Τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), ένας νέος τομέας στο χώρο των ομαδικών ασφαλίσεων

Του Παναγιώτη Ζαμπέλη, Αναλογιστή FHAS

Αναφορές στο νέο νόμο 5327/2026

Ο ν. 5327/2026 ήρθε για να αλλάξει το τοπίο στον τομέα των ομαδικών ασφαλίσεων, αλλά και στον τομέα των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). 

Ένα εντελώς νέο στοιχείο που έφερε ο νόμος αυτός είναι η καθιέρωση των Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ). Τα ΟΑΠΕΣ είναι από μόνα τους ένας νέος τομέας στο χώρο των ομαδικών ασφαλίσεων, χωριστά από τα γνωστά μας ομαδικά ασφαλιστικά συνταξιοδοτικά προϊόντα (ΟΑΣΠ). Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία απόπειρα ερμηνείας των σχετικών διατάξεων με σκοπό να διαμορφωθεί μια καθαρή άποψη στην αγορά για το νέο είδος που φέρνει ο νόμος στις ομαδικές ασφαλίσεις. 

Πρώτα – πρώτα, προκειμένου να ξεχωρίσουμε τα ΟΑΠΕΣ από τα ΟΑΣΠ παραθέτουμε τον ορισμό του ΟΑΣΠ και σε ότι αφορά στο ΟΑΠΕΣ παραθέτουμε την περιγραφή των παροχών που περιλαμβάνει γιατί αυτό δίνει πιο καθαρή εικόνα του νέου είδους σε αντίθεση με τον ορισμό του που δεν διαφωτίζει ιδιαίτερα.

Άρθρο 48 του ν.5327/2026, παρ.15: «Ομαδικό ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό προϊόν (ΟΑΣΠ)»: ασφαλιστικό προϊόν που ταξινομείται στους ασφαλιστικούς κλάδους Ι, ΙΙΙ ή VII του άρθρου 5 του ν. 4364/2016,………..σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριοτήτων ασφάλισης και αντασφάλισης (Φερεγγυότητα II) (L 335), το οποίο:

α) βασίζεται σε σύμβαση μεταξύ:

αα) μιας ασφαλιστικής επιχείρησης, και

αβ) ενός εργοδότη ή και εργαζομένων ή ομάδας αποταμιευτών, και

β) προβλέπει την παροχή εισοδήματος κατά την αποχώρηση ή συνταξιοδότηση.

Άρα, οποιαδήποτε αναφορά σε ΟΑΣΠ έχει να κάνει με αμιγή ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα που είναι εντελώς χωριστά από τις ομαδικές ασφαλίσεις Ζωής, ατυχήματος και υγείας.  Πρόκειται για τα γνωστά μας DAF τα οποία υπάρχου ν στην ασφαλιστική αγορά από τα τέλη της δεκαετίας του 60.

Άρθρο 48 του ν.5327/2026, παρ. 21. «Συνταξιοδοτικές παροχές Ο.Α.Π.Ε.Σ.»: οι παροχές που καταβάλλονται:

α) με γνώμονα τη συνταξιοδότηση ή την αναμονή για τη συνταξιοδότηση, οι οποίες λαμβάνουν τη μορφή πληρωμών εφ’ όρου ζωής, πληρωμών για προσωρινό χρονικό διάστημα, εφάπαξ ποσού ή οιουδήποτε συνδυασμού αυτών, ή και

β) υπό μορφή πληρωμών σε περίπτωση θανάτου, αναπηρίας ή παύσης της απασχόλησης ή υπό μορφή καταβολής ενισχύσεων ή παροχής υπηρεσιών σε περίπτωση ασθενείας, ένδειας ή θανάτου, μόνον εφόσον παρέχονται συμπληρωματικά επί των παροχών της περ. α) (συμπληρωματικές παροχές). 

Οι συμπληρωματικές παροχές διακρίνονται σε:

βα) «Πρόωρη ρευστοποίηση ατομικού λογαριασμού»: πρόωρη λήψη μέρους ή του συνόλου των συσσωρευμένων δικαιωμάτων των μελών που συνδέονται με τη συνταξιοδότηση ή την αναμονή για συνταξιοδότηση, πριν από τις ελάχιστες ηλικίες λήψης παροχής.

ββ) «Πρόσθετες χρηματικές παροχές»: λήψη πρόσθετων χρηματικών παροχών, με τη μορφή εφάπαξ ή περιοδικών πληρωμών ή συνδυασμού αυτών, οι οποίες δεν συνδέονται με συσσωρευμένα δικαιώματα των μελών, αλλά αποτελούν πρόσθετες ασφαλιστικές καλύψεις.

