Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 192, Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2021.

 Στρατηγικό σχέδιο ενίσχυσης των επαγγελματικών συντάξεων

Την ενθάρρυνση και τη διευκόλυνση της πρόσβασης περισσότερων εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα σε επικουρική ασφάλιση επιδιώκει η κυπριακή κυβέρνηση με το στρατηγικό σχέδιο ενίσχυσης των επαγγελματικών συντάξεων, το οποίο αποτελεί μέρος του Στρατηγικού Σχεδίου 2022-2024 του υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Σήμερα ο δεύτερος πυλώνας των επαγγελματικών συντάξεων, πέραν των δημοσίων υπαλλήλων, καλύπτει τακτικό ωρομίσθιο προσωπικό και τους εργαζομένους στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (ημικρατικούς οργανισμούς, δήμους και κοινοτικά συμβούλια) και περίπου το 30% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.

Ο εκσυγχρονισμός του θεσμού του δεύτερου πυλώνα επαγγελματικών συντάξεων, ο οποίος συμπληρώνει τον πρώτο πυλώνα που αφορά στο Γενικό Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως και η αναβάθμιση της εποπτείας των Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (ΙΕΣΠ), κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς συμβάλλει στην επάρκεια των συντάξεων, συνδράμοντας στη διατήρηση ενός ικανοποιητικού επιπέδου διαβίωσης κατά τη συνταξιοδότηση των πολιτών.

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Ο Έφορος Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή τού περί της Ίδρυσης, των Δραστηριοτήτων και της Εποπτείας των Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών Νόμου του 2020 και τους σχετικούς με αυτόν Κανονισμούς. 
Ο πιο πάνω νόμος μετέφερε στο εθνικό δίκαιο της Κύπρου την Ευρωπαϊκή Οδηγία (Ε.Ε.) 2016/2341 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 2016 για τις δραστηριότητες και την εποπτεία των Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (ΙΕΣΠ), γνωστή και ως IORPII.
Ο νέος νόμος περιέχει σημαντικές διατάξεις, οι οποίες έχουν ως στόχο να διασφαλίσουν τη χρηστή διακυβέρνηση των ΙΕΣΠ. Οι υποχρεώσεις των ΙΕΣΠ, των μελών των Διαχειριστικών Επιτροπών και των λειτουργών που είναι υπεύθυνοι για τις βασικές λειτουργίες, ειδικά των μεγάλων σε μέγεθος ΙΕΣΠ, παρουσιάζονται ιδιαίτερα αυξημένες.
Όσον αφορά στα μικρά σε μέγεθος ΙΕΣΠ, τα οποία ως επί το πλείστον είναι Ταμεία Προνοίας κάτω των 100 μελών, με στόχο τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας τους έχει περιληφθεί στο νόμο πρόνοια για μεταβατική περίοδ μέχρι και τριών χρόνων, η οποία προβλέπει την εν όλω  εν μέρει εξαίρεσή τους από συγκεκριμένες υποχρεώσεις.

Μέσα από τον εκσυγχρονισμό του γενικότερου θεσμικού πλαισίου του δεύτερου πυλώνα των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών και την αναβάθμιση της εποπτείας, αναμένεται να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των εργαζομένων στον όλο θεσμό, ούτως ώστε να διατηρηθεί αλλά και να ενισχυθεί ο δεύτερος πυλώνας συνταξιοδότησης και να επεκταθεί η συμμετοχή στα ΙΕΣΠ.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε σχέση με τις επαγγελματικές συντάξεις, ένας από τους βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) είναι η διασφάλιση της σταθερότητας και αποτελεσματικότητας του χρηματοοικονομικού συστήματος τηςΕ.Ε. μέσα από την προώθηση ενός ορθολογιστικού και αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου και εποπτείας των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΟΔΗΓΊΑ (IORPII)

Σε σχέση με την εφαρμογή του δικαίου της Ε.Ε. και την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας της Κύπρου με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τον Φεβρουάριο του 2020 τέθηκε σε ισχύ ο εναρμονιστικός νόμος [Ν. 10 (Ι) του 2020]. Ο Έφορος έχει ήδη προχωρήσει στην ετοιμασία νέων και την αναθεώρηση υφιστάμενων Κανονισμών και Οδηγιών με στόχο την περαιτέρω αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τα ΙΕΣΠ. Ένας σημαντικός αριθμός τροποποιήσεων στο νόμο και στους Κανονισμούς αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2021, ως επίσης και ένας σημαντικός αριθμός Οδηγιών.

