Μέρος των στρεβλώσεων και των αδικιών που έχουν υποστεί οι ασφαλιστές – ελεύθεροι επαγγελματίες «θεραπεύουν» οι νέες διατάξεις του υπουργείου Εργασίας.

Οι πρώτοι δέκα μήνες του 2017 ,με την αλλαγή του καθεστώτος υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών σε συνδυασμό με την υπερβολική φορολόγηση και το τέλος επιτηδεύματος «έπνιξαν» τους επαγγελματίες που προσπαθούν να κρατηθούν στην αγορά σε συνθήκες σκληρού ανταγωνισμού.

Αναλυτικότερα οι διατάξεις προβλέπουν:

1. Άτοκη επιστροφή εισφορών: Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους προβλέπεται η επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών, αφού προηγηθεί συμψηφισμός με οφειλές σε φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Δηλαδή, επαγγελματίες που κατέβαλλαν υψηλότερες εισφορές το 2017 με βάσει τα δηλωθέντα εισοδήματα του 2015 αναμένουν συμψηφισμό μετά την εκκαθάριση των δηλώσεων του 2016 στις περιπτώσεις που το δηλωθέν εισόδημα είναι χαμηλότερο. Με την προωθούμενη διάταξη τους παρέχονται δύο δυνατότητες. Να εισπράξουν τα επιστρεφόμενα ποσά ή να αφήσουν τα χρήματα στον λογαριασμό τους ως «πιστωτικό υπόλοιπο» το οποίο θα χρησιμοποιείται για την πληρωμή μελλοντικών εισφορών.

Τα ειδοποιητήρια με τις « διορθωμένες » εισφορές που θα λαμβάνουν υπόψη και τις εκκαθαρισμένες φορολογικές δηλώσεις του 2016 αναμένεται να αναρτηθούν με καθυστέρηση τέλος Οκτωβρίου, αρχές Νοεμβρίου. 

Αν και ο νόμος προέβλεπε ότι ο συμψηφισμός θα άρχιζε από τον Ιούλιο , η παράταση στην υποβολή των δηλώσεων προκάλεσε αλυσιδωτές καθυστερήσεις. Τα πρώτα στοιχεία από την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων του 2016 δείχνουν ότι τα δηλωθέντα εισοδήματα των μη μισθωτών εμφανίζονται μειωμένα κατά 15%.

Αυτό σημαίνει ότι οι μη μισθωτοί θα δουν μια μικρή προσωρινή ελάφρυνση στο χαράτσι του ΕΦΚΑ αφού από το 2018 με την αλλαγή της βάσης υπολογισμού των εισφορών θα αντιμετωπίσουν νέες επιβαρύνσεις.

Όπως υπολογίζουν οι ειδικοί ο ΕΦΚΑ θα πρέπει να επιστρέψει στους μη μισθωτούς από 170 ευρώ έως και 10.000 ευρώ σε ακραίες περιπτώσεις καθώς περισσότεροι από 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι επιστήμονες και αγρότες έχουν ήδη προκαταβάλει ακόμη και τις ετήσιες εισφορές του 2017.

Ας δούμε ένα ενδεικτικό παράδειγμα προκαταβολικού «καπέλου» στις εισφορές του ΕΦΚΑ.

1. Ελεύθερος επαγγελματίας δήλωσε το 2015 καθαρό φορολογητέο εισόδημα 30.000 ευρώ. Το καθαρό φορολογητέο εισόδημα που δήλωσε για το 2016 είναι περίπου το 1/3 9.000 ευρώ . Αυτό συνέβη είτε γιατί ο τζίρος του μειώθηκε δραματικά είτε γιατί προτίμησε να  φορο-εισφοροδιαφύγει για να αποφύγει την επιβάρυνση.

Έτσι, τους πρώτους 10 μήνες του 2017 κατέβαλε 30.000Χ 26.95% = 8085 /12 =674 ευρώ το μήνα. Με το παλιό σύστημα, θα πλήρωνε 4024 ευρώ ετησίως ,δηλαδή τα μισά . Αν το καθαρό φορολογητέο του 2016 είναι 9.000 ευρώ θα πρέπει να καταβάλει εισφορές ως εξής : 9.000 Χ 26.95% = 2425 , δηλαδή τα μισά από ότι θα κατέβαλε με το παλιό σύστημα. Εφόσον έχει πληρώσει έναντι το πρώτο δεκάμηνο 6740 ευρώ , δεν έχει οφειλές . Τουναντίον πρέπει να του επιστραφούν 4315 ευρώ τα οποία όμως θα συμψηφιστούν έναντι μελλοντικών οφειλών του . Δηλαδή σε αυτή την περίπτωση ο ασφαλισμένος βγαίνει χαμένος καθώς έχει προπληρώσει το κράτος χωρίς να γνωρίζει πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία του συμψηφισμού.

