Οσονούπω η Ευρώπη θα γιορτάσει την 9^η Μαΐου, τη δική της ξεχωριστή μέρα. Μία επέτειο που μας φέρνει στη μνήμη τη διακήρυξη Σουμάν (1950), η οποία πρότεινε τη συνεργασία μεταξύ των γαλλικών και γερμανικών βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα, οδηγώντας στη δημιουργία της ευρωπαϊκής κοινότητας άνθρακα και χάλυβα, βάζοντας γερά θεμέλια για την ενωμένη Ευρώπη, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα. Μέσα στο πέρασμα των χρόνων, η Ε.Ε μεγάλωσε, υποδέχθηκε στην οικογένεια της νέα μέλη, αναδείχθηκε σε ένα πυλώνα σταθερότητας, ειρήνης, ανάπτυξης και ευκαιριών, λειτουργώντας ως ένα ξεχωριστό μοντέλο-πολιτική οντότητα που όμοια της η ήπειρος μας δεν είχε γνωρίσει στο παρελθόν. Σε όλη αυτή τη μακρά διαδρομή, οι ηγεσίες των ευρωπαϊκών θεσμών έχουν αναμφίβολα κάνει λάθη και παραλείψεις, με αποτέλεσμα ένα μέρος της κοινής γνώμης να στέκεται κριτικά απέναντι της ή να αναζητά εναλλακτικές σε πολιτικές δυνάμεις που ρέπουν προς τα άκρα ή φλερτάρουν με εξωγενείς παράγοντες που έχουν βάλει την Ε.Ε στο στόχαστρο και επιδιώκουν την περαιτέρω αποδυνάμωση της. Εξάλλου, η χρονική συγκυρία επιβάλλει ακόμη μεγαλύτερη εγρήγορση, σχέδιο και αποφασιστικοτητα για τη σωστή διαχείριση των ανοικτών μετώπων. Οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η ακρίβεια και οι κοινωνικές συγκρούσεις αγγίζουν τις τοπικές κοινωνίες παντού, καλλιεργούν την αβεβαιότητα και αυξάνουν τον προβληματισμό για την επόμενη μέρα.

Η Ευρώπη οφείλει να στήσει μία γερή γέφυρα προς το επέκεινα και να κάνει με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ένα αποφασιστικό άλμα στο μέλλον.

Σε αυτήν την προσπάθεια δεν περισσεύει κανείς από τους βασικούς stakeholders της ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας, είτε αυτοί είναι οι θεσμοί, οι εθνικές κυβερνήσεις, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η κοινωνία των πολιτών, είτε οποιοσδήποτε άλλος επιθυμεί να βάλει ένα λιθαράκι για μια πιο ανθεκτική και βιώσιμη Ευρώπη.  Αναμφίβολα, το επέκεινα επιβάλλει μια διαφορετική προσέγγιση των πραγμάτων, ώστε να καταγραφεί και το ανάλογο αποτέλεσμα. Καταρχήν, χρειάζεται ένας σαφής οδικός χάρτης δράσεων για μείζονα θέματα όπως: οικονομία & αγροτική πολιτική, μεταναστευτικό, διαφάνεια, κοινωνική συνοχή, ενεργειακή επάρκεια, κοινή εξωτερική πολιτική.

Στο πλαίσιο της διδακτορικής μου διατριβής, είχα την ευκαιρία να ασχοληθώ με τις δυνατότητες αύξησης του ενδιαφέροντος και της συμμετοχής των πολιτών (Ελλάδα & Αυστρία) στην ευρωπαϊκή ατζέντα μέσα νέων μηχανισμών επικοινωνίας που θα ξεπερνούν στεγανά του παρελθόντος. Τα περιθώρια είναι πολλά. Αρκεί, ωστόσο, να υπάρχει και η απαραίτητη βούληση με στόχο, ένα νέο ελκυστικό πολιτικό αφήγημα, μια ενισχυμένη και αδιαμεσολάβητη επικοινωνία μεταξύ των θεσμών και των τοπικών κοινωνιών, με στενότερη συνεργασία ανάμεσα στα κράτη-μέλη, με υπέρβαση των ανούσιων και φοβικών αντιπαραθέσεων, ενίσχυση της ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας και της κοινής μας ταυτότητας. Μέσα από την προώθηση ανθρωποκεντρικών πολιτικών, η Ευρώπη μπορεί και πρέπει να αλλάξει την εικόνα της. Έτσι θα δημιουργήσει ανθεκτικές σχέσεις εμπιστοσύνης, διευκολύνοντας τις διαδικασίες διεύρυνσης στα δυτικά Βαλκάνια και την ανατολική Ευρώπη. Οταν δε το επιτρέψουν οι συνθήκες, ίσως πρέπει να επαναπροσδιορίσει και τις σχέσεις της με τη Ρωσία, ένα πρότζεκτ που σηκώνει βέβαια πολύ κουβέντα.        

Σε σύγκριση με άλλα πολιτικά παραδείγματα που εμπνέονται από τα άκρα, τον αναθεωρητισμό, το λαϊκισμό, η ενωμένη Ευρώπη αποτελεί ένα διαφορετικό πρότυπο και λειτουργεί με παρονομαστή την ελευθερία, τη δημοκρατία, αλλά και τον αλληλοσεβασμό. Χρέος όλων, όσοι εμπλέκονται και ενεργούν στην ευρωπαϊκή πολιτική διαδικασία είναι να το προστατέψουν, αλλάζοντας δε προς το καλύτερο το συγκεκριμένο εγχείρημα. Σήμερα, διότι αύριο ίσως να είναι πολύ αργά....            

*Ο Σπύρος Καπράλος είναι δημοσιογράφος-πολιτικός αναλυτής.

Υποψήφιος Διδάκτορας πολιτικής επικοινωνίας.

Μέλος του EFB (Europäische Föderalistische Bewegung) της Βιέννης.