ΣΥΣΤΆΣΕΙΣ ΑΠΌ EIOPA REVIEW PANEL

Μέσα από τη λειτουργία της επίβλεψης (oversight function), η EIOPA στηρίζει τις εθνικές εποπτικές αρχές στο έργο τους για ποιοτική και αποτελεσματική εποπτεία και για ισότιμη και ορθή εφαρμογή, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των εποπτικών μέτρων που έχουν στη διάθεσή τους. Υπό το φως των πιο πάνω, το EIOPA Review Panel, συνδράμοντας στην επίτευξη των πιο πάνω στόχων, διε- ξάγει τις αξιολογήσεις (peer reviews) μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών. Με την ολοκλήρωση της τελευταίας αξιολόγησης, ο Έφορος έχει λάβει από το EIOPA Review Panel τα βασικά ευρήματα της αξιολόγησης κατά το έτος 2019 και, με βάση αυτά, αριθμό συστάσεων. Έχοντας ως στόχο την υιοθέτηση των συστάσεων της EIOPA στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, ο Έφορος έχει προβεί στο σχεδιασμό μιας σειράς μέτρων με στόχο τη λήψη αντίστοιχων ενεργειών. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται:

– η συνέχιση της προσπάθειας, σε συνεργασία με το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και το υπουργείο Οικονομικών, για την ενδυνάμωσή της υπηρεσίας του Εφόρου με επιπλέον προσωπικό,
– η αυτοματοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του τομέα της πληροφορικής μέσω της ηλεκτρονικής υποβολής ποσοτικών αναφορών, εγγράφων και εντύπων από τα ΙΕΣΠ,
– η αναβάθμιση στην εξέταση και τον έλεγχο των στοιχείων και των εγγράφων που υποβάλλουν τα ΙΕΣΠ, όπως
οι ποσοτικές αναφορές, οι Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις και οι Δηλώσεις Αρχών Επενδυτικής Πολιτικής,
– η λήψη και ανάλυση στοιχείων μέσω σχετικών ερω-
τηματολογίων, σε σχέση με τα συστήματα διακυβέρνησης,
– η διεξαγωγή συχνότερων στοχευμένων επιτόπιω ελέγχων, ειδικότερα στα μεγάλου μεγέθους ΙΕΣΠ.
 

ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΆ ΜΗΤΡΏΑ

Μέσα από τις αποφάσεις του Συμβουλίου των εποπτών (BoS decisions) της EIOPA, οι εθνικές εποπτικές αρχές έχουν υποχρέωση να υποβάλουν στην EIOPA:
α. το μητρώο των εγγεγραμμένων ταμείων που τηρείται στο εθνικό τους μητρώο,
β. τις πρόνοιες προληπτικής φύσης (national prudential provisions), που καθορίζονται στην εθνική τους νομοθεσία και οι οποίες αφορούν τις επαγγελματικές συντάξεις, και
γ. επικαιροποιημένα στοιχεία στη σχετική βάση δεδο- μένων της EIOPA, τα οποία αφορούν τα συνταξιοδοτικά σχέδια και προϊόντα στον ΕΟΧ.
Ο Έφορος συμπεριέλαβε στις προτεραιότητες του 2021 και αυτές τις υποχρεώσεις σε σχέση με την υποβολή μητρώων και στοιχείων, με βάση τις απαιτήσεις που καθορίζονται στο σχετικό παράρτημα της κάθε απόφασης.

IORP STRESS TESTS

Η διεξαγωγή της ευρωπαϊκής άσκησης αντοχής για τα ταμεία (Pension Stress Tests) διενεργείται από την EIOP κάθε δύο χρόνια, με στόχο να αξιολογηθούν η αντοχή και τα ενδεχόμενα τρωτά σημεία του ευρωπαϊκού τομέα για τις επαγγελματικές συντάξεις, σε περίπτωση που πραγματοποιηθούν πιθανά δυσμενή σενάρια. Ο Έφορος, όπως και οι αντίστοιχες εθνικές εποπτικές αρχές, συμμετέχει στις εν λόγω ασκήσεις μέσω αριθμού Ταμείων τα οποία πληρούν τις προδιαγραφές για συμμετοχή.

