Στον κόσμο της μόδας όσο πιο εκκεντρικό είναι ένα παπούτσι τόσο το καλύτερο. Τα τελευταία χρόνια οι σχεδιαστές λανσάρουν υβριδικές δημιουργίες που συνδυάζουν διαφορετικά στυλ, όπως τα flip-flop stilettos, επιδιώκοντας να κερδίσουν τις εντυπώσεις, αλλά και τις καρδιές των καταναλωτών, εις βάρος πολλές φορές της υγείας των κάτω άκρων.

Λίγα χρόνια πριν έκαναν το ντεμπούτο τους τα ballet sneakers (sneakerinas), μια μίξη αθλητικών παπουτσιών και κομψών flat μπαλαρίνων που έγιναν τάση. Παρά τον κομψό σχεδιασμό τους, ωστόσο, αρκετά μοντέλα δεν έχουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός παπουτσιού που παρέχει σωστή στήριξη, που απορροφά τους κραδασμούς και διατηρεί σωστή ευθυγράμμιση από τον άκρα πόδα έως το ισχίο, με συχνή συνέπεια την εμφάνιση πόνου. Τα γόνατα υφίστανται τη μεγαλύτερη καταπόνηση.

«Τα παπούτσια είναι κάτι περισσότερο από μόδα. Ο τρόπος που είναι σχεδιασμένα μπορεί να αλλάξουν την ευθυγράμμιση του ποδιού και την ένταση της πίεσης που ασκείται στην άρθρωση του γόνατος. Γι’ αυτό μια λάθος επιλογή μπορεί να επιδεινώσει υφιστάμενα προβλήματα ή να οδηγήσει σε ανάπτυξη νέων», προειδοποιεί ο εξειδικευμένος στις αρθροπλαστικές ισχίου & γόνατος Oρθοπαιδικός Xειρουργός δρ Αθανάσιος Τσουτσάνης, διευθυντής ΣΤ’ Ορθοπαιδικής Κλινική του Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ. 

Πιο συγκεκριμένα, κατά τη βάδιση ή το τρέξιμο ο άκρος πόδας και το γόνατο συνεργάζονται για να απορροφήσουν τους κραδασμούς και να διατηρήσουν την κίνηση ομαλή. Όταν είναι σωστά ευθυγραμμισμένα, το φορτίο κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλη την άρθρωση του γόνατος. Με τη χρήση υποδημάτων που δεν παρέχουν σωστή στήριξη ή που αναγκάζουν το πόδι να παίρνει αφύσικη θέση, διαταράσσεται αυτή η ευθυγράμμιση, με συνέπεια  να ασκείται μεγαλύτερη πίεση σε συγκεκριμένα σημεία του γόνατος, προκαλώντας φθορές και αυξάνοντας τον κίνδυνο για εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας ή επιτάχυνση της εξέλιξής της.

Ενώ τα ψηλοτάκουνα είναι πασίγνωστο ότι μεταβάλλουν την ευθυγράμμιση, λόγω της μετατόπισης του βάρους του σώματος προς τα εμπρός, είναι πολύ λιγότερο γνωστό ότι τα φλατ παπούτσια κάνουν το ίδιο αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Επειδή η σόλα του παπουτσιού είναι επίπεδη ή σχεδόν επίπεδη, δεν στηρίζεται η καμάρα του ποδιού, η οποία λειτουργεί ως φυσικό αμορτισέρ βοηθώντας στην ομοιόμορφη κατανομή του βάρους σε όλο το πόδι. Χωρίς τη σωστή στήριξή της το πόδι παρουσιάζει κακή ευθυγράμμιση, οδηγώντας σε ανισορροπίες του σώματος και πόνο στο γόνατο.

Αν και φαινομενικά άνετα, ο σχεδιασμός τους δεν μπορεί να καλύψει και επομένως υποστηρίξει ολόκληρη τη δομή του πέλματος για να επιτευχθεί βιομηχανική ισορροπία. Το πόδι προσπαθεί να αντισταθμίσει την έλλειψη σταθερότητας, προκαλώντας αφύσικη στροφή των γονάτων, που επηρεάζει τον τρόπο βάδισης και ασκεί περιττή πίεση στην άρθρωση, προκαλώντας πόνο και δυσφορία.

Η δε ανομοιόμορφη κατανομή του βάρους που προκαλείται λόγω ευθειασμού της φτέρνας με τα δάκτυλα είναι ένα επιπλέον πρόβλημα, γιατί έτσι ασκείται πίεση στο πίσω μέρος του ποδιού και στη συνέχεια στην άρθρωση του γόνατος. Μόνο τα παπούτσια που η φτέρνα βρίσκεται σε μετρίως υπερυψωμένη θέση συγκριτικά με τα δάκτυλα αποφορτίζει, όχι μόνο τα γόνατα αλλά και τη σπονδυλική στήλη. Επιπλέον, η έλλειψη αντικραδασμικής τεχνολογίας ασκεί πρόσθετη πίεση, ειδικά όταν η βάδιση γίνεται σε σκληρό ή ανώμαλο έδαφος.

