Γράφει ο Ευάγγελος Σταχίκας*

Εν όψει των επικείμενων αμερικανικών εκλογών του Νοεμβρίου, η πολιτική ατζέντα μονοπωλείται από 2 φλέγοντα ζητήματα, την αποκλιμάκωση της αστυνομικής βίας και την καταπολέμηση της συστημικής φυλετικής ανισότητας.

Οι ηγέτες των Δημοκρατικών και το σύνολο των Μέσων Ενημέρωσης προσδίδουν στο φαινόμενο των δολοφονιών της αστυνομικής βίας μια, αποκλειστικά, φυλετική ερμηνεία που απεικονίζει τη στερεοτυπική αντιμετώπιση σε βάρος της μαύρης κοινότητας. Οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η μάστιγα της αστυνομική βίας είναι ένα πολυσύνθετο φαινόμενο και γι’ αυτό πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα διαφόρων παραμέτρων.

Ένας καταλυτικός παράγοντας, ο οποίος συντρέχει στην περίπτωση των Η.Π.Α, και, κατά τη γνώμη μου, γεννά αυτή την πρωτοφανή ωμότητα στις αστυνομικές δυνάμεις είναι η ανεξέλεγκτη οπλοκατοχή και η μιλιταριστική κουλτούρα αυτοδικίας που έχει ριζώσει βαθιά στην αμερικανική συνείδηση.

Η αστυνομική βία και η οπλοκατοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Όσα περισσότερα όπλα είναι διαθέσιμα για τους πολίτες, τόσο περισσότερη ασυδοσία απολαμβάνουν οι αστυνομικές δυνάμεις και τόσο περισσότερο νομιμοποιημένη είναι η βία που ασκούν. Επίσης, όσο δεν υπάρχουν επαρκείς έλεγχοι στα μητρώα των κατόχων όπλων και δεν τίθενται περιορισμοί στην ελεύθερη οπλοφορία, τόσο περισσότερα όπλα θα βρίσκονται στα λάθος χέρια με αποτέλεσμα, πάλι, την εκατέρωθεν αλόγιστη βία. Εκεί πιστεύω πρέπει να εστιάσει περισσότερο ο πολιτικός κόσμος για μια ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Γιατί όμως οι πολιτικοί εθελοτυφλούν μπροστά στην αχαλίνωτη οπλοκατοχή;

Η πλειοψηφία των πολιτικών, είτε Ρεπουμπλικάνοι είτε Δημοκρατικοί, δεν έχουν το πολιτικό συμφέρον να περιορίσουν την οπλοκατοχή. Η πτυχή αυτή έχει με τα χρόνια δημιουργήσει μια κυρίαρχη, ανίκητη μιλιταριστική κουλτούρα. Η 2η Τροπολογία του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως αυτό καταρτίσθηκε το 1791, καθορίζει και προστατεύει το «δικαίωμα του λαού να διατηρεί και να φέρει όπλα καθώς και να συγκροτεί ομάδες πολιτοφυλακής, αν αυτό χρειαστεί». Η σχέση κράτους και πολιτών είναι εκ παραδόσεως εξαιρετικά φιλελεύθερη στην Αμερική, με την ατομικότητα και τη λαϊκή βούληση να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την κρατική ατζέντα. Για τους Αμερικανούς λοιπόν η κατοχή όπλων δεν αποτελεί απλώς, στα χαρτιά, ένα Συνταγματικό Ατομικό Δικαίωμα, αλλά νοείται ως έκφανση της ίδιας τους της ελευθερίας και της προσωπικότητάς τους.

Ένα άρθρο της Medical Xpress ρίχνει περαιτέρω φως στη συγκεκριμένη ιδέα. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι εν μέσω της κρίσης του κορονοϊού οι αγορές όπλων έχουν εκτοξευτεί σε ανεπανάληπτα επίπεδα, ρεκόρ, σε όλη τη χώρα. Περισσότερα από 8,5 εκατομμύρια όπλα αγοράστηκαν από την αρχή της υγειονομικής κρίσης, με τη βιομηχανία όπλων να σημειώνει αύξηση κατά 136% στα έσοδά της σε σχέση με την περσινή αντίστοιχη περίοδο. Μάλιστα περισσότεροι από τους μισούς αγοραστές γίνονται κάτοχοι όπλων για πρώτη φορά.