Στο σημείο αυτό κάνουμε μια μικρή παρένθεση για μία διευκρίνιση που αφορά  τον όρο «αναμονή για συνταξιοδότηση» παραθέτοντας τον ορισμό του νόμου.  Στην ουσία είναι αυτό που στην αγορά αποκαλείται ως «deferred pensioner» :

Άρθρο 4 του ν.5078/2023, παρ. 23. «Εν αναμονή δικαιούχος προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών» ή «εν αναμονή δικαιούχος Τ.Ε.Α.»: το πρώην ενεργό μέλος το οποίο σωρευτικά:

α) έχει κατοχυρωμένα δικαιώματα επί συνταξιοδοτικών παροχών Τ.Ε.Α., χωρίς να κατοχυρώνει περαιτέρω δικαιώματα σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος, και

β) δεν του έχει καταβληθεί οποιοδήποτε μέρος της παροχής που καταβάλλεται με γνώμονα τη συνταξιοδότηση ή την αναμονή για συνταξιοδότηση.

Αντίθετα από τα ΟΑΣΠ τα ΟΑΕΣΠ μπορούν να ενσωματώνουν, εκτός από βασική συνταξιοδοτική παροχή (δηλ. καταβολή παροχής κατά την συνταξιοδότηση) και συμπληρωματικές παροχές (θάνατος, ατύχημα, υγεία κλπ) σε ένα ενιαίο συμβόλαιο. 

Φορολογικά τα ΟΑΣΠ εξομοιώνονται με τα ΟΑΠΕΣ αλλά αυτό διαρκεί μόνο μέχρι την 31.12.2027. Μετά την ημερομηνία αυτή η εξομοίωση δεν ισχύει και χάνεται το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς των ΟΑΣΠ. Προς το παρόν ο νομοθέτης δεν έχει διευκρινίσει ποια θα είναι η μελλοντική φορολογική τύχη των ΟΑΣΠ. Για το φορολογικό καθεστώς των ΟΑΠΕΣ ακολουθεί ειδικό άρθρο σύντομα.

Για την άσκηση εργασιών ΟΑΣΠ δεν απαιτείται άλλη άδεια ειδικότερη πέρα από την άδεια άσκησης ασφαλιστικών εργασιών ζωής του κλάδου Ι του άρθρου 5 του ν. 4364/2016. 

Για την άσκηση εργασιών ΟΑΕΣΠ εκτός από την γενική άδεια των ασφαλιστικών κλάδων Ι, ΙΙΙ ή VII του άρθρου 5 του ν. 4364/2016, απαιτείται ειδικότερα η καταχώρηση στο δημόσιο ηλεκτρονικό μητρώο Ο.Α.Π.Ε.Σ., των άρθρων 51 και 52 του ν. 5327/2026. 

Η καταχώρηση αυτή δεν γίνεται αυτόματα, αλλά τίθεται υπό την έγκριση της Εποπτείας και για να γίνει αποδεκτή θα πρέπει να πληρούνται μία σειρά προϋποθέσεων που περιγράφονται στο άρθρο 52. 

Από ότι αντιλαμβανόμαστε, η καταχώρηση δεν αφορά κάθε μεμονωμένη περίπτωση ασφαλιστικής σύμβασης ΟΑΠΕΣ, αλλά πρόκειται για κατάθεση στοιχείων και χαρακτηριστικών ενός συνολικού προϊόντος στο οποίο θα βασίζονται όλες οι μεμονωμένες συμβάσεις ΟΑΠΕΣ που θα κάνει η κάθε ασφαλιστική εταιρία. 

Για την καταχώρηση του ΟΑΠΕΣ, σύμφωνα με το α. 52, παρ2, (α), απαιτούνται οι τυποποιημένοι συμβατικοί του όροι. Αυτό σίγουρα περιλαμβάνει τους γενικούς όρους της σύμβασης του ΟΑΠΕΣ, αλλά δεν γίνεται καθαρό σε πιο βάθος, δηλαδή αν θα συμπεριλαμβάνονται στην καταχώρηση ακόμα και οι ειδικοί όροι ή όχι. Η άποψή μας είναι ότι οι ειδικοί όροι δεν πρέπει να περιλαμβάνονται για να μπορούν να προσαρμόζονται σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση σύμβασης ΟΑΠΕΣ. 

Το περιεχόμενο της σύμβασης περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 50 του νόμου. Κάθε ασφαλιστική εταιρία που ενδιαφέρεται να ασκήσει εργασίες ΟΑΠΕΣ θα πρέπει να αντιληφθεί ότι πέρασε η εποχή των μαρκετίστικων αυτοσχεδιασμών με τους όρους των ομαδικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, για όσα από αυτά θα θελήσουν να μετασχηματιστούν σε ΟΑΠΕΣ. 