ΕΠΟΠΤΕΊΑ

Όλα τα ΙΕΣΠ, τα οποία εμπίπτουν στις πρόνοιες της νομοθεσίας, έχουν υποχρέωση να υποβάλουν σχετική αίτηση για να εγγραφούν στο σχετικό μητρώο που τηρείται από τον
Έφορο.
Ο Έφορος έχει την ευθύνη της προληπτικής εποπτείας, με βασικούς στόχους την προστασία των δικαιωμάτων των μελών και των δικαιούχων των ΙΕΣΠ και τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και σταθερότητας των ΙΕΣΠ μέσα από την εφαρμογή ορθής διακυβέρνησης και διαχείρισή τους, κατά τα προβλεπόμενα στη νομοθεσία.
Η επίτευξη των πιο πάνω στόχων είναι εφικτή μόνο με την άμεση ενίσχυση του Εφόρου με προσωπικό και άλλους αναγκαίους πόρους, ως αυτό προβλέπεται στο νόμο. Μέσω της ενίσχυσης του Εφόρου, κάποιες σημαντικές δράσεις για την επίτευξη των στόχων είναι οι ακόλουθες:
– Διεξαγωγή ελέγχων με βάση τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα βασικά έγγραφα που υποβάλλονται από τα ΙΕΣΠ, δηλαδή τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις και τη Δήλωση Αρχών Επενδυτικής Πολιτικής (ΔΑΕΠ).
– Ετοιμασία βασικών δεικτών αγοράς και κατά Ταμείο, με βάση την πληροφόρηση που περιλαμβάνεται στα εν λόγω έγγραφα, σε σχέση με τη διαφοροποίηση του αριθμού των μελών, των συνεισφορών και των περιουσιακών στοιχείων σε σχέση με το προηγούμενο έτος,
– Διεξαγωγή ελέγχων αναφορικά με την έγκαιρη καταβολή και το ύψος των εισφορών στα Ταμεία από τις χρηματοδοτούσες επιχειρήσεις και την τήρηση «της περί του επενδυτικού πλαισίου συνετής διαχείρισης ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών Οδηγίας του 2010».
– Με βάση την πληροφόρηση που περιλαμβάνεται στις αναλογιστικές μελέτες που αφορούν Ταμεία που παρέχουν εγγυημένα ωφελήματα, έλεγχοι κατά πόσον τα Ταμεία διατηρούν τα κατάλληλα και επαρκή περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των τεχνικών αποθεματικών που απαιτούνται για το σύνολο των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεών τους.
– Έλεγχος των προσόντων και της πείρας των μελών των Διαχειριστικών Επιτροπών, ως επίσης και των ατόμων που ασκούν την πραγματική διοίκησή τους και στελεχώνουν τις νέες βασικές λειτουργίες (λειτουργία διαχείρισης κινδύνων, λειτουργία εσωτερικού ελέγχου και αναλογιστική λειτουργία), κατά τα προβλεπόμενα στη νομοθεσία.
– Έλεγχος των εσωτερικών πολιτικών και διαδικασιών που απαιτούνται από το νόμο, όπως είναι η πολιτική αμοιβών, η πολιτική διαχείρισης κινδύνων, οι πολιτικές για τις βασικές λειτουργίες κ.λπ.
– Εξέταση των αιτήσεων εγγραφής ΙΕΣΠ, των τροποποιήσεων των κανόνων λειτουργίας ΙΕΣΠ, των αιτήσεων σχετικά με μεταφορές από ένα ΙΕΣΠ σε άλλο κ.λπ.
– Εξέταση των αιτήσεων για διασυνοριακές δραστηριότητες.
– Άσκηση ποινικών διώξεων στις περιπτώσεις παρά- βασης των προνοιών της νομοθεσίας.
– Διενέργεια επιτόπιων ελέγχων.
– Επικοινωνία και παροχή ενημέρωσης/πληροφοριώ προς τα μέλη των διαχειριστικών επιτροπών και τα μέλη
των ΙΕΣΠ κ.λπ.
– Επικοινωνία, συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με την EIOPA, ως επίσης και συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με άλλα κράτη-μέλη και άλλες εποπτικές αρχές του ευρύτερου χρηματοοικονομικού τομέα.