Η εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ) έχει καταστήσει τον κυπριακό τομέα της Yγείας ελκυστικό για ξένες επενδύσεις, με τη βασική ροή να προέρχεται από την Ελλάδα. Το επενδυτικό ταμείο CVC έχει αποκτήσει ήδη δύο μεγάλα ιδιωτικά νοσηλευτήρια της Λευκωσίας (Απολλώνιο και Αρεταίειο) μέσω της Hellenic Healthcare Holding (Cyprus) Ltd, ενώ υπό πολιορκία επενδυτών τελεί και το νοσηλευτήριο «Υγεία» της Λεμεσού. Πέρα από τις εξαγορές, στα σκαριά είναι η ανέγερση νέων ιδιωτικών νοσοκομείων από Iσραηλινούς επενδυτές.

Ο λόγος του συνωστισμού επενδυτών βρίσκεται στην ίδια τη φιλοσοφία του ΓεΣΥ, το οποίο έχει δημιουργήσει μια αγορά αξίας €1,5 δισ. για την οποία ανταγωνίζεται ιδιωτικός και δημόσιος τομέας.

Πριν το ΓεΣΥ η πρόσβαση σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο αποτελούσε πολυτέλεια για την πλειοψηφία του πληθυσμού. Σήμερα ένα νοσοκομείο με την ένταξή του στο ΓεΣΥ αποκτά πρόσβαση στο σύνολο του πληθυσμού. Η πίτα μεγάλωσε θεαματικά.

Η φιλοσοφία του ΓεΣΥ εδράζεται στον ανταγωνισμό των παρόχων υγείας, με τους δικαιούχους (το σύνολο των μόνιμων κατοίκων της χώρας, ντόπιους και ξένους) να είναι ελεύθεροι να επιλέξουν τον γιατρό και το νοσηλευτήριο που επιθυμούν. Στόχος είναι η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών υγείας.

Η δαπάνη του ΓεΣΥ (€1,5 δισ.) αντιστοιχεί στο 6,25% του ΑΕΠ και αν προστεθούν οι υπηρεσίες που καλύπτει το κράτος (το ΓεΣΥ δεν καλύπτει όλες τις ασθένειες) και τα οδοντιατρικά (καλύπτει μια προληπτική εξέταση και έναν καθαρισμό το χρόνο) η συνολική δαπάνη υγείας ανέρχεται στο 9% του ΑΕΠ. Μέχρι στιγμής και παρά τις ανησυχίες (ειδικά του ΔΝΤ) για τη δημιουργία μιας μαύρης τρύπας στα δημόσια οικονομικά, ο λεγόμενος σφαιρικός προϋπολογισμός (μια ανώτατη οροφή στις δαπάνες) τηρείται. Ο ηλεκτρονικός τρόπος λειτουργίας, μέσω ειδικού λογισμικού, επιτρέπει τον εντοπισμό καταχρήσεων.

Το ΓεΣΥ απαιτεί, όμως, αποκλειστική συνεργασία. Ο συμβεβλημένος πάροχος υγείας δεν μπορεί να παρέχει υπηρεσίες εκτός συστήματος. Ο προσωπικός γιατρός μπορεί να εξυπηρετεί μόνο δικαιούχους και δεν μπορεί να δει κάποιον ασθενή ιδιωτικά. Όπως, όμως, ήδη αναφέραμε, αυτή η αποκλειστικότητα έχει αυξήσει την πελατεία και η μεγάλη πλειοψηφία των ιδιωτών έχει συμβληθεί με το ΓεΣΥ. Η συμμετοχή των παρόχων υγείας ξεπερνά το 90%. Στα νοσηλευτήρια ανέρχεται στο 93%, στα φαρμακεία και στα εργαστήρια στο 100% και στους γιατρούς στο 88%.

Το ΓεΣΥ δεν λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Στις ορεινές περιοχές η κάλυψη δεν είναι πλήρης και σε ορισμένες ειδικότητες ειδικών ιατρών (π.χ. ορθοπαιδικοί) υπάρχουν μεγάλες λίστες αναμονής. Αυτά τα κενά και η αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένες υπηρεσίες φέρνουν επενδυτές.

