Η πιο συνηθισμένη ασθένεια της παιδικής ηλικίας τους χειμωνιάτικους μήνες μετά το κοινό συνάχι είναι η ωτίτιδα. Τα περισσότερα παιδιά έχουν προσβληθεί από τουλάχιστον μια ωτίτιδα πριν συμπληρώσουν τον τρίτο χρόνο της ζωής τους. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας Ανδρέας Κωνσταντόπουλος «τις περισσότερες φορές οι λοιμώξεις αυτές περνούν χωρίς να προκαλέσουν μόνιμα προβλήματα, αλλά αν συμβούν επανειλημμένα και δεν αντιμετωπιστούν μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια της ακοής ή άλλη βλάβη.

• Κύριε Κωνσταντόπουλε ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση  ωτίτιδας;

 Οι παράγοντες για την ανάπτυξη λοιμώξεων του αυτιού είναι οι εξής:

1. Ηλικία. Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά είναι πιο πιθανό να πάθουν λοίμωξη του αυτιού, καθώς το μέγεθος και το σχήμα της ακουστικής τους σάλπιγγας διευκολύνει τη συσσώρευση του υγρού. Οι λοιμώξεις του αυτιού παρουσιάζονται πιο συχνά σε παιδιά ηλικίας 3 μηνών έως 3 ετών. 

2. Φύλο. Αν και οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη τα αίτια, τα αγόρια παθαίνουν πιο συχνά ωτίτιδες από τα κορίτσια.

3. Κληρονομικότητα. Οι ωτίτιδες μπορεί να είναι οικογενειακές παθήσεις.

4. Συνάχι/αλλεργίες. Το συνάχι συχνά οδηγεί σε ωτίτιδα. Οι αλλεργίες που προκαλούν «μπούκωμα» στη μύτη μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε λοιμώξεις του αυτιού.

5. Κάπνισμα. Τα παιδιά που ζουν σε περιβάλλον με καπνιστές έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των λοιμώξεων του αυτιού. 

6. Διατροφή με μπιμπερό. Τα μωρά που τρέφονται με μπιμπερό, ιδιαίτερα μάλιστα ενώ είναι ξαπλωμένα, παθαίνουν περισσότερες ωτίτιδες από τα μωρά που θηλάζουν. Αν οι γονείς ταΐζουν το παιδί με μπιμπερό, πρέπει να τοποθετούν το κεφάλι του πιο ψηλά από το επίπεδο του στομάχου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, καθώς κατ' αυτόν τον τρόπο προφυλάσσουν τις ακουστικές του σάλπιγγες από το να κλείσουν.

• Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα μιας ωτίτιδας είναι ο πόνος. Ενώ όμως τα μεγαλύτερα παιδιά είναι σε θέση να σας πουν πότε πονάνε τα αυτιά τους, τα μικρότερα παιδιά είναι πιθανό να παρουσιάζουν μόνο νευρικότητα και να κλαίνε. Αυτό μπορεί να παρατηρείται πιο συχνά κατά τη διάρκεια των γευμάτων, λόγω του ότι ο θηλασμός και η κατάποση μπορεί να προκαλέσουν οδυνηρές μεταβολές της πίεσης στο μέσο αυτί. Αποτέλεσμα αυτής της ενόχλησης μπορεί να είναι η μειωμένη όρεξη του παιδιού. Ένα παιδί που υποφέρει από ωτίτιδα μπορεί επίσης να παρουσιάζει προβλήματα στον ύπνο, καθώς όταν ξαπλώνει ο πόνος μπορεί να γίνεται πιο έντονος. 

Μια άλλη ένδειξη ωτίτιδας είναι όταν ο πυρετός κυμαίνεται από 37,7ο  έως 40ο  C. Επίσης μπορεί να παρατηρήσετε κίτρινο ή λευκό υγρό, πιθανώς και με λίγο αίμα, να ρέει από το αυτί. Το υγρό μπορεί να έχει άσχημη οσμή και διαφέρει από τη φυσιολογική κυψελίδα ή κερί, που είναι πορτοκαλοκίτρινο ή καφέ-κόκκινο. Ο πόνος και η αίσθηση της πίεσης συχνά ελαττώνονται όταν αρχίσει η εκροή αυτή, αλλά αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι η λοίμωξη έχει περάσει. 

• Πώς θεραπεύεται η ωτίτιδα;

Αν το παιδί έχει πυρετό, πόνο ή κάποια άλλα συμπτώματα ωτίτιδας, είναι σημαντικό να επισκεφτείτε τον παιδίατρο. Εφόσον τα αυτιά του παιδιού έχουν μολυνθεί, ο παιδίατρος μπορεί να του γράψει ένα αντιβιοτικό. Οι γονείς πρέπει να ακολουθήσουν τις οδηγίες που θα τους δώσει με ακρίβεια και να βεβαιωθούν ότι το παιδί θα ολοκληρώσει τη θεραπεία. Αν η φαρμακευτική αγωγή διακοπεί νωρίτερα, είναι πιθανό κάποια από τα βακτήρια που προκάλεσαν τη λοίμωξη να επιβιώσουν και να προκαλέσουν νέα λοίμωξη. Καθώς η λοίμωξη αρχίζει να φεύγει, το παιδί μπορεί να αισθάνεται ότι τα αυτιά του «ανοίγουν», μια φυσιολογική ένδειξη ίασης. Ο πόνος στο αυτί και ο πυρετός θα πρέπει να υποχωρήσουν μέσα σε δύο ημέρες από την έναρξη λήψης αντιβιοτικών. Τα παιδιά που έχουν ωτίτιδα δεν χρειάζεται να παραμείνουν στο σπίτι αν αισθάνονται καλά, εφόσον ο υπεύθυνος που τα προσέχει ή κάποιος στο σχολείο μπορεί να τους δώσει το φάρμακό τους σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδίατρου.

Μερικές φορές, η λοίμωξη δεν υποχωρεί ακόμη κι όταν στο παιδί χορηγηθεί αντιβίωση. Αν το παιδί συνεχίζει να έχει πυρετό ή να πονάει για περισσότερες από δύο ημέρες, καλέστε τον παιδίατρο. Μπορεί ο παιδίατρος να χρειαστεί να γράψει στο παιδί ένα άλλο αντιβιοτικό.

Για να κάνει τον πόνο πιο υποφερτό, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει χωρίς συνταγή κάποιο φάρμακο που δεν ανήκει στην κατηγορία της ασπιρίνης, όπως παρακεταμόλη. Μη δώσετε ασπιρίνη στο παιδί, καθώς έχει συσχετιστεί με το σύνδρομο Reye, μια νόσο που επηρεάζει το συκώτι (ήπαρ) και τον εγκέφαλο. Ο παιδίατρος μπορεί επίσης να συστήσει να βάλετε κομπρέσες (επιθέματα) στα αυτιά του ασθενή για να ανακουφίσετε τον πόνο (δεν ενδείκνυται για βρέφη μικρής ηλικίας). Αν το παιδί είναι σε θέση να μασήσει τσίχλα χωρίς να την καταπιεί, δώστε του τσίχλες χωρίς ζάχαρη. Βάλτε τον ασθενή να κάθεται όσο περισσότερη ώρα μπορεί, καθώς η θέση αυτή βοηθάει να ελαττωθεί η πίεση στο μέσο αυτό και ανακουφίζει τον πόνο. Ένα επιπλέον μαξιλάρι μπορεί επίσης να τον βοηθήσει να κοιμηθεί (ποτέ μη βάζετε μαξιλάρι για προσκέφαλο στο κρεβάτι ενός μωρού). Αποφύγετε τη χρήση φαρμάκων για το κρυολόγημα (αποσυμφορητικά και αντιισταμινικά) χωρίς συνταγή γιατρού, καθώς δεν βοηθούν στις λοιμώξεις του αυτιού.

• Υπάρχει πιθανότητα να παρουσιαστούν κάποιες επιπλοκές που θα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς;

Αν και συμβαίνει σπάνια, οι λοιμώξεις που έχουν παραμείνει χωρίς θεραπεία μπορεί να έχουν επιπλοκές, όπως λοίμωξη του εσωτερικού αυτιού, που προκαλεί ίλιγγο και αστάθεια (λαβυρινθίτιδα), λοίμωξη στο κεφάλι πίσω από το αυτί (μαστοειδίτιδα), (μηνιγγίτιδα), τραυματισμό ή αύξηση όγκου του τύμπανου, παράλυση προσώπου ή μόνιμη απώλεια ακοής.