Συνεπώς, τα συγκεκριμένα παπούτσια δεν συστήνονται για πολύωρη ορθοστασία, βάδιση ή τρέξιμο. Η χρήση τους θα πρέπει να αποφεύγεται ιδιαίτερα από άτομα που έχουν πρόβλημα με τη μέση τους, προδιάθεση για οστεοαρθρίτιδα ή ήδη πάσχουν από αυτήν.

«Η οστεοαρθρίτιδα προκαλείται όταν ο χόνδρος που καλύπτει και προστατεύει τα οστά μιας άρθρωσης, απορροφώντας τους κραδασμούς, φθείρεται, επηρεάζοντας τους ιστούς που την περιβάλλουν. Ένα γόνατο με οστεοαρθρίτιδα μπορεί να παρομοιαστεί με ένα αυτοκίνητο που έχει φθαρμένα αμορτισέρ – κάθε ανωμαλία του οδοστρώματος γίνεται ιδιαίτερα αισθητή επειδή τίποτα δεν μπορεί να απορροφήσει την πρόσκρουση.

Παρότι η γενετική παίζει ρόλο και η γήρανση είναι η κύρια αιτία εμφάνισής της, δεν είναι η μοναδική. Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί μετά από έναν οξύ τραυματισμό ή από επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς που δεν επουλώνονται, οδηγώντας στην πρόωρη αποδόμησή του χόνδρου ακόμα και νεαρών ατόμων.

Αυτή η χρόνια, εκφυλιστική πάθηση δεν αναστρέφεται και οι προσπάθειες εστιάζουν στην καθυστέρηση της εξέλιξής της με παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, όπως η άσκηση και η μείωση του σωματικού βάρους. Στους ασθενείς που αυτές οι τροποποιήσεις δεν επαρκούν και τα συμπτώματα είναι έντονα υπάρχουν φαρμακευτικές αγωγές που κατευνάζουν τον πόνο, μειώνουν το οίδημα και τη δυσκαμψία. Όταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν καταφέρνει να ανακουφίσει, η χειρουργική επέμβαση δίνει την οριστική λύση.

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος με την τεχνική ελάχιστης επεμβατικότητας MIK και με τη χρήση ρομποτικής υποβοήθησης προσφέρει ταχύτερη ανάρρωση συγκριτικά με τις παλαιότερες, αφού γίνονται με μικρότερες τομές αφήνοντας ανέπαφο τον εκτατικό μηχανισμό του γόνατος. Ελαχιστοποιούν τον μετεγχειρητικό πόνο και τον κίνδυνο μετάγγισης κατά τη διάρκεια του χειρουργείου αλλά και θρόμβωσης, αφού η κινητοποίηση γίνεται την ίδια ημέρα της επέμβασης. Σημαντικό είναι επίσης ότι οι ασθενείς επιστρέφουν στο σπίτι τους εντός 48 ωρών, έχοντας αυτονομία», εξηγεί.

Στις παρεμβάσεις για την πρόληψη των τραυματισμών και των παθήσεων που έπονται αυτών, περιλαμβάνεται η διατήρηση ενός υγιούς βάρους, η ενδυνάμωση των μυών του ποδιού και η χρήση σωστών υποδημάτων. Κριτήρια επιλογής είναι:

• το σωστό μέγεθος – όταν δεν εφαρμόζουν σωστά οδηγούν σε ενόχληση, αστάθεια και τραυματισμούς,
• η καλή στήριξη και αντικραδασμική προστασία στην καμάρα, αναλόγως του ύψους της,
• η τέλεια εφαρμογή τους – δεν πρέπει να είναι στενά ή χαλαρά,
• το είδος της χρήσης – διαφορετικά παπούτσια είναι κατάλληλα για τρέξιμο, διαφορετικά για βόλτες στην πόλη, για χορό ή για ένα δείπνο σε κάποιο εστιατόριο.

«Στο γόνατο μπορεί να εμφανίζεται ήπια ενόχληση ή περιστασιακός πόνος όταν η άρθρωση καταπονείται, έως έντονος πόνος ακόμα και σε φάση ηρεμίας. Ενδείξεις που υποδηλώνουν υποκείμενα προβλήματα που απαιτούν επαγγελματική αξιολόγηση είναι η επιμονή του πόνου για περισσότερο από μερικές ημέρες παρά την ξεκούραση, η ύπαρξη οιδήματος ή αστάθειας και η δυσκολία βάδισης. Η έγκαιρη αξιολόγηση προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα και αποτρέπει περαιτέρω βλάβες», καταλήγει ο δρ Τσουτσάνης.