Από την άλλη μεριά παρατηρούμε ότι προβλέπεται στο Έντυπο Βασικών Πληροφοριών των άρθρων 54 και 55 ένας πραγματικός ό ορυμαγδός πληροφοριών. Σε ποιόν παραδίδεται και ποιόν αποσκοπεί να ενημερώσει το Έντυπο Βασικών Πληροφοριών Ο.Α.Π.Ε.Σ.; 

Ο νόμος λέει (παράγ. 4, αρθ.54) ότι ΠΑΡΑΔΙΔΕΤΑΙ από τον πάροχο χωρίς να αναφέρει ΣΕ ΠΟΙΟΝ. Η προφανής απάντηση είναι ότι παραδίδεται στον υποψήφιο αντισυμβαλλόμενο, γιατί με αυτόν διαπραγματεύεται ο πάροχος, Όμως ο αντισυμβαλλόμενος συνήθως είναι μία μεγάλη επιχείρηση που ενδιαφέρεται δημιουργήσει κάποια συνταξιοδοτική παροχή για το προσωπικό της. Όλος αυτός ό ορυμαγδός πληροφοριών θυμίζει πλαίσιο προστασίας του καταναλωτή. Τι νόημα έχει αυτό πλαίσιο όταν ο αντισυμβαλλόμενος είναι μία μεγάλη επιχείρηση και οι επιχειρήσεις ακόμα και όταν καταναλώνουν δεν θεωρούνται «καταναλωτές» και δεν χρήζουν προστασίας από το νόμο που προστατεύει τον μεμονωμένο καταναλωτή; Σε πολλά σημεία των άρθρων 54 και 55, ενώ αναφέρονται στην έννοια «πελάτης» δίδεται η εντύπωση ότι απευθύνονται στα μέλη του ΟΑΠΕΣ, αλλά τα μέλη δεν είναι «Ο πελάτης». Ο πελάτης είναι ο εργοδότης

Σε αυτή τη περίπτωση «καταναλωτές» είναι και τα μέλη του ΟΑΠΕΣ αλλά και η ίδια η επιχείρηση-εργοδότης, γιατί ο καθένας από τους δύο «καταναλώνει» από το πρόγραμμα από τη δική ιδιαίτερη σκοπιά. Όμως στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα δύο μέρη (εργοδότης, εργαζόμενοι) δεν συναποφασίζουν. Η απόφαση είναι του εργοδότη. Τι έννοια έχει η ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ενημέρωση αυτών που δεν θα κληθούν να αποφασίσουν; 

Όμως, παρατηρούμε ότι στο α. 52 παραγ. 2, περ. (ε) ζητείται να κατατεθεί και η δήλωση των αρχών επενδυτικής πολιτικής, πράγμα που μας κάνει να υποθέσουμε ότι κάθε μία σύμβαση ΟΑΠΕΣ θα έχει κοινή επενδυτική πολιτική με όλες τις άλλες συμβάσεις που υπάγονται στο ίδιο ΟΑΠΕΣ της ίδιας ασφαλιστικής εταιρίας, εκτός αν η εταιρία καταχωρήσει περισσότερες από μία εναλλακτικές περιπτώσεις από ΟΑΠΕΣ, άλλα και πάλι ο ενδεχόμενος αντισυμβαλλόμενος μπορεί να έχει τις δικές του επενδυτικές προτιμήσεις, οπότε θα υπάρχει πρόβλημα. 

Σημείωση: Στο άρθρο 98 παραγ. 1 υπάρχει αναφορά στα «Ομαδικά Ασφαλιστήρια Συνταξιοδοτικά Συμβόλαια (Ο.Α.Σ.Σ.)» τα οποία δεν ορίζονται πουθενά στο νόμο. Προφανώς πρόκειται για τα Ομαδικά Ασφαλιστήρια Συνταξιοδοτικά Προγράμματα (ΟΑΣΠ).

Σε προηγούμενο άρθρο αναλύσαμε τις ιδιαιτερότητες των ΟΑΕΣΠ, δηλαδή τους περιορισμούς που υπάρχουν σχετικά με τις συμπληρωματικές ασφαλίσεις Ζωής, ατυχήματος και υγείας. Αυτοί οι περιορισμοί δεν ισχύουν στην περίπτωση ενός κλασικού ομαδικού ασφαλιστηρίου με ασφάλιση  Ζωής, ατυχήματος και υγείας.

Ενώ ο νόμος περιγράφει τις διαδικασίες μεταβιβάσεις, στο άρθρο 86, από ΟΑΣΠ σε ΤΕΑ (Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης), στο άρθρο 83, από ΤΕΑ σε ΟΑΠΕΣ και στο άρθρο 84, από ΟΑΠΕΣ σε ΤΕΑ, δεν φαίνεται να κάπου να περιγράφει την περίπτωση μετάβασης από ΟΑΣΠ σε ΟΑΠΕΣ, ειδικότερα αν μια τέτοια αλλαγή δεν γίνει μέσα στα πλαίσια της ίδιας ασφαλιστικής εταιρίας.

Παναγιώτης Ζαμπέλης

Αναλογιστής, Πρόεδρος ΔΣ ΤΕΑ - ΕΛΤΑ