ΑΝΗΣΥΧΊΑ ΓΙΑ ΜΟΝΟΠΏΛΙΟ
Η εξαγορά των δύο μεγάλων ιδιωτικών νοσηλευτηρίων από τη CVC έχει εγείρει ανησυχίες για τη δημιουργία μονοπωλιακών καταστάσεων. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει εγκρίνει την εξαγορά του Απολλώνειου Ιδιωτικού Νοσοκομείου.

Το θέμα απασχόλησε και τη Βουλή, ενώ διοργανώθηκε και συνέδριο στο οποίο κατατέθηκαν όλες οι απόψεις.

«Το να υπάρξει ένας επενδυτής σε όλο τον ιδιωτικό τομέα ίσως να μην είναι ό,τι πιο σωστό αυτή τη στιγμή ή νοσηλευτήρια να έχουν επενδυτή ο οποίος να έχει νοσηλευτήριο στο ΓεΣΥ και ένα που να μην είναι στο ΓεΣΥ. Αυτά είναι κίνδυνοι που πρέπει να ελεγχθούν», ανέφερε σε συνέδριο με θέμα «Δημόσια Υγείας και νέες προκλήσεις για το ΓεΣΥ» ο Μάρκος Χριστοδουλίδης, γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων (ΠΑΣΙΝ).

Ο Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, διευθυντής του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ), με τον οποίο συμβάλλονται ιατροί και νοσοκομεία, τόνισε από την πλευρά του πως δεν θα πρέπει να υπάρχει πανικός από την είσοδο επενδυτών που μπορεί να φέρουν και τεχνογνωσία και χρήσιμες εμπειρίες.

«Όμως θα συμφωνήσω ότι, ναι, δεν πρέπει να συγκεντρωθεί όλος ο ιδιωτικός τομέας του ΓεΣΥ κάτω από ένα επενδυτικό ταμείο και να μην υπάρχει υγιής ανταγωνισμός», συμπλήρωσε.

Η ΒΙΩΣΙΜΌΤΗΤΑ
Ένα άλλο ζήτημα που εγείρεται είναι η βιωσιμότητα του ιδιωτικού τομέα, λαμβάνοντας υπόψη ότι, πέρα από τις εξαγορές, υπάρχει και ένας αριθμός νέων αιτήσεων για νέα νοσηλευτήρια.

Στην Κύπρο υπάρχουν 3.000 νοσοκομειακές κλίνες, οι οποίες θεωρούνται υπεραρκετές, αλλά η βιωσιμότητα δεν σχετίζεται με τον αριθμό των κλινών. Αυτό που μετρά είναι η ζήτηση για αυτές τις κλίνες, η οποία συνδέεται με την ποιότητα. Ο δικαιούχος του ΓεΣΥ έχει την πολυτέλεια της επιλογής. Αν οι υφιστάμενοι πάροχοι δεν παρέχουν καλές υπηρεσίες, τότε ανοίγει ο δρόμος για νέους παίκτες. Αν αντίθετα παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες, δεν θα υπάρχει αρκετός χώρος για νέες νοσοκομειακές μονάδες. Είναι προφανές ότι οι νέοι επενδυτές ανεβάζουν το επίπεδο του ανταγωνισμού με τους υπόλοιπους παρόχους και η αγορά έρχεται να μεγιστοποιήσει την απόδοση της ετήσιας δαπάνης του €1,5 δισ.

Η Hellenic Health Group, μετά την ολοκλήρωση της εξαγοράς και του Αρεταίειου τον Δεκέμβριο, έκανε γνωστό ότι «θα προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις στους τομείς της τεχνολογίας, των υποδομών, καθώς και της εκπαίδευσης με στόχο την κατακόρυφη βελτίωση του επιπέδου των παρεχομένων υπηρεσιών προς τους ασθενείς».

Αυτή την περίοδο το υπουργείο Υγείας εκπονεί μελέτη χωρητικότητας (capacity planning) με τη στήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Μεταρρυθμίσεων της Ε.Ε. και άλλα εξειδικευμένα κέντρα για τον καθορισμό των αναγκών ευρύτερα του τομέα της Υγείας σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Δείτε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ - Τεύχος 200: