάζουν διαφορετικά;
Τα συνταξιοδοτικά συστήματα είναι συνήθως αδιάφορα ως προς το φύλο - εκτός από την περίπτωση που οι γυναίκες μπορούν να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα από τους άνδρες με το ίδιο επίπεδο παροχών. Παρ' όλα αυτά, οι γυναίκες τείνουν να διακόπτουν την καριέρα τους και να εργάζονται με μερική απασχόληση συχνότερα από τους άνδρες για να φροντίζουν τα παιδιά τους, για παράδειγμα. Ως αποτέλεσμα, συχνά βιώνουν χαμηλότερη αύξηση των μισθών τους, συσσωρεύουν λιγότερες συνταξιοδοτικές παροχές και αποταμιεύουν λιγότερα κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Επιπλέον, τείνουν να ζουν περισσότερο από τους άνδρες. Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες έχουν συνήθως λιγότερους πόρους για να χρηματοδοτήσουν μεγαλύτερες περιόδους συνταξιοδότησης. Αυτό σημαίνει ότι οι απαιτούμενες αποταμιευτικές προσπάθειες των γυναικών είναι συνήθως υψηλότερες από εκείνες των ανδρών.