Γράφει ο Καρανικόλας Κοσμάς, LL.M., Συνεργάτης της δικηγορικής εταιρίας Ρόκας

Για το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών έχουν γραφεί και θα γραφούν πολλά στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Αναλύσεις ολοκληρωμένες και σε εξέλιξη, εστιάζουν στα αίτια, στις ευθύνες των εμπλεκόμενων προσώπων και στην έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου και αποτροπής των συνεπειών τους. Το πρόβλημα είναι ο ΟΣΕ, αλλά όχι μόνο. Ούτε το μόνο ζητούμενο είναι να βρούμε πόσους άλλους ΟΣΕ έχουμε για να τους αλλάξουμε. Είναι το Ελληνικό Δημόσιο που θέλει ριζική αλλαγή, με λιγότερους, απλούς και εφαρμόσιμους νόμους, με αυξημένη δυνατότητα παρακολούθησης των παραβατών, και επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, χωρίς εκπτώσεις.

Ο υπερτροφικός, μακρόσυρτος διάλογος αποτελεί πολλές φορές πρόφαση για την αποφυγή εφαρμογής του μέτρου που πρέπει να εισαχθεί μετά από διάλογο και τελικά συνιστά εμπόδιο στον ουσιαστικό διάλογο. Έτσι, λείπει εμφατικά από το διάλογο η αναφορά στην ανεπάρκεια του μηχανισμού εκείνου που στις σύγχρονες κοινωνίες υπάρχει ακριβώς για να απορροφά τις οικονομικές συνέπειες μιας καταστροφής από ανθρώπινο χέρι: της ασφάλισης! Ελάχιστοι , γνωρίζουν ότι η ασφάλιση της αστικής ευθύνης του σιδηροδρομικού μεταφορέα για ζημίες σε τρίτους είναι, κατ’ επιταγή του ενωσιακού δικαίου, υποχρεωτική.

Ακόμα λιγότεροι γνωρίζουν ότι τα ελάχιστα όρια αποζημίωσης είναι παντελώς ανεπαρκή (μόλις €1 εκ. για σωματική βλάβη / θάνατο ανά περιστατικό, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παθόντων)!

Τέλος, γνώριζε κάποιος πράγματι πριν την τραγωδία των Τεμπών ότι, από αμέλεια της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, οι συγγενείς των θυμάτων αλλά και οι τραυματισθέντες στερούνται της δυνατότητας να στραφούν απευθείας κατά του ασφαλιστή του σιδηροδρομικού μεταφορέα διότι, 26 χρόνια μετά την εισαγωγή του ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, το άρθρο 26 αυτού, που προβλέπει το δικαίωμα ευθείας αγωγής, παραμένει ανενεργό; Μένει δε ανενεργό, γιατί εκκρεμεί ο καθορισμός της αρχής εκείνης που θα δέχεται τις κοινοποιήσεις των ασφαλιστών για γεγονότα που οδηγούν σε λήξη / άρση της ασφαλιστικής σχέσης και θα ελέγχει την τήρηση της υποχρεωτικής ασφάλισης, θα επιβλέπει, δηλαδή, real-time αν ο μεταφορέας είναι ασφαλισμένος, όπως υποχρεούται!

Το ίδιο συμβαίνει και με τις άλλες 49 ασφαλίσεις αστικής ευθύνης για ζημιές τρίτων που ο νόμος επιβάλει ως υποχρεωτικές, με αποτέλεσμα να μη δίδεται η δυνατότητα ευθείας αγωγής του θύματος, αν ο υπόχρεος έχει πράγματι τηρήσει την υποχρέωση του να ασφαλιστεί - πράγμα αβέβαιο, λόγω μη εφαρμογής του άρθρου 26.

Αυτές τις μέρες ακούστηκε, μεταξύ άλλων, το σύνθημα «η κρατική αμέλεια δολοφονεί». Είναι υπερβολικό για να το υιοθετήσουμε σαν κανόνα. Μπορούμε όμως μετά βεβαιότητας να πούμε ότι «η κρατική αμέλεια ταλαιπωρεί»· ταλαιπωρεί τις οικογένειες των θυμάτων και τους τραυματίες που θα εμπλακούν σε μακροχρόνιους και πολυδάπανους δικαστικούς αγώνες, αβέβαιης έκβασης, κατά του μεταφορέα (Hellenic Train) που οπωσδήποτε θα αμφισβητήσει την ευθύνη του, ενώ θα μπορούσαν να έχουν τη δυνατότητα να ικανοποιηθούν από την φερέγγυα ασφαλιστική του επιχείρηση…

Ποιος είναι ο Κοσμάς Καρανικόλας

Ο Κοσμάς Καρανικόλας είναι συνεργάτης της διεθνούς δικηγορικής εταιρίας Rokas, με ειδίκευση σε ζητήματα ασφαλιστικού και χρηματοπιστωτικού δικαίου, καθώς και ναυτικού δικαίου και δικαίου των μεταφορών.

Είναι αριστούχος απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών(Βαθμός πτυχίου: «Άριστα» 8,63), και κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Σπουδών (LLM) στο Εμπορικό Δίκαιο, με εξειδίκευση στο Ναυτικό Δίκαιο και το Δίκαιο Μεταφορών (Commercial Law, Specialization in Maritime & Transport Law) του Πανεπιστημίου Erasmus της Ολλανδίας. Ομιλεί άπταιστα ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά.

Συνεργάζεται για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς με το επιστημονικό περιοδικό Επιθώρηση του Εμπορικού Δικαίου (ΕΕμπΔ), στο οποίο δημοσιεύει τακτικά κριτικές παρατηρήσεις/σχόλια σε πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις, καθώς και άρθρα επιστημονικού ενδιαφέροντος (όλως ενδεικτικά : Κ. Καρανικόλας, Μια νομολογία που υποβαθμίζει τα δικαιώματα των ασφαλισμένων - Κριτικές παρατηρήσεις με αφορμή τις ΤρΕφΑθ 5289/2018 και ΑΠ 1542/2018, ΕεμπΔ 19, 729· Κ. Καρανικόλας, Εφαρμογή του Κανονισμού 2018/302 σχετικά με την αντιμετώπιση του αδικαιολόγητου γεωγραφικού αποκλεισμού (Geo-Blocking) ΕΕμπΔ 18, 996).

Ως συνεργάτης του ομότιμου Καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Ι. Ρόκα, έχει συμμετάσχει στην ακαδημαϊκή έρευνα για τη συγγραφή, στην επικαιροποίηση και στην επιμέλεια επιστημονικών συγγραμμάτων Ασφαλιστικού Δικαίου (ενδεικτικά : Ι. Ρόκας, «Ασφαλιστική διαμεσολάβηση. Η διανομή ασφαλιστικών προϊόντων μετά την εφαρμογή της Οδηγίας IDD» - Κριτικές παρατηρήσεις/σχόλια κατ’ άρθρο στο ν. 4583/2018, Σάκκουλας 2019· Ι. Ρόκας, Ασφαλιστικό Δίκαιο – Εισηγήσεις (έκδ. 4η), Νομική Βιβλιοθήκη 2019, I. Rokas, Hellenic Insurance Law (4th edn.) in H. Cousy (ed.), Insurance Law, Wolters Kluwer 2019)