*Γράφει ο Κοσμάς Καρανικόλας, Δικηγόρος, LL.M., Συνεργάτης της δικηγορικής εταιρίας Rokas Law Firm

Συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια διαρκώς και ευρύτατα η χρήση από τους προμηθευτές προϊόντων / υπηρεσιών των λέξεων «όροι και προϋποθέσεις» ώστε να δηλωθεί ότι, για το προϊόν που πωλείται, ισχύουν «όροι και προϋποθέσεις» που το διέπουν· οι δε παντοειδείς διαφημίσεις τους, στερεότυπα και μονότονα, κλείνουν με την φράση «ισχύουν όροι και προϋποθέσεις», γιατί η ανακοίνωση είναι υποχρεωτική, ώστε να την προσέξει ο καταναλωτής. Οι λέξεις «όροι και προϋποθέσεις», των οποίων γίνεται ευρεία χρήση και σε ασφαλιστήρια, αποτελεί επί λέξει μετάφραση των λέξεων «terms & conditions» που χρησιμοποιούνται στην αγγλική γλώσσα. Σημαίνει άραγε κάτι διαφορετικό ή κάτι επί πλέον του όρου «Γενικοί Όροι» που χρησιμοποιεί επί 100 και πλέον χρόνια η ελληνική αγορά; Γιατί μόνο τότε θα έχει νόημα η αντικατάσταση του ελληνικού όρου με την αγγλική μετάφραση.

Στην αγγλική ο μεν όρος «terms» δηλώνει οποιαδήποτε πρόβλεψη σύμβασης, ο δε όρος «condition» αποδίδει τον ουσιώδη όρο της σύμβασης, όπως επίσης και την πρόβλεψη που είτε αναστέλλει την σύμβαση εωσότου συμβεί κάποιο συγκεκριμένο γεγονός είτε την τερματίζει υπό καθορισμένες περιστάσεις. Άρα, όρος «terms» αποτελεί την «έννοια γένους» και περιλαμβάνει όλες τις προβλέψεις της σύμβασης, ενώ ο όρος «conditions», ως ειδικότερος, περιλαμβάνει μόνο τα ουσιώδη σημεία της σύμβασης, η παράβαση των οποίων παρέχει στον ζημιωθέντα δικαίωμα καταγγελίας της για σπουδαίο λόγο, αλλά αποδίδει και τις προϋποθέσεις που τυχόν προβλέπονται.

Σε εμάς, όμως, δεν υπάρχει αντίστοιχη διάκριση· με τις λέξεις «όροι της σύμβασης» περιγράφονται όλες οι προβλέψεις που έχουν τεθεί σε αυτή, ενώ ο όρος «προϋποθέσεις» (conditions) χρησιμοποιείται με την έννοια της αίρεσης, από την οποία εξαρτάται η επέλευση ή η ανατροπή των αποτελεσμάτων της σύμβασης αν συμβεί κάποιο γεγονός. Στις συμβάσεις, και όχι μόνο στις ασφαλιστικές, δεν γίνεται διάκριση μεταξύ όρων και προϋποθέσεων, αλλά εντάσσονται όλοι στην έννοια «Όροι της σύμβασης», Γενικοί ή Ειδικοί. Οι «προϋποθέσεις», με την έννοια της αίρεσης, αποτελούν όρους της σύμβασης και εμπεριέχονται ήδη στην λέξη «όροι». Έτσι, η απόδοση του «Τerms and Conditions» ως «Όροι και Προϋποθέσεις» αποτελεί μεταφορά στην ελληνική γλώσσα μετάφρασης αγγλικών λέξεων και όχι μεταφορά του νοήματός τους, με αποτέλεσμα έναν «γλωσσικό πλεονασμό» που αλλοιώνει την ελληνική νομική ορολογία – ευτυχώς, μόνο αν του δώσεις σημασία.