2. Πληρώνετε περισσότερα, παίρνετε περισσότερα

Δίνεται η δυνατότητα καταβολής αυξημένων εισφορών με αντίστοιχη αύξηση της σύνταξης στους ελεύθερους επαγγελματίες που το επιθυμούν. ΕΣΕΕ και ΓΣΕΒΕΕ ( ενώσεις εμπόρων και βιοτεχνών που εκπροσωπούν τους ελεύθερους επαγγελματίες ζήτησαν από τον υφυπουργό κοινωνικών ασφαλίσεων κ. Τάσο Πετρόπουλο να δοθεί η δυνατότητα σε μια μερίδα ασφαλισμένων που πλήρωναν για 25 χρόνια υψηλές εισφορές ( 6η και 7η κλάση) και βρίσκονται κοντά στη σύνταξη , να καταβάλλουν υψηλότερες εισφορές στον ΕΦΚΑ ώστε να «περισώσουν» τις συντάξεις τους οι οποίες με το νόμο Κατρούγκαλου θα «κατρακυλήσουν» στα τάρταρα.

Σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου Εργασίας, το ίδιο το αίτημα των επαγγελματιών αποκαλύπτει ότι η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των εισφορών έφερε χαμηλότερες επιβαρύνσεις και ταυτόχρονα επιβεβαιώνει ότι καταβάλλοντας μεγαλύτερη εισφορά (δηλαδή μη αποκρύπτοντας το εισόδημα) ο ασφαλισμένος - ελεύθερος επαγγελματίας λαμβάνει μεγαλύτερη σύνταξη.

Μάλιστα η ΕΣΕΕ θεωρεί αυτονόητο ότι, αυτή η αυξημένη καταβολή θα οδηγήσει αυτόματα τους συγκεκριμένους ασφαλισμένους σε άμεσα, ξεκάθαρα και σαφή πλεονεκτήματα, τα οποία θα ανταποκρίνονται τόσο σε βελτιωμένη ποσοτικά σύνταξη, όσο και σε ποιοτική αναβάθμιση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και νοσηλείας.

Κρίνεται μάλιστα δίκαιο, οι επιπλέον παροχές αυτής της δυνατότητας αναβάθμισης, να συμπεριλάβει και όλους τους ασφαλισμένους επιχειρηματίες και επαγγελματίες που ήδη καταβάλλουν το μάξιμουμ των ασφαλιστικών εισφορών. Επιπλέον, η ΕΣΕΕ κατέθεσε πρόταση για καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών σύμφωνα με το εισόδημα του τρέχοντος έτους, έστω με χρονική καθυστέρηση, αντί του υπολογισμού επί προηγούμενων ετών, που συνήθως δεν συμβαδίζουν με την μεταβαλλόμενη οικονομική κατάσταση του ασφαλισμένου.

3. Αποδεσμεύεται επίσης η ασφάλιση από την ιδιότητα στους κλάδους μηχανικών και νομικών, ώστε να καταβάλλουν εισφορές μόνο κατά την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας. Δηλαδή οι συγκεκριμένοι αυτοαπασχολούμενοι επιστήμονες δε θα καταβάλλουν εισφορές στον ΕΦΚΑ αν δεν έχουν εισόδημα.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό κοινωνικών ασφαλίσεων κ. Τάσο Πετρόπουλο με τον νέο τρόπο υπολογισμού των εισφορών -στο πραγματικό εισόδημα και όχι επί αυθαίρετων, εξωπραγματικών ασφαλιστικών κλάσεων - το 80% των ελευθέρων επαγγελματιών και το 90% των αγροτών καταβάλλει την κατώτατη εισφορά των 158 ευρώ και των 86 ευρώ αντίστοιχα. Αυτό σημαίνει ότι τα ποσοστά αυτών που πληρώνουν λιγότερο σε σχέση με το παρελθόν είναι ακόμα μεγαλύτερα αν σκεφτούμε ότι η χαμηλότερη εισφορά για τον ασφαλισμένο στο πρώην ΟΑΕΕ ήταν 210 ευρώ.

Επιπλέον ο κ. Πετρόπουλος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι αν βοηθήσει η καλή πορεία των εσόδων θα εξεταστεί η ελάφρυνση εκείνων των ασφαλισμένων των οποίων το καθαρό εισόδημα κυμαίνεται μέχρι και 70.000 ευρώ (αφορά πληθυσμό μικρότερο του 10% των ασφαλισμένων).

Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα των τυποποιημένων ρυθμίσεων για τα χρέη επιχειρήσεων ύψους 20.000 – 50.000 ευρώ

Το μοναδικό "αγκάθι" με τους θεσμούς κατά τη διαπραγμάτευση για τον εξωδικαστικό συμβιβασμό αποτέλεσε ο ζήτημα των αυτοματοποιημένων ρυθμίσεων για χρέη ύψους 20.000-50.000 ευρώ . Οι "Θεσμοί" προβάλλουν ενστάσεις αλλά φαίνεται να συμφωνούν στην ανάγκη να διαμορφωθούν πιο απλοποιημένα κριτήρια για την αξιολόγηση των αναλύσεων βιωσιμότητας των μικρών επιχειρήσεων.

Αναδημοσίευση από την ειδική έκδοση της εφημερίδας NextDeal (τεύχος 389) για το συνέδριο ασφαλιστών και αντασφαλιστών στην Ύδρα