Σε μια περίοδο, δηλαδή, ανασφάλειας, εσωστρέφειας και περιορισμού των ατομικών ελευθεριών, όπως συμβαίνει με την πανδημία του κορονοϊού, οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν την αγορά όπλων ως αναλγητικό. Η οπλοκατοχή λειτουργεί ως τρόπος επιβεβαίωσης της ανεξαρτησίας τους. Ως μέσο διασφάλισης και επιβολής της ελευθερίας τους, όταν αισθάνονται ότι αυτή απειλείται.

Η αμερικανική κοινωνία καθιστάται πνευματικά δέσμια ενός δόγματος «ο άνθρωπος είναι για τον άνθρωπο λύκος» ("homo hominis lupus") το οποίο δικαιολογεί την κατοχή όπλων για την προστασία απέναντί σε εξωτερικούς εχθρούς

Είναι άκρως σημαντικό να υπερθεματισθεί και ο ρόλος των οικονομικών συμφερόντων. Οι Η.Π.Α αποτελούν έναν πλουσιοπάροχο πελάτη για τις βιομηχανίες όπλων καθώς κατέχουν περισσότερο από το 50% των ιδιωτικών όπλων. Οι βιομηχανίες όπλων, με σκοπό να θωρακίσουν τα συμφέροντά τους, χρηματοδοτούν ομάδες πίεσης όπως την Εθνική Ένωση Όπλων (NRA), που αποτελούν έναν πανίσχυρο δημόσιο συνήγορο του δικαιώματος της οπλοκατοχής με καταλυτική επιρροή στη Γερουσία.

Το 2013 ο Μπαράκ Ομπάμα προώθησε ένα νομοσχέδιο για την επιβολή αυστηρών ελέγχων στο μητρώο των εν δυνάμει κατόχων όπλων. Το νομοσχέδιο καταψηφίστηκε από το σύνολο των Ρεπουμπλικάνων, που είναι παραδοσιακά ανένδοτοι στο συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά και από ένα σημαντικό ποσοστό Δημοκρατικών Γερουσιαστών, οι οποίοι εκλέχθηκαν σε Πολιτείες όπου το λόμπι υπέρ του δικαιώματος οπλοκατοχής είναι πολύ ισχυρό. Πιεζόμενοι λοιπόν από τις πολιτικές απειλές των τοπικών ομάδων πίεσης και από την πανίσχυρη Εθνική Ένωση Όπλων, θυσίασαν το νομοσχέδιο φοβούμενοι το πολιτικό κόστος της υπερψήφισης.

Σύμφωνα με τον Μπίσμαρκ, «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού». Στην περίπτωση του καθεστώτος οπλοκατοχής στις Η.Π.Α η εσωτερική κουλτούρα και τα συμφέροντα βάζουν εμπόδια στην πολιτική πράξη. Παρ όλα αυτά η υποψηφιότητα του Τζο Μπάιντεν δημιουργεί αισιοδοξία. Ως άλλοτε Αντιπρόεδρος της διακυβέρνησης Ομπάμα, ο Τζο Μπάιντεν αποτελεί τη λογική συνέχεια του έργου της. Η μετριοπαθής πολιτική φυσιογνωμία του Μπάιντεν θα προσελκύσει την υποστήριξη περισσότερων συντηρητικών ώστε να προωθήσει ορισμένους περιορισμούς στην οπλοκατοχή. Χρειάζεται όμως πολιτική βούληση και τόλμη. Χρειάζεται ουσιαστική μεταρρύθμιση και όχι επικοινωνιακή διαχείριση. Γιατί κάθε ιστορική αλλαγή ξεκινάει, πρώτα απ’ όλα, από τη δυναμική αμφισβήτηση της καθεστηκυίας τάξης.

*O Ευάγγελος Σταχίκας είναι πτυχιούχος Πολιτικής Επιστήμης από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σπούδασε επίσης, Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Αμερικανικό Κολλέγιο της Ελλάδας Deree.